त्वयैवमुक्ता च कथं समीप- मृषेर्न गच्छेयमहं सुरेन्द्र। रक्षां च मे चिन्तय देवराज यथा त्वदर्थं रक्षिताऽहं चरेयम्
तुम्ही असं सांगितल्यावर मी त्या ऋषीकडे कशी जाऊ? देवराज, माझ्या रक्षणाचा विचार करा, म्हणजे तुमच्या कार्यासाठी मी सुरक्षित राहून वागू शकेन.
कामं तु मे मारुतस्तत्र वासः प्रक्रीडिताया विवृणोतु देव। भवेच्च मे मन्मथस्तत्र कार्ये सहायभूतस्तु तव प्रसादात्
माझ्या इच्छेनुसार, त्या ठिकाणी खेळण्यासाठी वायुदेव मला निवास देऊ देत; आणि या कार्यात, तुमच्या कृपेने कामदेव माझा मदतीला असो.
वनाच्च वायुः सुरभिः प्रवाया- त्तस्मिन्काले तमृषिं लोभयन्त्याः। तथेत्युक्त्वा विहिते चैव तस्मिं- स्ततो ययौ साऽऽश्रमं कौशिकस्य
मग त्या वेळी, वायूने वनातून सुगंधी वारा वाहिला, ज्यामुळे त्या ऋषीला मोह झाला; सर्व तयारी झाल्यावर, ती कौशिकाच्या आश्रमाकडे गेली.
एवमुक्तस्तया शक्रः संदिदेश सदागतिम्। प्रातिष्ठत तदा काले मेनका वायुना सह
तिच्या बोलण्यावर शक्राने तिला नेहमी येण्याची आज्ञा दिली; योग्य वेळी, मेनका वायूसोबत निघाली.
अथापश्यद्वरारोहा तपसा दग्धकिल्बिषम्। मिश्वामित्रं तप्यमानं मेनका भीरुराश्रमे
मग सुंदर अंग असलेली, पण मनात घाबरलेली मेनका, तपश्चर्येने पाप जळून गेलेल्या, तप करत असलेल्या विश्वामित्राला त्याच्या आश्रमात पाहते.
अभिवाद्य ततः सा तं प्राक्रीडदृषिसन्निधौ। अपोवाह च वासोऽस्या मारुतः शशिसंनिभम्
त्यानंतर तिने त्याला वंदन केले आणि ऋषीच्या उपस्थितीत खेळू लागली; वाऱ्याने तिचे चंद्रासारखे तेजस्वी वस्त्र उडवले.
सागच्छत्त्वरिता भूमिं वासस्तदभिलिप्सती। कुत्सयन्तीव सव्रीडं मारुतं वरवर्णिनी
ती झपाट्याने जमिनीवर गेली, आपले वस्त्र उचलण्यासाठी, आणि लाजत-लाजत, जणू वाऱ्याला दोष देत, ती सुंदर रंगाची मेनका पुढे गेली.
पश्यतस्तस्य राजर्षेरप्यग्निसमतेजसः। विश्वामित्रस्ततस्तां तु विषमस्थामनिन्दिताम्
अग्नीप्रमाणे तेज असलेल्या त्या राजर्षीने पाहत असतानाच, विश्वामित्राने तिला, निर्दोष असूनही कठीण अवस्थेत असलेली, पाहिले.
गृद्धां वाससि संभ्रान्तां मेनकां मुनिसत्तमः। अनिर्देश्यवयोरूपामपश्यद्विवृतां तदा
मुनिश्रेष्ठ विश्वामित्राने वस्त्रासाठी आतुर आणि गोंधळलेली, तिचे वय आणि सौंदर्य वर्णन करता येणार नाही अशी उघडी पडलेली मेनका पाहिली.
तस्या रूपगुणान्दृष्ट्वा स तु विप्रर्षभस्तदा। चकार भावं संसर्गे तया कामवशं गतः
तिचे रूप आणि गुण पाहून, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला तिच्याशी संग करण्याची इच्छा झाली आणि तो कामाच्या अधीन झाला.
न्यमन्त्रयत चाप्येनां सा चाप्यैच्छदनिन्दिता। तौ तत्र सुचिरं कालमुभौ व्यवहरतां तदा
तिने त्याला आमंत्रण दिलं, आणि ती निष्पाप होती, तिलाही त्याची इच्छा होती. मग त्या दोघांनी तिथे खूप दिवस एकत्र आनंदाने आयुष्य जगलं.
रममाणौ यथाकामं यतैकदिवसं तथा। `एवं वर्षसहस्राणामतीतं नान्वचिन्तयत्
दोघेही आपल्याला हवं तसं एकमेकांच्या सहवासात रमले, जणू रोजचा एकच दिवस चालू आहे असं वाटलं, आणि असं करता करता हजारो वर्षं कशी गेली ते त्यांना कळलंच नाही.
कामक्रोधावजितवान्मुनिर्नित्यं समाहितः। चिरार्जितस्य तपसः क्षयं स कृतवान्मुनिः
तो ऋषी नेहमीच शांतचित्त होता, त्याने इच्छा आणि रागावर विजय मिळवला होता; पण तरीही त्याने अनेक वर्षांनी मिळवलेलं तप संपवलं.
तपसः संक्षयादेव मुनिर्मोहं समाविशत्। मोहाभिभूतः क्रोधात्मा ग्रसन्मूलफलान्मुनिः
तपाची शक्ती कमी झाल्यामुळे त्या ऋषीला मोहाने ग्रासलं; मोह आणि रागाने पछाडलेला तो ऋषी मुळं आणि फळं खाऊ लागला.
पादैर्जलरवं कृत्वा अन्तर्द्वीपे कुटीं गतः। मेनका गन्तुकामा तु शुश्राव जलनिस्वनम्
पायांनी पाण्यात आवाज करत तो त्या बेटावरच्या आपल्या झोपडीमध्ये गेला; आणि मेनका, निघायची इच्छा असताना, तिने पाण्याचा आवाज ऐकला.
तपसा दीप्तवीर्योऽसावाकाशादेति याति च। अद्य संज्ञां विजानामि ययाऽद्य तपसः क्षयः
त्याचं तपामुळे तेज इतकं प्रखर झालं होतं की तो आकाशातून ये-जा करायचा; आज मला समजलं की त्याचं तप संपलं याचं हेच चिन्ह आहे.
गन्तुं न युक्तमित्युक्त्वा ऋतुस्नाताथ मेनका। कामरागाभिभूतस्य मुनेः पार्स्वं जगाम ह
‘आता जाणं योग्य नाही’ असं म्हणत, ऋतूनंतर स्नान केलेली मेनका, काम आणि आकर्षणाने पछाडलेल्या त्या ऋषीजवळ गेली.
जनयामास स मुनिर्मेनकायां शकुन्तलाम्। प्रस्थे हिमवतो रम्ये मालिनीमभितो नदीम्
त्या ऋषीने मेनकेच्या पोटी हिमालयाच्या सुंदर उतारावर, मालिनी नदीच्या काठी, शकुंतला नावाच्या कन्येचा जन्म घडवला.
देवगर्भोपमां बालां सर्वाभरणभूषिताम्। शयानां शयने रम्ये मेनका वाक्यमब्रवीत्
सर्व दागिन्यांनी सजलेली, देवकन्येसारखी सुंदर मुलगी, सुंदर पलंगावर झोपलेली होती; तेव्हा मेनकेने तिला सांगितलं.
महर्षेरुग्रतपसस्तेजस्त्वमसि भामिनि। तस्मात्स्वर्गं गमिष्यामि देवकार्यार्थमागता
‘सुंदरी, तुझ्यात त्या महर्षीच्या कठोर तपाचं तेज आहे; म्हणून मी आता स्वर्गात परत जाते, कारण मी इथे देवांचं काम करण्यासाठी आले होते.’
जातमुत्सृज्य तं गर्भं मेनका मालिनीमनु। कृतकार्या ततस्तूर्णमगच्छच्छक्रसंसदम्
मेनकेने ती नवजात कन्या मालिनी नदीच्या काठी सोडली आणि आपलं काम पूर्ण झाल्यावर ती लगेच इंद्राच्या सभेत गेली.
तं वने विजने गर्भं सिंहव्याघ्रसमाकुले। दृष्ट्वा शयानं शकुनाः समन्तात्पर्यवारयन्। नेमां हिंस्युर्वने बालां क्रव्यादा मांसगृद्धिनः
त्या घनदाट जंगलात, सिंह आणि वाघांनी भरलेल्या ठिकाणी, ती मुलगी एकटी झोपलेली पाहून, पक्ष्यांनी तिच्या आजूबाजूला जमत संरक्षण केलं, जेणेकरून मांसाहारी प्राणी तिला इजा करू नयेत.
पर्यरक्षन्त तां तत्र शकुन्ता मेनकात्मजाम्। उपस्प्रष्टुं गतश्चाहमपश्यं शयितामिमाम्
मेनकेची मुलगी तिथे पक्ष्यांनी जपली; मी स्नानासाठी गेलो असता, ती तिथे झोपलेली मला दिसली.
निर्जने विपिने रम्ये शकुन्तैः परिवारिताम्। `मां दृष्ट्वैवाभ्यपद्यन्त पादयोः पतिता द्विजाः। अब्रुञ्शकुनाः सर्वे कलं मधुरभाषिणः
त्या रम्य, एकाकी जंगलात, पक्ष्यांनी वेढलेली ती मुलगी होती; मला पाहताच, ते पक्षी माझ्या पायाशी येऊन पडले आणि सर्व पक्ष्यांनी गोड आवाजात बोलायला सुरुवात केली.
विश्वामित्रसुतां ब्रह्मन्न्यासभूतां भरस्व वै। कामक्रोधावजितवान्सखा ते कौशिकीं गतः
‘ब्राह्मण, विश्वामित्रांची ही कन्या तुझ्याकडे सोपवली आहे; तुझा मित्र, ज्याने इच्छा आणि रागावर विजय मिळवला, तो कौशिकी नदीकडे गेला आहे.’
तस्मात्पोषय तत्पुत्रीं दयावानिति तेऽब्रुवन्। सर्वभूतरुतज्ञोऽहं दयावान्सर्वजन्तुषु
‘म्हणून, या कन्येचे संगोपन दयाळूपणाने कर,’ असं त्यांनी मला सांगितलं. मी सर्व जीवांची भाषा समजतो आणि सर्व प्राण्यांवर दया करतो.
आनयित्वा ततश्चैनां दुहितृत्वे न्यवेशयम्
मग मी तिला आणून माझ्या मुलीप्रमाणे स्वीकारलं.
शरीरकृत्प्राणदाता यस्य चान्नानि भुञ्जते। क्रमेणैते त्रयोऽप्युक्ताः पितरो धर्मशासने
जो शरीर देतो, जो प्राण देतो आणि ज्याचं अन्न आपण खातो, हे तिघेही धर्मशास्त्रानुसार वडील मानले जातात.
निर्जने तु वने यस्माच्छकुन्तैः परिवारिता। शकुन्तलेति नामास्याः कृतं चापि ततो मया
एकाकी अरण्यात ती पक्ष्यांनी वेढलेली होती म्हणून मी तिला शकुंतला हे नाव दिलं.
एवं दुहितरं विद्धि मम विप्र शकुन्तलाम्। शकुन्तला च पितरं मन्यते मामनिन्दिता
हे ब्राह्मण, शकुंतला ही माझीच मुलगी आहे हे जाण, आणि निष्पाप शकुंतला मला तिचा वडील मानते.