आर्तं वातात्मजं दृष्ट्वा क्रोधेनाभिहतं भृशम् । उत्स्मयन्निव दाशार्हः कैतव्यं प्रत्यभाषत
वायुपुत्र भीमसेनाला दुःखी आणि रागाने भरलेला पाहून, दाशार्ह वंशातील कृष्णाने हलकं हसत कैतव्याला उत्तर दिलं.
प्रयाहि शीघ्रं कैतव्य ब्रूयाश्चैव सुयोधनम् । श्रुतं वाक्यं गृहीतोर्थो मतं यत्ते तथास्तु तत्
कैतव्य, तू लवकर जा आणि सुयोधनाला सांग, की वचनं ऐकली गेली, त्यांचा अर्थ समजला; तू जसं ठरवलं आहेस तसं होऊ दे.
एवमुक्त्वा महाबाहुः केशवो राजसत्तम। पुनरेव महाप्राज्ञं युधिष्ठिरमुदैक्षत
असं सांगून, महाबाहू केशवाने, राजसत्तम, पुन्हा एकदा बुद्धिमान युधिष्ठिराकडे पाहिलं.
सृञ्जयानां च सर्वेषां कृष्णस्य च यशस्विनः। द्रुपदस्य सपुत्रस्य विराटस्य च संनिधौ
सर्व श्रींजय, कीर्तीमान कृष्ण, द्रुपद आणि त्याचे पुत्र, विराट यांच्या उपस्थितीत,
भूमिपानां च सर्वेषां मध्ये वाक्यं जगाद ह। उलूकोऽप्यर्जुनं भूयो यथोक्तं वाक्यमब्रवीत्
सर्व राजांच्या मध्ये, उलूकाने पुन्हा अर्जुनाला जसं सांगितलं होतं तसं शब्द बोलले.
आशीविषमिव क्रुद्धं तुदन्वाक्यशलाकया। कृष्णादींश्चैव तान्सर्वान्यथोक्तं वाक्यमब्रवीत्
रागावलेल्या सर्पासारखा, बोलीच्या शलाकांनी टोचून, त्याने कृष्णादी सर्वांना जसं सांगितलं होतं तशीच वचने बोलली.
उलूकस्य तु तद्वाक्यं पापं दारुणमीरितम् । श्रुत्वा विचुक्षुभे पार्थो ललाटं चाप्यमार्जयत्
उलूकाने ती पापी आणि कठोर वचने बोलल्यावर, पार्थ अस्वस्थ झाला आणि कपाळ पुसलं.
तदवस्थं तदा दृष्ट्वा पार्थं सा समितिर्नृप । नामृष्यत महाराज पाण्डवानां महारथाः
पार्थाची ती अवस्था पाहून, राजन, संपूर्ण सभेला आणि पांडवांच्या महाबलवान वीरांना ते सहन झालं नाही.
अधिक्षेपेण कृष्णस्य पार्थस्य च महात्मनः। श्रुत्वा ते पुरुषव्याघ्राः क्रोधाञ्जज्वलुरच्युत
कृष्ण आणि महात्मा पार्थ यांचा अपमान ऐकून, ते वाघासारखे पुरुष, अच्युत, संतापाने पेटून उठले.
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सात्यकिश्च महारथः। केकया भ्रातरः पञ्च राक्षसश्च घटोत्कचः
धृष्टद्युम्न, शिखंडी, महान रथी सात्यकी, केकयांचे पाच भाऊ आणि राक्षस घटोत्कच,
द्रौपदेयाभिमन्युश्च धृष्टकेतुश्च पार्थिवः । भीमसेनश्च विक्रान्तो यमजौ च महारथौ
द्रौपदीचे पुत्र, अभिमन्यू, राजा धृष्टकेतू, पराक्रमी भीमसेन आणि मद्रीचे दोन महाबलवान पुत्र,
उत्पेतुरासनात्सर्वे क्रोधसंरक्तलोचनाः। बाहुन्प्रगृह्य रुचिरान्रक्तचन्दनरूषितान्। अङ्गदैः पारिहार्यैश्च केयूरैश्च विभूषितान्
सर्वजण जागे झाले, संतापाने डोळे लाल झाले, सुंदर हातांना लाल चंदन, अंगद, कडे आणि बांगड्यांनी सजवलेले होते.
दन्तान्दन्तेषु निष्पिष्य सृक्किणी परिलेलिहन् । तेषामाकारभावज्ञः कुन्तीपुत्रो वृकोदरः
दातांवर दात दाबून, तोंडाच्या कोपऱ्यांना चाटत, त्यांचा भाव ओळखणारा कुंतीपुत्र वृकोदर,
उदतिष्ठत्स वेगेन क्रोधेन प्रज्वलन्निव। उद्वृत्य सहसा नेत्रे दन्तान्कटकटाय्य च
वेगाने उठला, संतापाने जणू जळत होता, डोळे मोठे करून, दात कडकड वाजवत.
हस्तं हस्तेन निष्पिष्य उलूकं वाक्यमब्रवीत्। अशक्तानामिवास्माकं प्रोत्साहननिमित्तकम्
हातावर हात दाबून, उलूकाला म्हणाला, 'हे बोलणे जणू आम्ही असहाय्य आहोत म्हणून आम्हाला चिडवण्यासाठी आहे.'
श्रुतं ते चवनं मूर्ख यत्त्वां दुर्योधनोऽब्रवीत्। तन्मे कथयतो मन्द श्रृणु वाक्यं दुरासदम्
'दुर्बुद्ध्या, दुर्योधनाने तुला जे सांगितलं ते तू ऐकलं आहेस. आता मी तुला कठोर शब्द सांगतो, ते नीट ऐक.'
सर्वक्षत्रस्य मध्ये तं यद्वक्ष्यसि सुयोधनम् । श्रृण्वतः सूतपुत्रस्य पितुश्च त्वं दुरात्मनः
'सर्व क्षत्रियांमध्ये, तू जे काही सुयोधनाला सांगशील, कर्ण आणि त्याच्या दुष्ट वडिलांच्या ऐकण्यात,'
अस्माभिः प्रीतिकामैस्तु भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः। मर्षितं ते दुराचार तत्त्वं न बहु मन्यसे
'आम्ही नेहमी मोठ्या भावाच्या कृपेची इच्छा ठेवून, तुझ्या वाईट वागण्याला सहन केलं, पण तू याचा काहीच आदर करत नाहीस.'
प्रेषितश्च हृषीकेशः शमाकाङ्क्षी कुरून्प्रति । कुलस्य हितकामेन धर्मराजेन धीमता
'आणि हृषीकेशाला पाठवलं होतं, कौरवांशी शांतता व्हावी म्हणून, कुटुंबाच्या भल्यासाठी, बुद्धिमान धर्मराजाने.'
त्वं कालचोदितो नूनं गन्तुकामो यमक्षयम् । गच्छस्वाहवमस्माभिस्तच्च श्वो भविता ध्रुवम्
'तू काळाच्या प्रेरणेने, यमाच्या घरी जायची इच्छा धरली आहेस. जा, आम्ही तुला तिथे पाठवू, आणि ते उद्या निश्चितच घडेल.'
मयापि च प्रतिज्ञातो वधः सभ्रातृकस्य ते। स तथा भविता पाप नात्र कार्या विचारणा
मीसुद्धा तुझ्या आणि तुझ्या भावांचा वध करण्याची शपथ घेतली आहे. हे नक्कीच घडणार, दुष्टांनो, यात अजून काही विचार करण्यासारखं नाही.
वेलामतिक्रमेत्सद्यः सागरो वरुणालयः । पर्वताश्च विशीर्येयुर्मयोक्तं न मृषा भवेत्
वरुणाचं निवासस्थान असलेला सागर क्षणात आपली मर्यादा ओलांडू शकतो, पर्वत तुटून पडू शकतात, पण मी जे म्हटलंय ते कधीच खोटं ठरणार नाही.
सहायस्ते यदि यमः कुबेरो रुद्र एव वा। यथाप्रतिज्ञं दुर्बुद्धे प्रकरिष्यन्ति पाण्डवाः । दुःशासनस्य रुधिरं पाता चास्मि यथेप्सितम्
तुला मदत करायला यम, कुबेर किंवा रुद्रसुद्धा आले तरी, दुष्ट बुद्धी असलेल्या, पांडव आपली शपथ पूर्ण करतील. मी दुर्योधनाच्या इच्छेप्रमाणे दुःशासनाचं रक्त पिऊन दाखवीन.
यश्चेह प्रतिसंरब्धः क्षत्रियो माभियास्यति। अपि भीष्मं पुरुस्कृत्य तं नेष्यामि यमक्षयम्
इथे जर कुठला क्षत्रिय रागाने माझ्यासमोर आला, अगदी भीष्मालाही पुढे करून आला, तरी मी त्याला यमाच्या घरी पाठवीन.
यच्चैतदुक्तं वचनं मया क्षत्रस्य संसदि। यथैतद्भविता सत्यं तथैवात्मानमालभे
मी क्षत्रियांच्या सभेत जे बोललो आहे, ते तंतोतंत खरं ठरो, यासाठी मी स्वतःचं जीवन पणाला लावतो.
भीमसेनवचः श्रुत्वा सहदेवोऽप्यमर्षणः । क्रोधसंरक्तनयनस्ततो वाक्यमुवाच ह
भीमसेनाचं बोलणं ऐकून सहदेवासुद्धा संतापला. त्याच्या डोळ्यांत रागाने रक्त उतरलं आणि त्याने असे शब्द उच्चारले.
शौटीरशूरसदृशमनीकजनसंसदि। श्रृणु पाप वचो मह्यं यद्वाच्यो हि पितात्वया
या सैन्याच्या समोर, क्षत्रिय वीराला शोभेल अशी वाणी मी बोलतोय, दुष्टांनो, ऐक. तुला तुझ्या वडिलांना जे सांगायला हवं ते मी सांगतो.
नास्माकं भविता भेदः कदाचित्कुरुभिः सह । धृतराष्ट्रस्य संबन्धो यदि न स्यात्त्वया सह
तुझ्यामुळे जर धृतराष्ट्राशी आमचं नातं जुळलं नसतं, तर आमच्यात आणि कुरूंत कधीच भांडण झालं नसतं.
त्वं तु लोकविनाशाय धृतराष्ट्रकुलस्य च। उत्पन्नो वैरपुरुषः स्वकुलघ्नश्च पापकृत्
तू या जगाच्या आणि धृतराष्ट्राच्या घराण्याच्या विनाशासाठी जन्माला आलास. तू वैर करणारा, स्वतःच्या घराण्याचा नाश करणारा आणि पाप करणारा आहेस.
जन्मप्रभृति चास्माकं पिता ते पापपूरुषः । अहितानि नृशंसानि नित्यशः कर्तुमिच्छति
दुष्टांनो, तुझ्या जन्मापासूनच तुझे वडील आमच्यावर नेहमीच वैरभाव आणि क्रूरतेने वागण्याची इच्छा बाळगतात.