न्यायागतं राज्यमिदं कुरूणां युधिष्ठिरः शास्तु वै धर्मपुत्रः । प्रचोदितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा पुरस्कृतः शान्तनवेन चैव
न्यायाने मिळालेले हे कुरुंचे राज्य धर्मपुत्र युधिष्ठिराने चालवावे; राजा धृतराष्ट्राने प्रोत्साहन दिले आणि शांतनूच्या वंशजाने मान दिला आहे.
एवमुक्ते तु गान्धार्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः। दुर्योधनमुवाचेदं राजमध्ये जनाधिप
गांधारीने असे बोलल्यावर, जनांचा स्वामी धृतराष्ट्र राजांच्या उपस्थितीत दुर्योधनाला म्हणाला.
दुर्योधन निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि पुत्रक । तथा तत्कुरु भद्रं ते यद्यस्ति पितृगौरवम्
दुर्योधन, मी तुला जे सांगणार आहे ते ऐक, मुला. जर तुला वडिलांचा मान असेल तर मी सांगतो तसे कर, आणि तुझे भले होवो.
सोमः प्रजापतिः पूर्वं कुरूणां वंशवर्धनः । सोमाद्बभूव षष्ठोऽयं ययातिर्नहुषात्मजः
सोम हा पूर्वी प्रजांचा स्वामी आणि कुरु वंशाचा वृद्धिंगत करणारा होता. त्या सोमापासून सहावा, नहुषाचा पुत्र ययाति झाला.
तस्य पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च राजर्षिसत्तमाः । तेषां यदुर्महातेजा ज्येष्ठः समभवत्प्रभुः
त्याला पाच पुत्र झाले, जे सर्व राजर्षी श्रेष्ठ होते. त्यात यदु हा तेजस्वी आणि ज्येष्ठ होता, आणि तोच राजा झाला.
पूरुर्यवीयांश्च ततो योऽस्माकं वंशवर्धनः। शर्मिष्ठया संप्रसूतो दुहित्रा वृषपर्वणः
त्यानंतर पुरू, जो सर्वांत धाकटा होता, आमच्या वंशाचा वृद्धिंगत करणारा ठरला; तो वृषपर्वाचा कन्या शर्मिष्ठेपासून जन्मला.
यदुश्च भरतश्रेष्ठ देवयान्याः सुतोऽभवत्। दौहित्रस्तात शुक्रस्य काव्यस्यामिततेजसः
यदु, हे भरतश्रेष्ठ, हा देवयानीचा पुत्र होता; तो महातेजस्वी शुक्राचार्यांचा नातू होता.
यादवानां कुलकरो बलवान्वीर्यसंमतः । अवमेने स तु क्षत्रं दर्पपूर्णः सुमन्दधीः
तो यदवांचा वंश स्थापणारा, बलवान आणि पराक्रमी म्हणून प्रसिद्ध झाला. पण गर्वाने आणि अज्ञानाने भरून, त्याने क्षत्रिय धर्माचा तिरस्कार केला.
न चातिष्ठत्पितुः शस्त्रि बलदर्पविमोहितः । अवमेने च पितरं भ्रातॄंश्चाप्यपराजितः
बलाचा गर्व आणि मोह यामुळे त्याने वडिलांचे आदेश पाळले नाहीत; आणि अपराजित राहून, त्याने वडील आणि भावांचा देखील अवमान केला.
पृथिव्यां चतुरन्तायां यदुदेवाभवद्बली । वशे कृत्वा स नृपतीन्न्यवसन्नागसाह्वये
ही पृथ्वी चारही दिशांना पसरलेली असताना, यदु देवांमध्ये बलवान झाला; त्याने राजांना आपल्या अधीन करून नागसहव्य येथे वास केला.
तं पिता परमक्रुद्धो ययातिर्नहुषात्मजः । शशाप पुत्रं गान्धारे राज्याच्चापि व्यरोपयत्
तेव्हा त्याचा वडील, नहुषाचा मुलगा ययाति, प्रचंड रागाने आपल्या मुलाला शाप दिला आणि त्याला राज्यापासून वंचित केले, गान्धारी.
ये चैनमन्ववर्तन्त भ्रातरो बलदर्पिताः । शशाप तानपि क्रुद्धो ययातिस्तनयानथ
जे भाऊ त्याच्या मागे गर्वाने आणि बळावरून गेले, त्यांनाही ययातिने रागाने शाप दिला.
यवीयांसं ततः पुरुं पुत्रं स्ववशवर्तिनम् । राज्ये निवेशयामास विधेयं नृपसत्तमः
नंतर त्या श्रेष्ठ राजाने आपल्या आज्ञेत राहणाऱ्या धाकट्या पुरूला राज्यावर बसवले.
एवं ज्येष्ठोऽप्यथोत्सिक्तो न राज्यमभिजायते । यवीयांसोपि जायन्ते राज्यं वृद्धोपसेवया
म्हणूनच, ज्येष्ठ असूनही एखादा मुलगा राज्य मिळवत नाही; पण धाकटा, वडीलधाऱ्यांची सेवा करून, राज्य मिळवतो.
तथैव सर्वधर्मज्ञः पितुर्मम पितामहः । प्रतीपः पृथिवीपालस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
अगदी त्याचप्रमाणे, सर्व धर्म जाणणारे माझे आजोबा प्रतिप, जे तीनही लोकांत प्रसिद्ध होते, त्यांनीही तसेच केले.
तस्य पार्थिवसिंहस्य राज्यं धर्मेण शासतः । त्रयः प्रजज्ञिरे पुत्रा देवकल्पा यशस्विनः
त्या सिंहासारख्या राजाला, जो धर्माने राज्य करत होता, देवासारखे तेजस्वी आणि प्रसिद्ध असे तीन पुत्र झाले.
देवापिरभवच्छ्रेष्ठो बाह्लीकस्तदनन्तरम् । तृतीयः शन्तनुस्तात धृतिमान्मे पितामहः
सर्वात मोठा देवापी, त्यानंतर बाहीलिक, आणि तिसरा माझा धैर्यवान आजोबा शांतनू.
देवापिस्तु महातेजास्त्वग्दोषी राजसत्तमः । धार्मिकः सत्यवादी च पितुः शुश्रूषणे रतः
देवापी हा तेजस्वी, त्वचेच्या आजाराने त्रस्त असला तरी, धर्मनिष्ठ, सत्य बोलणारा आणि वडिलांची सेवा करणारा होता.
पौरजानपदानां च संमतः साधुसत्कृतः । सर्वेषां बालवृद्धानां देवापिर्हृदयङ्गमः
देवापी नगरातील आणि गावातील लोकांना प्रिय होता, सज्जनांनी त्याचा सन्मान केला, आणि लहानथोर सर्वांच्या मनात तो घर करून होता.
वदान्यः सत्यसन्धश्च सर्वभूतहिते रतः । वर्तमानः पितुः शास्त्रे ब्राह्मणानां तथैव च
तो उदार, सत्यप्रतिज्ञ, सर्वांच्या भल्यासाठी झटणारा, वडिलांच्या आणि ब्राह्मणांच्या शिकवणीप्रमाणे वागणारा होता.
बाह्लीकस्य प्रियो भ्राता शन्तनोश्च महात्मनः । सौभ्रात्रं च परं तेषां सहितानां महात्मनाम्
तो बाहीलिक आणि शांतनू या दोघांचा आवडता भाऊ होता; त्या तिघांमध्ये मोठे बंधुत्व होते.
अथ कालस्य पर्याये वृद्धो नृपतिसत्तमः । संभारानभिषेकार्थं कारयामास शास्त्रतः
नंतर योग्य वेळ आल्यावर, वृद्ध आणि श्रेष्ठ राजा, शास्त्राप्रमाणे, अभिषेकासाठी सर्व तयारी करू लागला.
कारयामास सर्वाणि मङ्गलार्थानि वै विभुः । तं ब्राह्मणाश्च वृद्धाश्च पौरजानपदैः सह
त्याने सर्व शुभ कार्ये घडवून आणली; मग ब्राह्मण, वयोवृद्ध आणि नगर-गावातील लोक एकत्र आले.
सर्वे निवारयामासुर्देवापेरभिषेचनम् । स तच्छ्रुत्वा तु नृपतिरभिषेकनिवारणम्। अश्रुकण्ठोऽभवद्राजा पर्यशोचत चात्मजम्
सर्वांनी देवापीचा अभिषेक थांबवला. हे ऐकून राजा अश्रूंनी गहिवरला आणि त्याच्या मुलासाठी दुःखी झाला.
एवं वदान्यो धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च सोऽभवत्। प्रियः प्रजानामपि संस्त्वग्दोषेण प्रदूषितः
अशा रीतीने, तो उदार, धर्मज्ञ, सत्यप्रतिज्ञ आणि प्रजेला प्रिय असूनही, त्वचेच्या दोषामुळे नाकारला गेला.
हीनाङ्गं पृथिवीपालं नाभिनन्दन्ति देवताः। इति कृत्वा नृपश्रेष्ठं प्रत्यषेधन्द्विजर्षभाः
शरीरदोष असलेल्या राजाला देवता मान्यता देत नाहीत; असे समजून श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी त्या राजाला थांबवले.
ततः प्रव्यथिताङ्गोऽसौ पुत्रशोकसमन्वितः । ममार तं मृतं दृष्ट्वा देवापिः संश्रितो वनम्
मग, दुःखाने आणि पुत्रशोकाने त्रस्त झालेला राजा मरण पावला; आणि हे पाहून देवापी वनात निघून गेला.
बाह्लीको मातुलकुलं त्यक्त्वा राज्यं समाश्रितः । पितृभ्रातॄन्परित्यज्य प्राप्तवान्परमर्धिमत्
बाहीलिकाने मामा घर सोडले आणि राज्य स्वीकारले; वडिलांचे भाऊ सोडून तो मोठ्या वैभवाला पोहोचला.
बाह्लीकेन त्वनुज्ञातः शन्तनुर्लोकविश्रुतः । पितर्युपरते राजन्राजा राज्यमकारयत्
बाह्लीकाच्या संमतीने, सर्वत्र प्रसिद्ध असलेले शांतनू, वडिलांच्या निधनानंतर, राजे झाले आणि राज्य चालवू लागले, हे राजा.
तथैवाहं मतिमता परिचिन्त्येह पाण्डुना। ज्येष्ठः प्रभ्रंशितो राज्याद्धीनाङ्ग इति भारत
त्याचप्रमाणे, मीही सुज्ञ असून, पांडुने विचार करून, मोठा असूनही, अपंगत्वामुळे राज्यापासून वंचित राहिलो, हे भारत.