अन्यथा किल ते वाक्यमन्यथा कर्म दृश्यते। दम्भनार्थाय लोकस्य वेदाश्चोपशमश्च ते
तुझी वाणी एक आहे, पण तुझे कृत्य वेगळेच दिसते; लोकांना फसवण्यासाठी तू वेद आणि संयमाचा दाखला देतोस.
त्यक्त्वा छद्म त्विदं राजन्क्षत्रधर्मं समाश्रितः । कुरु कार्याणि सर्वाणि धर्मिष्ठोऽसि नरर्षभ
हे राजन, हा भेसूरपणा सोड आणि क्षत्रियाचा धर्म स्वीकार; सर्व कर्तव्ये पार पाड, कारण तू खराच धर्मनिष्ठ आहेस.
बाहुवीर्येण पृथिवीं लब्ध्वा भरतसत्तम। देहि दानं द्विजातिभ्यः पितृभ्यश्चयथोचितम्
हे भरतवंशातील श्रेष्ठ, आपल्या बाहूंच्या बळावर पृथ्वी जिंकून, द्विजांना आणि पितरांना योग्य ते दान दे.
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्च मातुर्मातृहिते स्थितः। प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा संमानं परमावह
आईच्या हितासाठी अनेक वर्षे कष्ट सहन केलीस, आता रणांगणात विजय मिळवून तिचे अश्रू पुस आणि तिला मोठा मान मिळवून दे.
पञ्चग्रामा वृता यत्नात्रास्माभिरपवर्जिताः। युध्यामहे कथं सङ्ख्ये कोपयेम च पाण्डवान्
आपण खूप प्रयत्नाने मागितलेली पाच गावे तू नाकारलीस; मग आम्ही युद्धात कसे लढू आणि पांडवांना कसे चिडवू?
त्वत्कृते दुष्टभावस्य संत्यागो विदुरस्य च। जातुषे च गृहे दाहं स्मर तं पुरुषो भव
तुझ्या वाईट वागण्यामुळे विदुर निघून गेला; लाक्षागृह जाळल्याचेही आठव, आणि खरा पुरुष हो.
यच्च कृष्णमवोचस्त्वमायान्तं कुरुसंसदि। अयमस्मि स्थितो राजञ्शमायसमराय च
कृष्ण जेव्हा कुरु सभेत येत होते, तेव्हा तू म्हणालास, 'राजा, मी इथे उभा आहे, शांततेसाठी किंवा युद्धासाठी तयार.'
तस्यायमागतः कालः समरस्य नराधिप। एतदर्थं मया सर्वं कृतमेतद्युधिष्ठिर
राजा, आता हाच युद्धाचा काळ आला आहे; याचसाठी, युधिष्ठिरा, मी हे सर्व केले आहे.
किं नु युद्धात्परं लाभं क्षत्रियो बहु मन्यते। किंच त्वं क्षत्रियकुले जातः संप्रथितो भुवि
युद्धापेक्षा मोठा लाभ क्षत्रियाला काय असू शकतो? आणि तू क्षत्रिय कुळात जन्मलेला असून पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहेस.
द्रोणादस्त्राणि संप्राप्य कृपाच्च भरतर्षभ । तुल्ययोनौ समबले वासुदेवं समाश्रितः
भरतवंशातील श्रेष्ठा, तू द्रोण आणि कृप यांच्याकडून अस्त्रे मिळवलीस, तुला जन्म आणि बळ दोन्ही समान आहेत, आणि वासुदेवाच्या आश्रयाला गेला आहेस.
ब्रूयास्त्वं वासुदेवं च पाण्डवानां समीपतः। आत्मार्थं पाण्डवार्थं च यत्तो मां प्रतियोधय
तू वासुदेवाला, पांडवांच्या समोर, असं सांग, 'तुझ्या आणि पांडवांच्या हितासाठी, माझ्याशी लढण्यासाठी प्रयत्न कर.'
सभामध्ये च यद्रूपं मायया कृतवानसि। तत्तथैव पुनः कृत्वा सार्जुनो मामभिद्रव
सभेत जशी माया दाखवलीस, तशीच पुन्हा दाखव, आणि अर्जुनाने माझ्यावर हल्ला करावा.
इन्द्रजालं च मायां वै कुहका वापि भीषणा । आत्तशस्त्रस्य सङ्ग्रमे वहन्ति प्रतिगर्जनाः
जादू, माया किंवा भीषण कुहुक असो, युद्धात शस्त्र उचलणाऱ्यांच्या गर्जना त्या सर्वांवर मात करतात.
वयमप्युत्सहेम द्यां खं च गच्छेम मायया । रसातलं विशामोपि ऐन्द्रं वा पुरमेव तु
आम्हीही इच्छितो तर आकाशात जाऊ शकतो, मायेमुळे आकाशात किंवा रसातळात जाऊ शकतो, किंवा इंद्रपुरीतही पोहोचू शकतो.
दर्शयेम च रूपाणि स्वशरीरे बहून्यपि। न तु पर्यायतः सिद्धिर्बुद्धिमाप्नोति मानुषीम्
आम्ही आमच्या शरीरात अनेक रूपं दाखवू शकतो; पण ज्याची बुद्धी स्थिर नाही, त्याला शेवटी यश मिळत नाही.
मनसैव हि भूतानि धातैव कुरुते वशे। यद्ब्रवीषि च वार्ष्णेय धार्तराष्ट्रानहं रणे
कारण फक्त मनानेच सृष्टीकर्ता सर्व प्राण्यांना वश करतो; आणि वृष्णिकुलातील कृष्णा, तू म्हणतोस की मी रणांगणात धृतराष्ट्रपुत्रांचा वध करीन—
घातयित्वा प्रदास्यामि पार्थेभ्यो राज्यमुत्तमम् । आचचक्षे च मे सर्वं सञ्जयस्तव भाषितम्। मद्द्वितीयेन पार्थेन वैरं वः सव्यसाचिना
त्यांचा वध करून, मी उत्तम राज्य पृथा पुत्रांना देईन. संजयाने तुझं सगळं बोलणं मला सांगितलं आहे, आणि तू आणि अर्जुन आम्हा विरुद्ध वैर धरता हेही कळलं.
स सत्यसङ्गरो भूत्वा पाण्डवार्थे पराक्रमी । युद्ध्यस्वाद्य रणे यत्तः पश्यामः पुरुषो भव
म्हणून, तुझ्या प्रतिज्ञेला खरा राहून, पांडवांच्या हितासाठी पराक्रम दाखव, आता युद्धात सर्व शक्तीनिशी लढ, पुरुषार्थ दाखवू या.
यस्तु शत्रुमभिज्ञाय शुद्धं पौरुषमास्थितः। करोति द्विषतां शोकं स जीवति सुजीवितम्
जो शत्रूला ओळखून, शुद्ध धैर्याने वागतो आणि शत्रूंना दु:ख देतो—तोच खरोखर जगतो आणि त्याचं जीवन सार्थक होतं.
अकस्माच्चैव ते कृष्ण ख्यातं लोके महद्यशः। अद्येदानीं विजानीमः सन्ति षण्डाः शश्रृङ्गकाः
कृष्णा, अचानक तुझं मोठं यश जगात गाजलं; आता आम्हाला कळलं की सशाच्या शिंगांसारखे काही निर्बल पुरुषही असतात.
मद्विधो नापि नृपतिस्त्वयि युक्तः कथंचन । सन्नाहं संयुगे कर्तुं कंसभृत्ये विशेषतः
माझ्यासारखा राजा तुझ्यासारख्या, विशेषतः कंसाच्या सेवकाविरुद्ध, युद्धासाठी सज्ज होणं कधीच योग्य नाही.
तं च तूबरकं बालं बह्वाशिनमविद्यकम् । उलूक मद्वचो ब्रूहि असकृद्भीमसेनकम्
आणि तो दुर्बल, अज्ञानी, नेहमी खाणारा मुलगा—उलूक, भीमसेनाला माझं हे बोलणं पुन्हा पुन्हा सांग.
विराटनगरे पार्थ यस्त्वं सूदो ह्यभूः पुरा। बल्लवो नाम विख्यातस्तन्ममैव हि पौरुषम्
पार्था, विराटनगरात तू एकदा स्वयंपाकी होतास, वल्लव नावाने प्रसिद्ध होतास; ते माझ्याच सामर्थ्यामुळे होतं.
प्रतिज्ञातं सभामध्ये न तन्मिथ्या त्वया पुरा। दुःशासनस्य रुधिरं पीयतां यदि शक्यते
सभेत तू घेतलेली प्रतिज्ञा खोटी नव्हती; दुष्शासनाचं रक्त प्यावं, जर तुझ्यात ताकद असेल.
यद्ब्रवीषि च कौन्तेय धार्तराष्ट्रानहं रणे। निहनिष्यामि तरसा तस्य कालोऽयमागतः
कुन्तीपुत्रा, तू म्हणतोस की युद्धात धृतराष्ट्रपुत्रांना मी जोराने मारून टाकीन—तर हेच ते वेळ आलं आहे.
त्वं हि भोज्ये पुरस्कार्यो भक्ष्ये पेये च भारत । क्व युद्धं क्व च भोक्तव्यं युध्यस्व पुरुषो भव
भारता, तुझा आदर जेवण-पिण्यात व्हावा असा आहे; मग तुला युद्धाचा काय संबंध आणि उपभोगाचा काय उपयोग? आता लढ आणि खरा पुरुष हो.
शयिष्यसे हतो भूमौ गदामालिङ्ग्य भारत। तद्वृथा च सभामध्ये वल्गितं ते वृकोदर
भारता, तू गदा मिठी मारून जमिनीवर पडशील, मारला जाशील; मग सभेत केलेलं तुझं गर्वाचं बोलणं, वृकोदर, व्यर्थ ठरेल.
उलूक नकुलं ब्रूहि वचनान्मम भारत। युध्द्यस्वाद्य स्थिरो भूत्वा पश्यामस्तव पौरुषम्
उलूक, माझ्या वतीने नकुलाला सांग, 'आज तू ठाम राहून लढ; तुझं पुरुषार्थ आम्ही पाहू.'
युधिष्ठिरानुरागं च द्वेषं च मयि भारत। कृष्णायाश्च परिक्लेशं स्मरेदानीं यथातथम्
भारता, त्याने आता युधिष्ठिराचं आपल्यावर असलेलं प्रेम, माझ्यावरील द्वेष आणि कृष्णेच्या झालेल्या दुःखाची आठवण तशीच तशी ठेवावी.
ब्रूयास्त्वं सहदेवं च राजमध्ये वचो मम। युद्ध्येदानीं रणे यत्तः क्लेशान्स्मर च पाण्डव
राजांच्या समोर माझ्या वतीने तू सहदेवाला सांग, 'पांडवा, आता तू सर्व शक्तीनिशी लढ आणि आपल्या झालेल्या हालअपेष्टांची आठवण ठेव.'