कृतार्थं मन्यते बाल आत्मनमविचक्षणः । धार्तराष्ट्रो बलस्थं च पश्यत्यात्मानमातुरः
धृतराष्ट्राचा अज्ञानी आणि विचारशक्ती नसलेला मुलगा स्वतःला फार मोठा समजतो; पण तो दुःखाने ग्रासलेला असूनही स्वतःला बलवान समजतो.
युज्यतां वाहिनी साधु वधसाध्या हि मे मताः । न धार्तराष्ट्राः शक्ष्यन्ति स्थातुं दृष्ट्वा धनञ्जयम्
आपली सेना सज्ज करा, कारण मला वाटते की शत्रूंचा नाश शक्य आहे; धृतराष्ट्राची मुले धनंजयाला पाहून टिकू शकणार नाहीत.
भीमसेनं च सङ्क्रुद्धं यमौ चापि यमोपमौ । युयुधानं द्वितीयं च धृष्टद्युम्नममर्षणम्
भयंकर रागावलेला भीमसेन, यमासारखे मद्रीचे दोन्ही पुत्र, दुसरा सत्यकी आणि अपमान सहन न करणारा धृष्टद्युम्न, यांच्यासमोरही ते उभे राहू शकणार नाहीत.
अभिमन्युं द्रौपदेयान्विराटद्रुपदावपि। अक्षौहिणीपतींश्चान्यान्नरेन्द्रान्भीमविक्रमान्
अभिमन्यू, द्रौपदीचे पुत्र, विराट, द्रुपद आणि इतर बलवान राजे, सेनापती, हेही भीमासारख्या पराक्रमी आहेत.
सारवद्बलमस्माकं दुष्प्रधर्षं दुरासदम्। धार्तराष्ट्रबलं सङ्ख्ये हनिष्यति न संशयः
आमची सेना सार्थक, जिंकता न येणारी आणि सहज जवळ जाता न येणारी आहे; युद्धात ती धृतराष्ट्राच्या सैन्याचा नाश करेल, यात शंका नाही.
एवमुक्ते तु कृष्णेन संप्राहृष्यन्नरोत्तमाः
कृष्णाने असे बोलताच, सर्व उत्तम पुरुष अत्यंत आनंदित झाले.
तेषां प्रहृष्टमनसां नादः समभवन्महान्। योग इत्यथ सैन्यानां त्वरतां संप्रधावताम्
त्यांच्या आनंदित मनांमधून मोठा गजर झाला, कारण सैन्ये युद्धासाठी झपाट्याने पुढे सरसावली.
हयवारणशब्दाश्च नेमिघोषाश्च सर्वतः। शङ्खदुन्दुभिघोषाश्च तुमुलाः सर्वतोऽभवन्
घोडे, हत्ती, रथांच्या चाकांचा आवाज आणि शंख-डमरूंचा गजर सर्वत्र घुमू लागला.
तद्रुग्रं सागरनिभं क्षुब्धं बलसमागमम्। रथपत्तिगजोदयं महोर्मिभिरिवाकुलम्
ती भयंकर सैन्याची एकत्रितता, जणू काही खवळलेल्या समुद्रासारखी होती; रथ, पायदळ आणि हत्तींच्या लाटा मोठ्या भरतीसारख्या उसळत होत्या.
धावतामाहुयानानां तनुत्राणि च बध्नताम् । प्रयास्यतां पाण्डवानां ससैन्यानां समन्ततः
योद्धे घोडे जुळवत, कवच घालत धावत होते; पांडव आणि त्यांची सेना सर्व दिशांना निघाली.
गङ्गेव पूर्णा दुर्धर्षा समदृश्यत वाहिनी । अग्रानीके भीमसेनो माद्रीपुत्रौ च दंशितौ
ती सेना पूर्ण भरलेल्या, जिंकता न येणाऱ्या गंगेप्रमाणे दिसत होती; पुढच्या फळीमध्ये भीमसेन आणि मद्रीपुत्र दोघेही सज्ज आणि भयंकर होते.
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च धृष्टद्युम्नस्य पार्षतः । प्रभद्रकाश्च पञ्चाला भीमसेनमुखा ययुः
सौभद्र, द्रौपदीचे पुत्र, प्रषतपुत्र धृष्टद्युम्न आणि पंचालांचे प्रभावी प्राभद्रक, या सर्वांचा पुढे भीमसेन होता.
ततः शब्दः समभवत्सुमुद्रस्येव पर्वणि
मग समुद्राच्या भरतीसारखा मोठा आवाज उठला.
फल्गु यच्चं बलं किंचिद्यच्चापि कृशदुर्बलम्। तत्सङ्गृह्य ययौ राजा ये चापि परिचारकाः
शिल्लक राहिलेल्या दुर्बल आणि थोड्याशा सैन्याला राजा एकत्र करून, आपल्या सेवकांसह निघून गेला.
उपप्लाव्ये तु पाञ्चाली द्रौपदी सत्यवादिनी । सह स्त्रीभिर्निनवृते दासीदाससमावृता
उपप्लव्य येथे सत्यवचनी पाञ्चाली द्रौपदी, इतर स्त्रिया आणि दासी-नोकरांनी वेढलेली, सुरक्षित होती.
कृत्वा मूलप्रतीकारं गुल्मैः स्थावरजङ्गमैः । स्कन्धावारेण महता प्रययुः पाण्डुनन्दनाः
स्थिर आणि हालचाल करणाऱ्या सैन्याने मुख्य संरक्षणाची व्यवस्था करून, पांडुपुत्र मोठ्या छावणीसह निघाले.
ददतो गां हिरण्यं च ब्राह्मणैरभिसंवृताः। स्तूयमाना ययू राजन्रथैर्मणिविभूषितैः
गायी आणि सोने दान देत, ब्राह्मणांनी वेढलेले, स्तुती ऐकत, रत्नजडित रथांमध्ये हे राजे निघाले.
केकया धृष्टकेतुश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः । श्रेणिमान्वसुदानश्च शिखण्डी चापराजितः
केकय, धृष्टकेतू, काशिराजाचा पुत्र अभिभू, श्रेणिमान, वसुदान आणि अपराजित शिखंडी हे सर्व तिथे होते.
हृष्टास्तुष्टाः कवचिनः सशस्त्राः समलङ्कृताः। राजानमन्वयुः सर्वे परिवार्य युधिष्ठिरम्
आनंदी, समाधानी, कवच घातलेले, शस्त्रांनी सज्ज आणि अलंकारांनी शोभलेले सर्व राजे युधिष्ठिराला वेढा घालून त्याच्या मागे चालले.
जघनार्धे विराटश्च याज्ञसेनिश्च सौमकिः । सुधर्मा कुन्तिभोजश्च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः
मागच्या फळीमध्ये विराट, याज्ञसेनी, सौमक, सुधर्मा, कुंतिभोज आणि द्रुपदाचे पुत्र होते.
रथायुतानि चत्वारि हयाः पञ्चगुणास्तथा । पत्तिसैन्यं दशगुणं गजानामयुतानि षट्
तेथे चार रथांच्या तुकड्या, त्याच्या पाचपट घोडे, दहापट पायदळ सैनिक आणि साठ हजार हत्ती होते.
अनाधृष्टिश्चेकितानो धृष्टकेतुश्च सात्यकिः । परिवार्य ययुः सर्वे वासुदेवधनञ्जयौ
अनाधृष्टि, चेकितान, धृष्टकेतु आणि सात्यकी — या सर्वांनी वासुदेव आणि धनंजय यांना वेढा घातला.
आसाद्य तु कुरुक्षेत्रं व्यूढानीकाः प्रहारिणः । पाण्डवाः समदृश्यन्त नर्दन्तो वृषभा इव
कुरुक्षेत्रावर पोहोचल्यावर, पांडवांची सेना युद्धासाठी सज्ज झाली आणि ते सर्व गर्जणाऱ्या वृषभांसारखे भासले.
तेऽवगाह्य कुरुक्षेत्रं शङ्खान्दध्मुररिन्दमाः। तथैव दध्मतुः शङ्खं वासुदेवधनञ्जयौ
ते श्रेष्ठ पुरुष कुरुक्षेत्रात शिरल्यावर शंख वाजवू लागले; त्याचप्रमाणे वासुदेव आणि धनंजय यांनीही शंख फुंकले.
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः । निशम्य सर्वसैन्यानि समहष्यन्त सर्वशः
पांचजन्याचा गडगडाट, जणू काही वीज चमकावी तसा, ऐकून सर्व सैन्यांनी एकत्र आनंद व्यक्त केला.
शङ्खदुन्दुभिसंहृष्टः सिंहनादस्तरस्विनाम् । पृथिवीं चान्तरिक्षं च सागरांश्चान्वनादयत्
शंख, दुंदुभी आणि वीरांची सिंहगर्जना पृथ्वी, आकाश आणि समुद्रांमध्ये घुमू लागली.
ततो देशे समे स्निग्धे प्रभूतयवसेन्धने। निवेशयामास तदा सेनां राजा युधिष्ठिरः
मग समतल, हिरवेगार आणि भरपूर गवत व इंधन असलेल्या ठिकाणी राजा युधिष्ठिराने आपली सेना थांबवली.
परिहृत्य श्मशानानि देवतायतनानि च। आश्रमांश्च महर्षीणां तीर्थान्यायतनानि च
त्याने स्मशानभूमी, देवळे, महर्षींची आश्रमं, तीर्थक्षेत्रे आणि पवित्र स्थाने टाळली.
मधुरानूषरे देशे शुचौ पुण्ये महामतिः । निवेशं कारयामास कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
गोड, सुपीक, स्वच्छ आणि पुण्यवान अशा भूमीत कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने छावणी उभारली.
ततश्च पुनरुत्थाय सुखी विश्रान्तवाहनः । प्रययौ पृथिवीपालैर्वृतः शतसहस्रशः
नंतर पुन्हा उठून, विश्रांती घेतलेल्या घोड्यांसह, तो शेकडो हजारो राजांसह पुढे निघाला.