उपगम्य तु ते सर्वे बिडालमिदमब्रुवन् । भवत्प्रसादादिच्छामश्चर्तुं चैव यथासुखम्
मग ते सर्व जण त्या मांजराजवळ गेले आणि म्हणाले, 'तुमच्या कृपेने आम्हाला हवे तसे मोकळेपणाने वावरायचे आहे.'
भवान्नो गतिरव्यग्रा भवान्नः परमः सुहृत्। ते वयं सहिताः सर्वे भवन्तं शरणं गताः
'तुम्हीच आमचे निश्चिंत आश्रय, तुम्हीच आमचे श्रेष्ठ मित्र; म्हणून आम्ही सर्वजण एकत्र येऊन तुमच्याच छायेखाली आलो आहोत.'
भवान्धर्मपरो नित्यं भवान्धर्मे व्यवस्थितः। स नो रक्ष महाप्रज्ञ त्रिदशानिव वज्रभृत्
'तुम्ही नेहमी धर्मपरायण आहात, धर्मातच स्थिर आहात; म्हणून, महाप्रज्ञा, आम्हा सर्वांची रक्षा करा, जशी इंद्र देवांची करतो.'
एवमुक्तस्तु तैः सर्वैर्मूषिकैः स विशांपते। प्रत्युवाच ततः सर्वान्मूषिकान्मूषिकान्तकृत्
हे लोकाधिपती, त्या सर्व उंदरांनी असे म्हटल्यावर, उंदीर मारणारा तो मांजर त्यांना उत्तर देऊ लागला.
द्वयोर्योगं न पश्यामि तपसो रक्षणस्य च। अवश्यं तु मया कार्यं वचनं भवतां हितम्
'तपश्चर्या आणि रक्षा हे दोन्ही एकत्र शक्य नाही, पण मी नक्कीच तुमच्या हिताचे बोल सांगीन.'
युष्माभिरपि कर्तव्यं वचनं मम नित्यशः। तपसास्मि परिश्रान्तो दृढं नियमामास्थितः
'तुम्हीही नेहमी माझे बोल ऐकावे लागतील; मी तपाने थकून गेलो आहे आणि कठोर नियमांचे पालन करतो.'
न चापि गमने शक्तिं कांचित्पश्यामि चिन्तयन्। सोस्मि नेयः सदा ताता नदीकूलमितःपरम्
'विचार केला तर मला हलण्याची ताकद उरलेली नाही; म्हणून, मित्रांनो, मला नेहमी नदीच्या काठी नेऊन सोडावे लागेल.'
तथेति तं प्रतिज्ञाय मूषिका भरतर्षभ । वृद्धबालमथो सर्वं मार्जाराय न्यवेदयन्
भरतश्रेष्ठ, उंदरांनी 'तसेच करू' असे मान्य केले आणि मग वयस्कर व लहान सर्वांनी ते मांजराजवळ जाऊन सांगितले.
ततः स पापो दुष्टात्मा मूषिकानथ भक्षयन्। पीवरश्च सुवर्णश्च दृढबन्धश्च जायते
मग तो पापी, वाईट मनाचा मांजर, उंदिर खात खात जाडजूड, सोनेरी रंगाचा आणि घट्ट बांधलेला होतो.
मूषिकाणां गणश्चात्र भृशं संक्षीयतेऽथ सः। मार्जारो वर्धते चापि तेजोबलसमन्वितः
तेथे उंदरांची टोळी फारच कमी होते, आणि तो मांजर तेज आणि बळ मिळवून वाढतो.
ततस्ते मूषिकाः सर्वे समेत्यान्योन्यमब्रुवन् । मातुलो वर्धते नित्यं वयं क्षीयामहे भृशम्
मग सगळे उंदिर एकत्र येऊन एकमेकांना म्हणाले, "आपला मामा दिवसेंदिवस वाढतोय, आणि आपण मात्र खूपच कमी होत चाललो आहोत."
ततः प्राज्ञतमः कश्चिड्डिण्डिको नाम मूषिकः। अब्रवीद्वचनं राजन्मूषिकाणां महागणम्
मग त्यातला सगळ्यात शहाणा, ḍिṇḍिक नावाचा उंदिर, राजासारखा मोठ्या टोळीपुढे बोलला.
गच्छतां वो नदीतीरं सहितानां विशेषतः। पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सहैव मातुलेन तु
"आपण सगळे मिळून नदीच्या काठी जाऊ या; मी मागून आपल्या मामासोबत जाईन."
साधु साध्विति ते सर्वे पूजयाञ्चक्रिरे तदा। चक्रुश्चैव यथान्यायं डिण्डिकस्य वचोऽर्थवत्
तेव्हा सगळ्यांनी त्याचे कौतुक केले, "छान बोललास, छान बोललास" असे म्हणाले आणि ḍिṇḍिकच्या योग्य सल्ल्याप्रमाणे वागले.
अविज्ञानात्ततः सोऽथ डिण्डिकं ह्युपभुक्तवान्। ततस्ते सहिताः सर्वे मन्त्रयामासुरञ्जसा
पण अज्ञानामुळे त्या मांजराने ḍिṇḍिकला खाऊन टाकले; मग उरलेले सगळे उंदिर पटकन एकत्र जमून विचार करू लागले.
तत्र वृद्धतमः कश्चित्कोलिको नाम मूषिकः । अब्रवीद्वचनं राजञ्ज्ञातिमध्ये यथातथम्
तेथे सगळ्यात वयोवृद्ध, कोलिक नावाचा उंदिर, राजाच्या उपस्थितीत आप्तांच्या मध्ये खरं खरं बोलला.
न मातुलो धर्मकामश्छद्ममात्रं कृता शिखा। न मूलफलभक्षस्य विष्ठा भवति लोमशा
"आपला मामा धर्मासाठी काही करत नाही; त्याचा शेंडी फक्त दाखवण्यासाठी आहे. जो मुळं-फळं खातो, त्याच्या विष्ठेत केस नसतात."
अस्य गात्राणि वर्धन्ते गणश्च परिहीयते । अद्य सप्ताष्टदिवसान्डिण्डिकोपि न दृश्यते
त्याचे अंग वाढत चालले आहे आणि आपली टोळी कमी होत आहे; आज सात-आठ दिवस झाले, ḍिṇḍिकसुद्धा दिसत नाही.
एतच्छ्रुत्वा वचः सर्वे मूषिका विप्रदुद्रुवुः। बिडालोपि स दुष्टात्मा जगामैव यथागतम्
हे ऐकून सगळे उंदिर वेगवेगळ्या दिशांना पळाले; आणि तो वाईट मनाचा मांजर जसा आला तसा निघून गेला.
तथा त्वमपि दुष्टात्मन्बैडालं व्रतमास्थितः। चरसि ज्ञातिषु सदा बिडालोमूषिकेष्विव
तसंच, तूही वाईट मनाचा असून मांजरासारखं व्रत घेतलंस आणि आपल्या नातलगांत नेहमी मांजर-उंदिरांसारखं वागतोस.
अन्यथा किल ते वाक्यमन्यथा कर्म दृश्यते। दम्भनार्थाय लोकस्य वेदाश्चोपशमश्च ते
तुझी वाणी एक आहे, पण तुझे कृत्य वेगळेच दिसते; लोकांना फसवण्यासाठी तू वेद आणि संयमाचा दाखला देतोस.
त्यक्त्वा छद्म त्विदं राजन्क्षत्रधर्मं समाश्रितः । कुरु कार्याणि सर्वाणि धर्मिष्ठोऽसि नरर्षभ
हे राजन, हा भेसूरपणा सोड आणि क्षत्रियाचा धर्म स्वीकार; सर्व कर्तव्ये पार पाड, कारण तू खराच धर्मनिष्ठ आहेस.
बाहुवीर्येण पृथिवीं लब्ध्वा भरतसत्तम। देहि दानं द्विजातिभ्यः पितृभ्यश्चयथोचितम्
हे भरतवंशातील श्रेष्ठ, आपल्या बाहूंच्या बळावर पृथ्वी जिंकून, द्विजांना आणि पितरांना योग्य ते दान दे.
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्च मातुर्मातृहिते स्थितः। प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा संमानं परमावह
आईच्या हितासाठी अनेक वर्षे कष्ट सहन केलीस, आता रणांगणात विजय मिळवून तिचे अश्रू पुस आणि तिला मोठा मान मिळवून दे.
पञ्चग्रामा वृता यत्नात्रास्माभिरपवर्जिताः। युध्यामहे कथं सङ्ख्ये कोपयेम च पाण्डवान्
आपण खूप प्रयत्नाने मागितलेली पाच गावे तू नाकारलीस; मग आम्ही युद्धात कसे लढू आणि पांडवांना कसे चिडवू?
त्वत्कृते दुष्टभावस्य संत्यागो विदुरस्य च। जातुषे च गृहे दाहं स्मर तं पुरुषो भव
तुझ्या वाईट वागण्यामुळे विदुर निघून गेला; लाक्षागृह जाळल्याचेही आठव, आणि खरा पुरुष हो.
यच्च कृष्णमवोचस्त्वमायान्तं कुरुसंसदि। अयमस्मि स्थितो राजञ्शमायसमराय च
कृष्ण जेव्हा कुरु सभेत येत होते, तेव्हा तू म्हणालास, 'राजा, मी इथे उभा आहे, शांततेसाठी किंवा युद्धासाठी तयार.'
तस्यायमागतः कालः समरस्य नराधिप। एतदर्थं मया सर्वं कृतमेतद्युधिष्ठिर
राजा, आता हाच युद्धाचा काळ आला आहे; याचसाठी, युधिष्ठिरा, मी हे सर्व केले आहे.
किं नु युद्धात्परं लाभं क्षत्रियो बहु मन्यते। किंच त्वं क्षत्रियकुले जातः संप्रथितो भुवि
युद्धापेक्षा मोठा लाभ क्षत्रियाला काय असू शकतो? आणि तू क्षत्रिय कुळात जन्मलेला असून पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहेस.
द्रोणादस्त्राणि संप्राप्य कृपाच्च भरतर्षभ । तुल्ययोनौ समबले वासुदेवं समाश्रितः
भरतवंशातील श्रेष्ठा, तू द्रोण आणि कृप यांच्याकडून अस्त्रे मिळवलीस, तुला जन्म आणि बळ दोन्ही समान आहेत, आणि वासुदेवाच्या आश्रयाला गेला आहेस.