अतिष्ठत्सूर्यतापार्ता कर्णस्योत्तरवाससि। कौरव्यपत्नी वार्ष्णेयी मद्ममालेव शुष्यती
सूर्याच्या तापाने त्रस्त होऊन, कुंती, कुरुपत्नी आणि वृष्णिवंशातील, कर्णाच्या वरच्या वस्त्राजवळ उभी राहिली, जणू माझ्याच तापाने कोरडी पडली आहे.
आपृष्ठतापाञ्जप्त्वा स परिवृत्त्य यतव्रतः । दृष्ट्वा कुन्तीमुपातिष्ठदभिवाद्य कृताञ्जलिः
सूर्याच्या तापात जप पूर्ण करून, संयमी कर्ण वळला, कुंतीला पाहिले आणि हात जोडून तिच्या जवळ गेला.
यथान्यायं महातेजा मानी धर्मभृतां वरः । उत्स्मयन्प्रणतः प्राह कुन्तीं वैकर्तनो वृषः
योग्य आदराने, तेजस्वी, अभिमानी आणि धर्मनिष्ठ कर्ण हसत, वाकून कुंतीला म्हणाला.
राधेयोऽहमाधिरथिः कर्णस्त्वामभिवादये । प्राप्ता किमर्थं भवती ब्रूहि किं करवामि ते
मी राधेचा मुलगा कर्ण, श्रेष्ठ रथी, तुला वंदन करतो. तू कशासाठी आली आहेस? मला सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?
कौन्तेयस्त्वं न राधेयो न तवाधिरथः पिता। नासि सूतकुले जातः कर्ण तद्विद्धि मे वचः
कौन्तेय, तू राधेचा मुलगा नाहीस, आणि अधिरथ तुझा वडील नाही. तू सूतानच्या घरात जन्मलेला नाहीस, कर्णा, हे माझ्या शब्दांवरून जाण.
कानीनस्त्वं मया जातः पूर्वजः कुक्षिणा धृतः । कुन्तिराजस्य भवने पार्थस्त्वमसि पुत्रक
तू माझ्याच पोटी जन्मलेला आहेस, माझ्या पोटात सर्वात आधी वाढलेला आहेस. तू कुंतीराजाच्या घरातील ज्येष्ठ पुत्र आहेस, पार्था, तू माझा मुलगा आहेस.
प्रकाशकर्मा तपनो योऽयं देवो विरोचनः । अजीजनत्त्वां मय्येष कर्ण शस्त्रभृतां वरम्
ज्याचे कर्म तेजस्वी आहे, असा हा सूर्यदेव, त्यानेच मला गर्भधारण करून तुला जन्म दिला, कर्णा. तू शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ आहेस.
कुण्डली बद्धकवचो देवगर्भः श्रिया वृतः । जातस्त्वमसि दुर्धर्ष मया पुत्र पितुर्गृहे
कुंडले आणि कवच घेऊन, दैवी जन्म घेऊन, संपत्तीने युक्त असा तू, मुला, वडिलांच्या घरी जन्मलेला आहेस. तू पराक्रमी आणि अजिंक्य आहेस.
स त्वं भ्रातॄनसंबुद्ध्य मोहद्यदुपसेवसे । धार्तराष्ट्रान्न तद्युक्तं त्वयि पुत्र विशेषतः
तरीही, आपल्या खऱ्या भावांना न ओळखता, तू मोहामुळे धृतराष्ट्रपुत्रांची सेवा करतोस. हे तुझ्यासाठी, विशेषतः मुला, योग्य नाही.
एतद्धर्मफलं पुत्र नराणां धर्मनिश्चये । यत्तुष्यन्त्यस्य पितरो माता चाप्येकदर्शिनी
मुला, धर्मावर ठाम राहणाऱ्या माणसांना हेच धर्माचे फळ मिळते—त्यांचे वडील आनंदी होतात आणि एकनिष्ठ आईही तृप्त होते.
अर्जुनेनार्जितां पूर्वं हृतां लोभादसाधुभिः । आच्छिद्य धार्तराष्ट्रेभ्यो भुङ्क्ष यौधिष्ठिरीं श्रियम्
अर्जुनाने पूर्वी मिळवलेली, पण लोभाने दुष्टांनी धृतराष्ट्रपुत्रांकडून हिसकावलेली संपत्ती पुन्हा मिळव, आणि युधिष्ठिराची समृद्धी उपभोग.
अद्य पश्यन्तु कुरवः कर्णार्जुनसमागमम् । सौभ्रात्रेण समालक्ष्य संनमन्तामसाधवः
आज कौरवांनी कर्ण आणि अर्जुनाचा संग पाहावा. तुझ्या भावबंधुत्वामुळे दुष्ट लोक नम्र व्हावेत.
कर्णार्जुनौ वै भवतां यथा रामजनार्दनौ । असाध्यं किं नु लोके स्याद्युवयोः संहितात्मनोः
कर्णा आणि अर्जुना, तुम्ही दोघे एकत्र असता, तर जसे राम आणि जनार्दन होते तसेच. तुमच्या एकतेमुळे या जगात काहीही अशक्य राहिले नसते.
कर्ण शोभिष्यसे नूनं पञ्चमिर्भ्रातृभिर्वृतः। देवैः परिवृतो ब्रह्मा वेद्यामिव महाध्वरे
कर्णा, तू आपल्या पाच भावांसह वेढलेला असताना नक्कीच तेजस्वी दिसशील, जसे मोठ्या यज्ञात वेदीवर देवांनी वेढलेला ब्रह्मा शोभतो.
उपपद्यो गुणैः सर्वैर्ज्येष्ठः श्रेष्ठेषु बन्धुषु । सूतपुत्रेति मा शब्दः पार्थस्त्वमसि वीर्यवान्
सर्व गुणांनी युक्त, श्रेष्ठ नातलगांमध्ये ज्येष्ठ असलेला तू, 'सूतपुत्र' हा शब्द तुझ्याबद्दल कधीही वापरू नको. तू पराक्रमी पार्थ आहेस.
ततः सूर्यान्निश्चरितां कर्णः शुश्राव भारतीम्। दुरत्ययां प्रणयिनीं पितृवद्भास्करेरिताम्
नंतर कर्णाने सूर्यदेवाने वडिलांसारख्या प्रेमाने, जिंकता न येणाऱ्या शब्दांनी सांगितलेली, भारती ही वाणी ऐकली.
सत्यमाह पृथा वाक्यं कर्ण मातृवचः कुरु। श्रेयस्ते स्यान्नरव्याघ्र सर्वमाचरतस्तथा
कुंतीने सत्य सांगितले आहे, कर्णा. आईचे ऐक, तसे केल्यास, नरसिंहा, तुझे कल्याण होईल.
एवमुक्तस्य मात्रा च स्वयं पित्रा च भानुना । चचाल नैव कर्णस्य मतिः सत्यधृतेस्तदा
आईने आणि स्वतः वडिलांनी, म्हणजेच सूर्याने, असे सांगितले तरी कर्णाची सत्यावर ठाम असलेली बुद्धी डळमळली नाही.
न चैतच्छ्रद्दधे वाक्यं क्षत्रिये भाषितं त्वया। धर्मद्वारं ममैतत्स्यान्नियोगकरणं तव
तू क्षत्रिय म्हणून जे बोललीस, त्या शब्दांवर मी विश्वास ठेवला नाही. माझ्यासाठी हे धर्माचा मार्ग असू शकतो, पण तुझ्यासाठी हे आदेश आहे.
अकरोन्मयि यत्पापं भवती सुमहात्ययम् । अपाकीर्णोऽस्मि यन्मातस्तद्यशःकीर्तिनाशनम्
आई, तू माझ्यावर जे मोठे पाप केलेस, ते फार मोठे होते. मी निष्पाप आहे, पण त्या कृत्यामुळे माझे यश आणि कीर्ती नष्ट झाली.
अहं चेत्क्षत्रियो जातो न प्राप्तः क्षत्रसत्क्रियाम् । त्वत्कृते किं नु पापीयः शत्रुः कुर्यान्ममाहितम्
मी क्षत्रिय म्हणून जन्मलो, पण क्षत्रियाचे संस्कार मला मिळाले नाहीत. माझ्या शत्रूनेही मला तुझ्यापेक्षा मोठे दु:ख दिले नसते.
क्रियाकाले त्वनुक्रोशमकृत्वा त्वमिमं मम। हीनसंस्क्रासमयमद्य मां समचूचुदः
संस्काराच्या वेळी तू माझ्यावर दया दाखवली नाहीस. आता, माझ्या अपमानाच्या वेळी, तू मला जवळ घेत आहेस.
न वै मम हितं पूर्वं मातृवच्चेष्टितं त्वया। सा मां संबोधयस्यद्य केवलात्महितैषिणी
माझ्या भल्यासाठी तू कधीच, आईसारखं, वागली नव्हतीस; पण आज मात्र फक्त माझ्या हितासाठीच तू मला जागं करत आहेस.
कृष्णेन सहितात्को वै न व्यथेत धनंजयात्। कोद्य भीतं न मां विद्यात्पर्थानां समितिं गतम्
कृष्णासोबत असलेल्या धनंजयामुळे कोणाचं मन अस्वस्थ होणार नाही? पण मी युद्धात पार्थांच्या विरुद्ध जातोय म्हणून मला घाबरलं असं समजू नकोस.
अभ्राता विदितः पूर्वं युद्धकाले प्रकाशितः । पाण्डवान्यदि गच्छामि किं मां क्षत्रं वदिष्यति
पूर्वी मी त्यांचा भाऊ नाही, हे सर्वांना माहीत होतं आणि युद्धाच्या वेळी ते उघड झालं होतं; आता मी पांडवांकडे गेलो तर क्षत्रिय काय म्हणतील?
सर्वकामैः संविभक्तः पूजितश्च यथासुखम् । अहं वै धार्तराष्ट्राणां कुर्यां तदफलं कथम्
धृतराष्ट्राच्या मुलांनी मला सर्व सुखं दिली, मान दिला, हवं ते मिळवलं; मग मी त्यांचं उपकार वाया कसं घालवू?
उपनह्य परैर्वैरं ये मां नित्यमुपासते । नमस्कुर्वन्ति च सदा वसवो वासवं यथा
जे नेहमी माझी सेवा करतात, दुसऱ्यांवर वैर धरतात, ते नेहमी मला वंदन करतात, जसं वसु इंद्राला वंदन करतात.
मम प्राणेन ये शत्रूञ्शक्ताः प्रतिसमासितुम्। मन्यन्ते ते कथं तेषामहं छिन्द्यां मनोरथम्
ज्यांना वाटतं की मी त्यांच्या शत्रूंना सामोरं जाऊ शकतो, त्यांच्या आशा मी कशा फोल करू?
मया प्लवेन संग्रामं तितीर्षन्ति दुरत्ययम्। अपारे पारकामा ये त्यजेयं तानहं कथम्
ज्यांना कठीण युद्ध पार करायचं आहे आणि त्यासाठी मला आधार मानलं आहे, त्यांना मी कसा सोडू?
अयं हि कालः संप्राप्तो धार्तराष्ट्रोपजीविनाम् । निर्वेष्टव्यं मया तत्र प्राणानपरिरक्षता
आता धृतराष्ट्राच्या मुलांवर अवलंबून असणाऱ्यांचा काळ आला आहे; तिथे मला माझं कर्तव्य पार पाडायचं आहे, जरी त्यासाठी जीव धोक्यात आला तरी.