यथाबलं यथोत्साहं रथिनः समुपादिशत् । अर्जुनं सूतपुत्राय भीमं दुर्योधनाय च
त्याने रथींची शक्ती आणि उत्साह पाहून त्यांना नेमले; अर्जुनाला सूतपुत्रावर, भीमाला दुर्योधनावर नेमले.
धृष्टकेतुं च शल्याय गौतमायोत्तमौजसम् । अश्वात्थाम्ने च नकुलं शैब्यं च कृतवर्मणे
धृष्टकेतूला शल्यावर, उत्तमौजसला गौतमावर, नकुलाला अश्वत्थाम्यावर आणि शैब्याला कृतवर्म्यावर नेमले.
सैन्धवाय च वार्ष्णेयं युयुधानं समादिशत्। शिखण्डिनं च भीष्माय प्रमुखे समकल्पयत्
सिंधू राजावर वृष्णिकुलातील सत्यकीला, आणि भीष्मासमोर शिखंडीला पुढे नेमले.
सहदेवं शकुनये चेकितानं शलाय वै। द्रौपदेयांस्तथा पञ्च त्रिगर्तेभ्यः समादिशत्
सहदेवाला शकुनीवर, चेकितानाला शलावर, आणि द्रौपदीचे पाचही पुत्र त्रिगर्तांवर नेमले.
वृषसेनाय सौभद्रं शेषाणां च महीक्षिताम् । स समर्थं हि तं मेने पार्थादभ्यधिकं रणे
वृषसेनावर सुभद्रपुत्र अभिमन्यूला, आणि उरलेल्या राजांवर त्याने जे योग्य आणि युद्धात अर्जुनापेक्षा श्रेष्ठ वाटले त्यांना नेमले.
एवं विभज्य योधांस्तान्पृथक्व सह चैव ह । ज्वालावर्णो महेष्वासो द्रोणमंशमकल्पयत्
अशा प्रकारे, वेगवेगळ्या आणि एकत्रितपणे सर्व योद्ध्यांची विभागणी करून, ज्वाळेसारखा तेजस्वी आणि मोठ्या धनुष्याचा धृष्टद्युम्न द्रोणासमोर सैन्याची मांडणी केली.
धृष्टद्युम्नो महेष्वासः सेनापतिपतिस्ततः । विधिवद्व्यूह्य मेधावी युद्धाय धृतमानसः
मग महाबली आणि सेनापती धृष्टद्युम्नाने, शास्त्रानुसार आणि बुद्धीने सैन्याची रचना केली, आणि त्याचे मन युद्धासाठी दृढ झाले.
यथोद्दिष्टानि सैन्यानि पाण्डवानामयोजयत्। जयाय पाण्डुपुत्राणां यत्तस्तस्थौ रणाजिरे
त्याने पांडव सैन्याची मांडणी जशी सांगितली होती तशीच केली, आणि पांडुपुत्रांच्या विजयासाठी रणांगणात सज्ज उभा राहिला.
प्रतिज्ञाते फाल्गुनेन वधे भीष्मस्य संयुगे। किमकुर्वत मे मन्दाः पुत्रा दुर्योधनादयः
अर्जुनाने युद्धात भीष्माचा वध करण्याची प्रतिज्ञा घेतली, तेव्हा माझे मुर्ख पुत्र, दुर्योधन व इतरांनी काय केले?
हतमेव हि पश्यामि गाङ्गेयं पितरं रणे। वासुदेवसहायेन पार्थेन दृढधन्वना
कारण मला असे वाटते की, वासुदेवाच्या मदतीने, धनुर्धारी पार्थाने युद्धात गंगेपुत्र भीष्माचा वध केलाच आहे.
स चापरिमितप्रज्ञस्तच्छ्रुत्वा पार्थभाषितम् । किमुक्तवान्महेष्वासो भीष्मः प्रहरतां वरः
असीम बुद्धी असलेल्या, सर्वश्रेष्ठ धनुर्धर भीष्माने, पार्थाने सांगितलेले ऐकून काय उत्तर दिले?
सैनापत्यं च संप्राप्य कौरवाणां धुरंधरः । किमचेष्टत गाङ्गेयो महाबुद्धिपराक्रमः
कौरव सैन्याचे सेनापतीपद मिळाल्यावर, गंगेपुत्र भीष्म या मोठ्या बुद्धी आणि पराक्रमाच्या वीराने काय केले?
ततस्तत्सञ्जयस्तस्मै सर्वमेव न्यवेदयत्। यथोक्तं कुरुवृद्धेन भीष्मेणामिततेजसा
मग संजयाने, अमाप तेज असलेल्या कुरुवृद्ध भीष्माने जसे सांगितले, तसे सर्व काही त्याला सांगितले.
सैनापत्यमनुप्राप्य भीष्मः शान्तनवो नृप। दुर्योधनमुवाचेदं वचनं हर्षयन्निव
शांतनुपुत्र भीष्माने सेनापतीपद मिळाल्यावर, दुर्योधनाला आनंद वाटावा असे शब्द सांगितले.
नमस्कृत्य कुमाराय सेनान्ये शक्तिपाणये । अहं सेनापतिस्तेऽद्य भविष्यामि न संशयः
शस्त्र हातात घेऊन सेनापती असलेल्या राजकुमाराला वंदन करून भीष्म म्हणाला, "आज मी तुझा सेनापती होईल, यात शंका नाही."
सेनाकर्मण्यिज्ञोऽस्मि व्यूहेषु विविधेषु च। कर्म कारयितुं चैव भृतानप्यभृतांस्तथा
मला सेनापतीचे काम, विविध युद्धरचना, तसेच पगारावर असलेले व नसलेले सैनिक यांचा उपयोग करण्यात चांगले ज्ञान आहे.
यात्रायाने च युद्धे च तथा प्रशमनेषु च । भृशं वेद महाराज यथा वेद बृहस्पतिः
मोर्चे काढणे, युद्ध करणे, शांतता राखणे या सर्व गोष्टींमध्ये मला उत्तम समज आहे, जशी बृहस्पतीला असते.
व्यूहानां च समारम्भान्दैवगान्धर्वमानुषान्। तैरहं मोहयिष्यामि पाण्डवान्व्येतु ते ज्वरः
दैवी, गंधर्व आणि मानव अशा सर्व प्रकारच्या युद्धरचना मी पांडवांना गोंधळवण्यासाठी वापरीन; तुझी चिंता दूर होऊ दे.
सोऽहं योत्स्यामि तत्त्वेन पालयंस्तव वाहिनीम् । यथावच्छास्त्रतो राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः
म्हणून मी शास्त्रानुसार तुझी सेना जपून, खरी निष्ठा ठेवून युद्ध करीन, राजन; तुझ्या मनातील काळजी दूर होऊ दे.
विद्यते मे न गाङ्गेय भयं देवासुरेष्वपि । समस्तेषु महाबाहो सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
गंगेपुत्र मी, मोठ्या भुजांचा, मला देव किंवा दानव यांच्यातही भीती नाही; हे मी तुला सत्य सांगतो.
किं पुनस्त्वयि दुर्धर्पे सैनापत्ये व्यवस्थिते। द्रोणे च पुरुषव्याघ्रे स्थिते युद्धाभिनन्दिनि
मग जेव्हा तू, दृढ निश्चयी सेनापती, आणि पुरुषसिंह द्रोण, युद्धासाठी तयार असताना, मला काय भीती असावी?
भवद्र्यां पुरुषाग्र्याभ्यां स्थिताभ्यां विजयो मम। न दुर्लभं कुरुश्रेष्ठ देवराज्यमपि ध्रुवम्
तू आणि द्रोण, हे दोघेही श्रेष्ठ पुरुष माझ्या सोबत उभे असताना, कुरुश्रेष्ठ, देवांचे राज्यसुद्धा जिंकणे कठीण नाही.
रथसङ्ख्यां तु कार्त्स्न्येन परेषामात्मनस्तथा । तथैवातिरथानां च वेत्तुमिच्छामि कौरव
पण, कौरवा, मला दोन्ही बाजूंच्या रथांची आणि अतिरथांची संख्याही तपशीलवार जाणून घ्यायची आहे.
पितामहो हि कुशलः परेषामात्मनस्तथा । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वैः सहैभिर्वसुधाधिपैः
कारण पितामह दोन्ही बाजूंच्या सैन्यात कुशल आहे; मी हे सर्व राजांसह ऐकू इच्छितो.
गान्धारे श्रृणु राजेन्द्र रथसंख्यां स्वके बले। ये रथाः पृथिवीपाल तथैवातिरथाश्च ये
गांधारराजा, आता तुझ्या सैन्यात किती रथ आहेत आणि कोण अतिरथ आहेत, हे ऐक.
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च। रथानां तव सेनायां यथामुख्यं तु मे श्रुणु
तुझ्या सैन्यात असंख्य हजारो, लक्षावधी, कोटी रथ आहेत; त्यातले मुख्य रथ कोणते ते मी सांगतो, ते नीट ऐक.
भवानग्रे रथोदारः सह सर्वैः सहोदरैः । दुःशासनप्रभृतिभिर्भ्रातृभिः शतसंमितैः
तुम्ही अगदी पुढे, भव्य रथावर, सर्व भावांसह — दु:शासन व इतर, ज्यांची ताकद शंभरासमान आहे — एकत्र उभे आहात.
सर्वे कृतप्रहरणाश्छेदभेदविशारदाः । रथोपस्थे गजस्कन्धे गदाप्रासासिचर्मणि
सर्वजण पूर्ण शस्त्रांनी सज्ज, मारा-फोड करण्यात कुशल, रथावर, हत्तीच्या पाठीवर, गदा, भाला आणि ढाल हातात घेऊन उभे आहेत.
संयन्तारः प्रहर्तारः कृतास्त्रा भारसाधनाः । इष्वस्त्रे द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः
हे सर्व उत्तम सारथी आणि पराक्रमी योद्धे आहेत, शस्त्रविद्येत निपुण, जड शस्त्र उचलणारे, आणि द्रोण, कृप व शरद्वत यांचे धनुर्विद्येचे शिष्य आहेत.
एते हनिष्यन्ति रणे पाञ्चालान्युद्धदुर्मदान् । कृतकिल्बिषाः पाण्डवेयैर्धार्तराष्ट्रा मनस्विनः
हे धृतराष्ट्रपुत्र, ज्यांनी पांडवांवर अन्याय केले, युद्धात गर्विष्ठ व उग्र पाञ्चालांचा संहार करतील.