ततस्ते पार्थिवाः सर्वे प्रशशंसुर्धनञ्जयम् । तेन वाक्योपचारेण विस्मिता राजसत्तमाः
मग सर्व राजांनी धनंजयाचं कौतुक केलं; त्याच्या बोलण्याच्या पद्धतीमुळे राजसत्ताधीश आश्चर्यचकित झाले.
अनुनीय च तान्सर्वान्यथामान्यं यथावयः। धर्मराजं तदा वाक्यं तत्प्राप्यं प्रत्यभाषत
सर्वांना त्यांच्या मान आणि वयाप्रमाणे आदराने संबोधून, त्यानंतर त्याने धर्मराजाला हे शब्द सांगितले.
आत्मानमवमन्वानो न हि स्यात्पार्थिवोत्तमः । तत्रोत्तरं प्रवक्ष्यामि तव शुश्रूषणे रतः
स्वतःला कमी लेखणारा कधीच श्रेष्ठ राजा होऊ शकत नाही; म्हणूनच, मी तुझ्यासाठी योग्य उत्तर देईन, कारण मी तुझी सेवा करायला सदैव तयार आहे.
उलूकं भरतश्रेष्ठ सामपूर्वमथोर्जितम् । दुर्योधनस्य तद्वाक्यं निशम्य भरतर्षभः
उलूकाने, भरतश्रेष्ठा, दुर्योधनाची ती वचने ऐकून, गोड बोलून आणि कडकपणे दोन्ही प्रकारे ती पोहोचवली.
अतिलोहितनेत्राभ्यामाशीविष इव श्वसन् । स्मयमान इव क्रोधात्सृक्किणी परिसंलिहन्
त्याच्या डोळ्यांत प्रचंड रक्त उतरलं होतं, जणू काही फुत्कारणारा सर्प; रागाने हसत, ओठ चाटीत होता.
जनार्दनमभिप्रेक्ष्य भ्रातॄंश्चैवेदमब्रवीत् । अभ्यभाषत कैतव्यं प्रगृह्य विपुलं भुजम्
जनार्दन आणि आपल्या भावांकडे पाहून, त्याने फसवणूक करणारी वचने उच्चारली आणि आपला बलवान हात घट्ट पकडला.
उलूक गच्छ कैतव्य ब्रूहि तात सुयोधनम् । कृतघ्नं वैरपुरुषं दुर्मतिं कुलपांसनम्
उलूका, जा, हे कपटी, आणि सुयोधनाला सांग, 'तू कृतघ्न आहेस, लोकांचा शत्रू, वाईट विचारांचा आणि आपल्या कुळाचा कलंक आहेस.'
पाण्डवेषु सदा पाप नित्यं जिह्मं प्रवर्तते। स्ववीर्याद्यः पराक्रम्य पाप आह्वयते परान्। अभीतः पूरयन्वाक्यमेष वैः क्षत्रियः पुमान्
तो पांडवांशी नेहमीच वाईट वागतो, कायम वाकडेपणाने वागतो; स्वतःच्या बळावर इतरांना लढायला आव्हान देतो आणि निर्भयपणे मोठमोठ्या शब्दांनी गर्जना करतो—असा हा क्षत्रिय आहे.
स पापः क्षत्रियो भूत्वा अस्मानाहूय संयुगे। मान्यामान्यान्पुरस्कृत्य युद्धं मा गाः कुलाधम
हा दुष्ट क्षत्रिय आम्हाला युद्धाला बोलावतो, सन्मान आणि अपमान दोन्ही करतो—म्हणून, अरे कुळाचा कलंक, युद्धात उतरू नकोस.
आत्मवीर्यं समाश्रिकत्य भृत्यवीर्यं च कौरव । आह्वयस्व रणे पार्थान्सर्वथा क्षत्रियो भव
आपल्या आणि आपल्या सेवकांच्या बळावर विश्वास ठेव, अरे कौरवा; युद्धात पांडवांना आव्हान दे आणि खऱ्या अर्थाने क्षत्रिय हो.
परवीर्यं समाश्रित्य यः समाह्वयते परान्। अशक्तः स्वयमादातुमेतदेव नपुंसकम्
जो दुसऱ्यांच्या बळावर अवलंबून राहून शत्रूंना आव्हान देतो, पण स्वतः विजय मिळवू शकत नाही, तो खरोखरच नपुंसक आहे.
स त्वं परेषां वीर्येण आत्मानं बहुमन्यसे । कथमेवमशक्तस्त्वमस्मान्समभिगर्जसि
तू दुसऱ्यांच्या बळामुळे स्वतःला मोठं समजतोस; मग, इतका अशक्त असूनही आमच्यावर गर्जना कशी करतोस?
मद्वचश्चापि भूयस्ते वक्तव्यः स सुयोधनः। श्व इदानीं प्रपद्येथाः पुरुषो भव दुर्मते
माझ्याकडून सुयोधनाला अजून एक सांग—उद्या शरण ये, आणि खरा पुरुष हो, अरे वाईट बुद्धीच्या.
मन्यसे यच्च मूढ त्वं न योत्स्यति जनार्दनः। सारथ्येन वृतः पार्थैरिति त्वं न बिभेषि च
तुला असं वाटतं, अरे मूर्खा, की जनार्दन लढणार नाही, कारण पांडवांनी त्याला सारथ्य दिलं आहे, म्हणून तू घाबरत नाहीस.
जघन्यकालमप्येतन्न भवेत्सर्वपार्थिवान्। निर्दहेयमहं क्रोधात्तृणानीव हुताशनः
सर्व राजांसाठी अगदी वाईट वेळ आली तरी, मी रागाने त्यांना कोरड्या गवतासारखं जाळून टाकू शकतो.
युधिष्ठिरनियोगात्तु फाल्गुनस्य महात्मनः । करिष्ये युध्यमानस्य सारथ्यं विजितात्मनः
युधिष्ठिराच्या आज्ञेने, मी, आत्मसंयमी फाल्गुन, त्या महात्म्याला युद्धात सारथ्य देईन.
यद्युत्पतसि लोकांस्त्रीन्यद्याविशसि भूतलम् । तत्रतत्रार्जुनरथं प्रभाते द्रक्ष्यसे पुनः
तू जरी तिन्ही लोकांत गेला किंवा पृथ्वीच्या गर्भात शिरला, तरी सकाळी तुला पुन्हा पुन्हा अर्जुनाचं रथ तिथेच दिसेल.
यच्चापि भीमसेनस्य मन्यसे मोघभाषितम् । दुःशासनस्य रुधिरं पीतमद्यावधारय
भीमसेनाचं बोलणं व्यर्थ आहे असं वाटत असेल, तर आजच दु:शासनाचं रक्त पिलं गेलं हे लक्षात ठेव.
न त्वां समीक्षते पार्थो नापि राजा युधिष्ठिरः। न भीमसेनो न यमौ प्रतिकूलप्रभाषिणम्
पार्थ तुला पाहत नाही, राजा युधिष्ठिरही नाही, भीमसेन नाही, आणि दोन्ही जुळेही नाहीत—कारण तू शत्रुत्वाने बोलतोस.
दुर्योधनस्य तद्वाक्यं निशम्य भरतर्षभ । नेत्राभ्यामतिताम्राभ्यां कैतव्यं समुदैक्षत
दुर्योधनाची ती वाक्यं ऐकून, भरतवंशातील श्रेष्ठ त्या व्यक्तीने रागाने लाल झालेल्या डोळ्यांनी त्याच्याकडे कपटाने पाहिलं.
स केशवमभिप्रेक्ष्य गुडाकेशो महायशाः । अभ्यभाषत कैतव्यं प्रगृह्य विपुलं भुजम्
गुडाकेश, ज्याचं मोठं यश आहे, त्याने केशवाकडे पाहून, कपटीचं मोठं भुज पकडून त्याला उद्देशून बोलायला सुरुवात केली.
स्ववीर्यं यः समाश्रित्य समाह्वयति वै परान् । अभीतो युध्यते शत्रून्स वै पुरुष उच्यते
जो स्वतःच्या बळावर विश्वास ठेवून इतरांना आव्हान देतो आणि निर्भयपणे शत्रूंशी लढतो, तोच खरा पुरुष समजला जातो.
परवीर्यं समाश्रित्य यः समाह्वयते परान् । क्षत्रबन्धुरशक्तत्वाल्लोके स पुरुषाधमः
पण जो दुसऱ्याच्या बळावर अवलंबून शत्रूंना आव्हान देतो, आणि स्वतः अशक्त असून केवळ क्षत्रियांचा नातेवाईक आहे, तो जगात नीच पुरुष समजला जातो.
स त्वं परेषां वीर्येण मन्यसे वीर्यमात्मनः । स्वयं कापुरुषो मूढ परांश्च क्षेप्तुमिच्छसि
तू दुसऱ्याच्या बळावर विश्वास ठेवून ते आपलं समजतोस; स्वतः भित्रा आणि मूर्ख असून, इतरांना संकटात ढकलायचं ठरवतोस.
यस्त्वं वृद्धं सर्वराज्ञां हितबुद्धिं जितेन्द्रियम् । मरणाय महाप्रज्ञं दीक्षयित्वा विकत्थसे
सर्व राजांचा वडील, हिताचं विचार करणारा, इंद्रियांवर ताबा असलेला आणि अत्यंत बुद्धिमान अशा माणसाला मृत्यूला पाठवून, तू मोठेपणाचा गर्व करतोस.
भावस्ते विदितोऽस्माभिर्दुर्बुद्धे कुलपांसन । न हनिष्यन्ति गाङ्गेयं पाण्डवा घृणयेति हि
तुझा हेतू आम्हाला माहीत आहे, अज्ञानी, वंशाचा कलंक! तुला वाटतं की पांडव दयेमुळे भीष्माला मारणार नाहीत.
यस्य वीर्यं समाश्रित्य धार्तराष्ट्र विकत्थसे। हन्तास्मि प्रथमं भीष्मं मिषतां सर्वधन्विनाम्
धृतराष्ट्रपुत्रा, ज्याच्या बळावर तू गर्वाने बोलतोस, त्याचं बळ घेऊन—मी सर्व धनुर्धरांसमोर सर्वप्रथम भीष्माचा वध करीन.
कैतव्य गत्वा भरतान्समेत्य सुयोधनं धार्तराष्ट्रं वदस्व। तथेत्युवाचार्जुनः सव्यसाची निशाव्यपाये भविता विमर्दः
कपटी, भरतवंशीय आणि धृतराष्ट्रपुत्र सुयोधन यांना जाऊन सांग, 'तसं होईल,' असं सव्यसाची अर्जुन म्हणाला; रात्र संपली की मोठा संग्राम होईल.
सुयोधनं धार्तराष्ट्रं वदस्व
धृतराष्ट्रपुत्र सुयोधनाला जाऊन सांग.
हन्यामहं द्रोणमृतेऽपि लोकं न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः । ततो हि ते लब्धमतं च राज्य- मापद्गताः पाण्डवाश्चेति भावः
मी द्रोण किंवा जगालाही मारावं लागलं तरी, तुला पांडवांचं काही भय नाही; म्हणूनच तुला राज्य मिळालं, आणि पांडव संकटात सापडले—असंच तुझं मन आहे.