विद्राव्य शतशो गुल्मान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान् । पर्यक्रामत्समन्ताच्च पार्थेन सह केशवः
धृतराष्ट्राच्या सैन्याच्या शेकडो तुकड्या हाकलून देऊन, केशव आणि पार्थ सर्व बाजूंनी फिरले.
शिबिरं मापयामास धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः। सात्यकिश्च रथोदारो युयुधानश्च वीर्यवान्
द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्न, रथशूर सात्यकी आणि पराक्रमी युयुधान यांनी छावणी उभारली.
आसाद्य सरितं पुण्यां कुरुक्षेत्रे हिरण्वतीम् । सूपतीर्थां शुचिजलां शर्करापङ्कवर्जिताम्
कुरुक्षेत्रातील पवित्र, सुंदर तीर असलेली, स्वच्छ आणि गाळरहित हिरण्वती नदी गाठली.
खानयामास परिखां केशवस्त्रत्र भारत । गुप्त्यर्थमपि चादिश्य बलं तत्र न्यवेशयत्
तेथे, हे भारत, केशवाने संरक्षणासाठी खंदक खोदला आणि सैन्याचीही व्यवस्था केली.
विधिर्यः शिबिरस्यासीत्पाण्डवानां महात्मनाम् । तद्विधानि नरेन्द्राणां कारयामास केशवः
पांडवांच्या छावणीसाठी जशी व्यवस्था केली होती, तशीच केशवाने इतर राजांच्या छावण्यांसाठीही केली.
प्रभूततरकाष्ठानि दुराधर्षतराणि च। भक्ष्यभोज्यान्नपानानि शतशोऽथ सहस्रशः
तेथे विपुल लाकूड, मिळवायला कठीण असलेली साधनं आणि शेकडो-हजारो खाण्यापिण्याच्या वस्तू उपलब्ध होत्या.
शिबिराणि महार्हाणि राज्ञां तत्र पृथक्पृथक् । विमानानीव राजेन्द्र निविष्टानि महीतले
राजांच्या वेगवेगळ्या छावण्या त्या ठिकाणी पृथ्वीवर जणू काही स्वर्गातील राजवाड्यांसारख्या शोभून उभ्या होत्या.
तत्रासञ्शिल्पिनः प्राज्ञाः शतशो दत्तवेतनाः। सर्वापकरणैर्युक्ता वैद्याः शास्त्रविशारदाः
तेथे शेकडो कुशल कारागीर, भरघोस वेतन घेणारे, सर्व साधनांनी सुसज्ज असे, तसेच शास्त्रात पारंगत वैद्य उपस्थित होते.
ज्याधनुर्वर्मशस्त्राणां तथैव मधुसर्पिषोः । ससर्जरकसपांसूनां राशयः पर्वतोपमाः
तेथे धनुष्य, बाण, कवच, शस्त्रे, तसेच मध, तुप, दहीचे मडकं आणि वाळूचे ढीग असे डोंगरासारखे साठे होते.
बहूदकं सुयवसं तुषाङ्गारसमन्वितम् । शिबिरे शिबिरे राजा सञ्चकार युधिष्ठिरः
प्रत्येक छावणीत युधिष्ठिराने भरपूर पाणी, उत्तम गवत, तसेच तूस आणि कोळसा यांची व्यवस्था केली.
महायन्त्राणि नाराचास्तोमराणि परश्वधाः। धनूंषि कवचादीनि ऋष्टयस्तूणसंयुताः
मोठमोठी यंत्रे, लोखंडी बाण, भाले, कुऱ्हाडी, धनुष्य, कवच आणि बाणांनी भरलेली भाले एकत्र जमवली होती.
गजाः कण्टकसन्नाहा लोहवर्मोत्तरच्छदाः। दृश्यन्ते तत्र गिर्याभाः सहस्रशतयोधिनः
काटेरी कवच आणि लोखंडी कवच घातलेले, डोंगरासारखे दिसणारे, शेकडो-हजारो योद्ध्यांना घेऊन असलेले हत्ती तेथे दिसत होते.
निविष्टान्पाण्डवांस्तत्र ज्ञात्वा मित्राणि भारत । अभिसस्रुर्यथादेशं सबलाः सहवाहनाः
पांडव तिथे स्थिरावले आहेत हे कळताच, त्यांचे मित्र आपापल्या सैन्यासह आणि वाहनांसह, सांगितल्याप्रमाणे तेथे आले.
चरितब्रह्मचर्यास्ते सोमपा भूरिदक्षिणाः। जयाय पाण्डुपुत्राणां समाजग्मुर्महीक्षितः
ज्यांनी ब्रह्मचर्य पाळले, सोमपान केले आणि भरपूर दान दिले, असे राजे पांडुपुत्रांच्या विजयासाठी तेथे आले.
युधिष्ठिरं सहानीकमुपायान्तं युयुत्सया। सन्निविष्टं कुरुक्षेत्रे वासुदेवेन पालितम्
युधिष्ठिर आपली सेना घेऊन युद्धाच्या इच्छेने कुरुक्षेत्रात आला आणि वासुदेव त्याचे रक्षण करत होता.
विराटद्रुपदाभ्यां च सपुत्राभ्यां समन्वितम् । केकयैर्वृष्णिभिश्चैव पार्थिवैः शतशो वृतम्
त्याच्यासोबत विराट आणि द्रुपद आपल्या पुत्रांसह, केकय, वृष्णी आणि शेकडो राजे होते.
महेन्द्रमिव चादित्यैरभिगुप्तं महारथैः। श्रुत्वा दुर्योधनो राजा किं कार्यं प्रत्यपद्यत
तो जणू आदित्यांनी वेढलेला महेंद्रच; असे महान रथी त्याचे रक्षण करत होते. हे ऐकून राजा दुर्योधन काय करावे हे विचार करू लागला.
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण महामते। संभ्रमे तुमुले तस्मिन्यदासीत्कुरुजाङ्गले
हे महाबुद्धी, त्या गोंधळलेल्या आणि भीषण जमावात कुरुजंगलात नेमके काय घडले, ते मला सविस्तर ऐकायचे आहे.
व्यथयेयुरिमे देवान्सेन्द्रानपि समागमे । पाण्डवा वासुदेवश्च विराटद्रुपदौ तथा
हे पांडव, वासुदेव, विराट आणि द्रुपद हे युद्धात इंद्रासह देवतांनाही हादरवू शकतात.
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी च महारथः । युधामन्युश्च विक्रान्तो देवैरपि दुरासदः
धृष्टद्युम्न, पाञ्चाल, शिखंडी हा महान रथी, आणि पराक्रमी युधामन्यु, हे सर्व देवतांनाही कठीण वाटावेत असे होते.
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । कुरूणां पाण्डवानां च यद्यदासीद्विचेष्टितम्
हे तपोधन, कुरु आणि पांडवांनी जे जे केले ते सर्व मला सविस्तर ऐकायचे आहे.
प्रतियाते तु दाशार्हे राजा दुर्योधनस्तदा। कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चाब्रवीदिदम्
दाशार्ह निघून गेल्यावर, राजा दुर्योधनाने कर्ण, दुःशासन आणि शकुनी यांना बोलावून सांगितले.
अकृतेनैव कार्येण गतः पार्थानधोक्षजः । स एनान्मन्युनाविष्टो ध्रुवं धक्ष्यत्यसंशयम्
अधोक्षजपुत्र आपले कार्य न करता पांडवांकडे गेला आहे; तो रागाने पेटून त्यांना नक्कीच जाळून टाकेल यात शंका नाही.
इष्टो हि वासुदेवस्य पाण्डवैर्मम विग्रहः । भीमसेनार्जुनौ चैव दाशार्हस्य मते स्थितौ
पांडवांशी संघर्ष करणे वासुदेवाला प्रिय आहे; भीमसेन आणि अर्जुन हे दाशार्हाच्या मतावर ठाम आहेत.
अजातशत्रुरत्यर्थं भीमसेनवशानुगः। निकृतश्च मया पूर्वं सह सर्वैः सहोदरैः
अजातशत्रू हा भीमसेनाच्या प्रभावाखाली फारच आहे, आणि मी आणि माझ्या सर्व भावांनी त्याला पूर्वी फसवले आहे.
विराटद्रुपदौ चैव कृतवैरौ मया सह । तौ च सेनाप्रणेतारौ वासुदेववशानुगौ
विराट आणि द्रुपद हे दोघेही आता माझे शत्रू झाले आहेत; हे दोघे सैन्याचे सेनापती असून वासुदेवाच्या इच्छेनुसार वागत आहेत.
भविता विग्रहः सोयं तुमुलो लोमहर्षणः । तस्मात्साङ्ग्रामिकं सर्वं कारयध्वमतन्द्रिताः
आता एक भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध होणार आहे; म्हणून तुम्ही सर्वांनी युद्धाची तयारी नीट आणि काळजीपूर्वक करा.
शिबिराणि कुरुक्षेत्रे क्रियन्तां वसुधाधिपाः । स्वपर्याप्तावकाशानि दुरादेयानि शत्रुभिः
राजांनो, कुरुक्षेत्रावर मोठ्या आणि शत्रूंसाठी जिंकता येणार नाहीत अशी छावणी उभारावी.
आसन्नजलकोष्ठानि शतशोथ सहस्रशः । अच्छेद्याहारमार्गाणि बन्धोच्छ्रयचितानि च
शेकडो-हजारो पाण्याची साठवणूक जवळच असावी; अन्नपुरवठ्याचे मार्ग सुरक्षित आणि बळकट केले जावेत.
विविधायुधपूर्णानि पताकाध्वजवन्ति च। समाश्च तेषां पन्थानः क्रियन्तां नगराद्बहिः
छावण्या विविध शस्त्रांनी भरून, पताका आणि ध्वजांनी सजवाव्यात; शहराबाहेर जाणारे सर्व रस्ते तयार ठेवावेत.