ततः कुरूणामनयो भविता वीरनाशनः। चिन्तयन्न लभे निद्रामहःसु च निशासु च
मग कुरूंवर संकट येईल, वीरांचा नाश होईल; हे विचार करता मला दिवस-रात्र झोप लागत नाही.
श्रुत्वा तु कुन्ती तद्वाक्यमर्थकामेन भाषितम्। सा निःश्वसन्ती दुःखार्ता मनसा विममर्श ह
विदुराने कल्याणासाठी बोललेली ती वाक्यं ऐकून, कुंती दीर्घ श्वास घेत दुःखाने भरून मनात विचार करू लागली.
धिगस्त्वर्थं यत्कृतेयं सुमहाञ्ज्ञातिसंक्षयः। वर्त्स्यते सुहृदां चैव युद्धेऽस्मिन्वै पराभवः
काय उपयोग त्या लाभाचा, ज्यासाठी इतका मोठा आप्तांचा नाश होईल आणि या युद्धात मित्रांचा पराभव होईल?
पाण्डवाश्चेदिपञ्चाला यादवाश्च समागताः। भारतैः सह योत्स्यन्ति किं नु दुःखमतःपरम्
पांडव, चेदि, पांचाळ, यादव आणि भारतवंशीय एकत्र येऊन लढले, तर याहून मोठं दुःख काय असू शकतं?
पश्ये दोषं ध्रुवं युद्धे तथाऽयुद्धे पराभवम् । अधनस्य मृतं श्रेयो न हि ज्ञातिक्षयो जयः। इति मे चिन्तयन्त्या वै हृदि दुःखं प्रवर्तते
मला युद्धात निश्चित दोष दिसतो, आणि न लढता पराभव; गरीबासाठी नातेवाईकांचा नाश करून मिळवलेला विजयपेक्षा मृत्यूच चांगला. असं विचार करताना माझ्या हृदयात दुःख दाटून येतं.
पितामहः शान्तनव आचार्यश्च युधां पतिः। कर्णश्च धार्तराष्ट्रार्थं वर्धयन्ति भयं मम
शांतनूचा मुलगा भीष्म, गुरु द्रोण, युद्धाचा स्वामी आणि कर्ण—हे सगळे धृतराष्ट्राच्या मुलांसाठी माझं भय वाढवत आहेत.
नाचार्यः कामवाञ्शिष्यैद्रौणोयुद्ध्येत जातुचित्। पाण्डवेषु कथं हार्दं कुर्यान्न च पितामहः
कोणताही गुरु, ज्याला काहीही इच्छा नाही, किंवा द्रोणाचा मुलगा, कधीच आपल्या शिष्यांशी युद्ध करणार नाहीत; मग पितामह पांडवांविरोधात द्वेष कसा बाळगू शकेल?
अयं त्वेको वृथादृष्टिर्धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः। मोहानुवर्ती सततं पापो द्वेष्टि च पाण्डवान्
पण हा एकटा कर्ण, दुर्योधनाच्या चुकीच्या मार्गदर्शनाखाली, नेहमीच मोह आणि दुष्टपणाचा पाठपुरावा करतो आणि पांडवांवर द्वेष ठेवतो.
महत्यनर्थे निर्बन्धी बलवांश्च विशेषतः। कर्णः सदा पाण्डवानां तन्मे दहति संप्रति
या मोठ्या संकटात कर्ण ठाम आहे आणि विशेषतः बलवान आहे; कर्ण नेहमीच पांडवांच्या विरोधात उभा राहतो—हे मला आतून जाळत आहे.
आशंसे त्वद्य कर्णस्य मनोऽहं पाण्डवान्प्रति । ग्रसादयितुमासाद्य दर्शयन्ती यथातथम्
आज मला वाटते की कर्णाचा मन पांडवांचा नाश करण्यावर ठाम आहे, संधी मिळताच तो आपला हेतू स्पष्टपणे दाखवेल.
तोषितो भगवान्यत्र दुर्वासा मे वरं ददौ । आह्वानं मन्त्रसंयुक्तं वसन्त्याः पितृवेश्मनि
एकदा येथे संतुष्ट झालेल्या दुर्वासांनी मला वर दिला होता—मंत्रांसह आह्वान करण्याचा, जेव्हा मी वडिलांच्या घरी राहत होते.
साहमन्तःपुरे राज्ञः कुन्तिभोजपुरस्कृता । चिन्तयन्ती बहुविधं हृदयेन विदूयता
राजाच्या अंतःपुरात, कुंतीभोजांनी सन्मानित केलेली मी, मनात अनेक विचार करत होते आणि माझे हृदय फारच अस्वस्थ होते.
बलाबलं च मन्त्राणां ब्राह्मणस्य च वाग्बलम् । स्त्रीभावाद्बालभावाच्च चिन्तयन्ती पुनः पुनः
त्या मंत्रांची ताकद व कमजोरी, ब्राह्मणाच्या वचनांची शक्ती, आणि मी स्त्री असून अजून लहान आहे हे सगळे मी पुन्हा पुन्हा मनात विचार करत होते.
धात्र्या विस्रब्धया गुप्ता सखीजनवृता तदा। दोषं परिहरन्ती च पितुश्चारित्र्यरक्षिणी
त्या वेळी विश्वासू धाय आणि मैत्रिणींच्या surrounded, मी कोणतीही चूक टाळली आणि वडिलांचा सन्मान जपला.
कथं नु सुकृतं मे स्यान्नापराधवती कथम्। भवेयमिति संचिन्त्य ब्राह्मणं तं नमस्य च
‘मी चांगले कसे करू शकते? माझ्याकडून काही चुकीचे घडू नये’ असे विचार करून, मी त्या ब्राह्मणाला वंदन केले.
कौतूहलात्तु तं लब्धा बालिश्यादाचरं तदा। कन्या सती देवमर्कमासादयमहं ततः
कौतुकापोटी आणि लहानपणामुळे मी ते कृत्य केले; कन्या असताना मी सूर्यदेवाचे आह्वान केले आणि ते तेथे प्रकट झाले.
योऽसौ कानीनगर्भो मे पुत्रवत्परिरक्षितः । कस्मान्न कुर्याद्वचनं पथ्यं भ्रातृहितं तथा
जो माझा विवाहपूर्व पुत्र आहे, ज्याला मी मुलासारखे जपले—तो आपल्या भावांसाठी योग्य आणि हिताचे वचन का पाळणार नाही?
इति कुन्ती विनिश्चित्य कार्यनिश्चयमुत्तमम् । कार्यार्थमभिनिश्चित्य ययौ भागीरथीं प्रति
अशा प्रकारे उत्तम कृत्याचा निर्धार करून, कुंतीने आपला हेतू ठरवून भागीरथीकडे प्रयाण केले.
आत्मजस्य ततस्तस्य घृणिनः सत्यसङ्गिनः । गङ्गातीरे पृथापश्यञ्जपस्थानमनुत्तमम्
गंगाच्या काठी कुंतीने आपल्या सत्यवचनी, दयाळू पुत्राला, जप करताना पाहिले.
प्राङ्मुखस्योर्ध्वबाहोः सा पर्यतिष्ठत पृष्ठतः। जप्यावसानं कार्यार्थं प्रतीक्षन्ती तपस्विनी
ती त्याच्या मागे उभी राहिली, तो पूर्वेकडे तोंड करून हात वर करून जप करत होता; ती आपला हेतू साध्य होईपर्यंत, त्या तपस्विनीप्रमाणे, प्रतीक्षा करत होती.
अतिष्ठत्सूर्यतापार्ता कर्णस्योत्तरवाससि। कौरव्यपत्नी वार्ष्णेयी मद्ममालेव शुष्यती
सूर्याच्या तापाने त्रस्त होऊन, कुंती, कुरुपत्नी आणि वृष्णिवंशातील, कर्णाच्या वरच्या वस्त्राजवळ उभी राहिली, जणू माझ्याच तापाने कोरडी पडली आहे.
आपृष्ठतापाञ्जप्त्वा स परिवृत्त्य यतव्रतः । दृष्ट्वा कुन्तीमुपातिष्ठदभिवाद्य कृताञ्जलिः
सूर्याच्या तापात जप पूर्ण करून, संयमी कर्ण वळला, कुंतीला पाहिले आणि हात जोडून तिच्या जवळ गेला.
यथान्यायं महातेजा मानी धर्मभृतां वरः । उत्स्मयन्प्रणतः प्राह कुन्तीं वैकर्तनो वृषः
योग्य आदराने, तेजस्वी, अभिमानी आणि धर्मनिष्ठ कर्ण हसत, वाकून कुंतीला म्हणाला.
राधेयोऽहमाधिरथिः कर्णस्त्वामभिवादये । प्राप्ता किमर्थं भवती ब्रूहि किं करवामि ते
मी राधेचा मुलगा कर्ण, श्रेष्ठ रथी, तुला वंदन करतो. तू कशासाठी आली आहेस? मला सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?
कौन्तेयस्त्वं न राधेयो न तवाधिरथः पिता। नासि सूतकुले जातः कर्ण तद्विद्धि मे वचः
कौन्तेय, तू राधेचा मुलगा नाहीस, आणि अधिरथ तुझा वडील नाही. तू सूतानच्या घरात जन्मलेला नाहीस, कर्णा, हे माझ्या शब्दांवरून जाण.
कानीनस्त्वं मया जातः पूर्वजः कुक्षिणा धृतः । कुन्तिराजस्य भवने पार्थस्त्वमसि पुत्रक
तू माझ्याच पोटी जन्मलेला आहेस, माझ्या पोटात सर्वात आधी वाढलेला आहेस. तू कुंतीराजाच्या घरातील ज्येष्ठ पुत्र आहेस, पार्था, तू माझा मुलगा आहेस.
प्रकाशकर्मा तपनो योऽयं देवो विरोचनः । अजीजनत्त्वां मय्येष कर्ण शस्त्रभृतां वरम्
ज्याचे कर्म तेजस्वी आहे, असा हा सूर्यदेव, त्यानेच मला गर्भधारण करून तुला जन्म दिला, कर्णा. तू शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ आहेस.
कुण्डली बद्धकवचो देवगर्भः श्रिया वृतः । जातस्त्वमसि दुर्धर्ष मया पुत्र पितुर्गृहे
कुंडले आणि कवच घेऊन, दैवी जन्म घेऊन, संपत्तीने युक्त असा तू, मुला, वडिलांच्या घरी जन्मलेला आहेस. तू पराक्रमी आणि अजिंक्य आहेस.
स त्वं भ्रातॄनसंबुद्ध्य मोहद्यदुपसेवसे । धार्तराष्ट्रान्न तद्युक्तं त्वयि पुत्र विशेषतः
तरीही, आपल्या खऱ्या भावांना न ओळखता, तू मोहामुळे धृतराष्ट्रपुत्रांची सेवा करतोस. हे तुझ्यासाठी, विशेषतः मुला, योग्य नाही.
एतद्धर्मफलं पुत्र नराणां धर्मनिश्चये । यत्तुष्यन्त्यस्य पितरो माता चाप्येकदर्शिनी
मुला, धर्मावर ठाम राहणाऱ्या माणसांना हेच धर्माचे फळ मिळते—त्यांचे वडील आनंदी होतात आणि एकनिष्ठ आईही तृप्त होते.