सोमस्य लक्ष्म व्यावृत्तं राहुरर्कमुपैति च। दिवश्चोल्काः पतन्त्येताः सनिर्घाताः सकंपनाः
चंद्राचा डाग लपला आहे, राहू सूर्याजवळ येतो आहे; आकाशातून उल्का गडगडाट आणि कंपनेसोबत पडतात.
निष्टनन्ति च मातङ्गा मुञ्चन्त्यश्रूणि वाजिनः । पानीयं यवसं चापि नाभिनन्दन्ति माधव
हत्ती मोठ्याने गर्जना करतात, घोड्यांच्या डोळ्यातून अश्रू येतात; ते पाणी किंवा जवस घ्यायला तयार नाहीत, हे माधव.
प्रादुर्भूतेषु चैतेषु भयमाहुरुपास्थितम्। निमित्तेषु महाबाहो दारुणं प्राणिनाशनम्
हे महाबाहो, या अपशकुनांच्या दिसण्यात मोठं भय निर्माण झालं आहे, असं लोक म्हणतात. हे भयंकर लक्षण सर्व जीवांचं विनाश सूचित करतं.
अल्पे भुक्ते पुरीषं च प्रभूतमिह दृश्यते। वाजिनां वारणानां च मनुष्याणां च केशव
केशवा, इथे घोडे, हत्ती आणि माणसं फारसं काही खात नाहीत, तरी त्यांच्या विष्ठेचं प्रमाण मात्र खूप वाढलेलं दिसतं.
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु सर्वेषु मधुसूदन। पराभवस्य तल्लिङ्गमिति प्राहुर्मनीषिणः
मधुसूदना, धृतराष्ट्राच्या सैन्यातील सर्व सैनिकांमध्ये हे पराभवाचं लक्षण आहे, असं ज्ञानी लोक सांगतात.
प्रहृष्टं वाहनं कृष्ण पाण्डवानां प्रचक्षते। प्रदक्षिणा मृगाश्चैव तत्तेषां जयलक्षणम्
कृष्णा, पांडवांचं वाहन आनंदित आहे असं सांगितलं जातं, आणि प्राणी त्यांच्या उजव्या बाजूने प्रदक्षिणा घालतात; हे त्यांच्या विजयाचं लक्षण आहे.
अपसव्या मृगाः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य केशव । वाचश्चाप्यशरीरिण्यस्तकत्पराभवलक्षणम्
केशवा, धृतराष्ट्राच्या सैन्याच्या डाव्या बाजूने सर्व प्राणी जातात आणि अज्ञात आवाज ऐकू येतात; हे पराभवाचं लक्षण आहे.
मयूराः पुण्यशकुना हंससारसचातकाः । जीवञ्जीवकसङ्घाश्चाप्यनुगच्छन्ति पाण्डवान्
मोर, शुभ पक्षी, हंस, सारस, चातक आणि जीवंजीवक यांच्या थवा पांडवांच्या मागे चालतात.
गृध्राः कङ्का बकाः श्येना यातुधानास्तथा वृकाः । मक्षिकाणां च सङ्घाता अनुधावन्ति कौरवान्
गिधाडं, कांग, बगळे, घार, राक्षस, लांडगे आणि माशांचा समूह कौरवांच्या मागे लागले आहेत.
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु भेरीणां नास्ति निःस्वनः । अनाहताः पाण्डवानां नदन्ति पटहाः किल
धृतराष्ट्राच्या सैन्यात नगाऱ्यांचा आवाज ऐकू येत नाही; पण पांडवांच्या सैन्यात नगारे आपोआप वाजतात.
उदपानाश्च नर्दन्ति यथा गोवृषभास्तथा । धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु तत्पराभवलक्षणम्
धृतराष्ट्राच्या सैन्यात विहिरी बैल आणि गायींसारखी गर्जना करतात; हे पराभवाचं लक्षण आहे.
मांसशोणितवर्षं च वृष्टं देवेन माधव । तथा गन्धर्वनगरं भानुमत्समुपस्थितम्
माधवा, देवांनी मांस आणि रक्ताचा पाऊस पाडला आहे, आणि तेजस्वी गंधर्वांचे नगर दिसत आहे.
सप्राकारं सपरिखं सवप्रं चारुतोरणम् । कृष्णश्च परिघस्तत्र भानुमावृत्य तिष्ठति
कृष्णा, तटबंदी, खंदक, उंचवटा आणि सुंदर दरवाजे असलेली काळी भिंत तिथे उभी आहे, आणि ती सूर्याला झाकून टाकते.
उदयास्तमने संध्ये वेदयन्ती महद्भयम् । शिवा च वाशते घोरं तत्पराभवलक्षणम्
सूर्योदय, सूर्यास्त आणि संध्याकाळी मोठं भय जाणवतं; घुबड भीषण आवाज करतं—हे पराभवाचं लक्षण आहे.
एकपक्षाक्षिचरणाः पक्षिणो मधुसूदन । उत्सृजन्ति महद्धोरं तत्पराभवलक्षणम्
मधुसूदना, एक पंख, एक डोळा आणि एक पाय असलेले पक्षी मोठा आणि भयानक आवाज करतात—हे पराभवाचं लक्षण आहे.
कृष्णग्रीवाश्च शकुना रक्तपादा भयानकाः । सन्ध्यामिमुखा यान्ति तत्पराभवलक्षणम्
काळ्या मानेचे आणि लाल पायांचे भयंकर पक्षी संध्याकाळच्या दिशेला जातात—हे पराभवाचं लक्षण आहे.
ब्राह्मणान्प्रथमं द्वेष्टि गुरूंश्च मधुसूदन । भृत्यान्भक्तिमतश्चापि तत्पराभवलक्षणम्
मधुसूदना, तो प्रथम ब्राह्मण आणि गुरु यांचा द्वेष करतो, आणि निष्ठावान सेवकांनाही तिरस्कारतो—हे पराभवाचं लक्षण आहे.
पूर्वा दिग्लोहिताकारा शस्त्रवर्णा च दक्षिणा । आमपात्रप्रतीकाशा पश्चिमा मधुसूदन
पूर्व दिशा लाल दिसते, दक्षिण दिशा शस्त्रांच्या रंगासारखी आहे, पश्चिम दिशा कच्च्या भांड्यासारखी आहे, मधुसूदना.
उत्तरा शङ्खवर्णाभा दिशां वर्णा उदाहृताः ।। प्रदीप्ताश्च दिशः सर्वा धार्तराष्ट्रस्य माधव
उत्तर दिशा शंखासारखी शुभ्र आहे; या दिशांचे रंग असे सांगितले आहेत. माधवा, धृतराष्ट्रासाठी सर्व दिशांना जणू आग लागली आहे.
महद्भयं वेदयन्ति तस्मिन्नुत्पातदर्शने ।। सहस्रपादं प्रासादं स्वप्नान्ते स्म युधिष्ठिरः
या अपशकुनांच्या दर्शनाने मोठं भय वाटतं; आणि स्वप्नाच्या शेवटी, युधिष्ठिराने हजार पायांचं महाल पाहिलं.
अधिरोहन्मया दृष्टः सह भ्रातृभिरच्युत ।। श्वेतोष्णीषाश्च दृश्यन्ते सर्वे वै शुक्लवाससः
अच्युत, मी स्वतःला माझ्या भावांसोबत वर चढताना पाहिलं; सर्वजण पांढऱ्या फेट्यांमध्ये आणि पांढऱ्या वस्त्रांत दिसले.
आसनानि च शुभ्राणि सर्वेषामुपलक्षये ।। तव चापि मया कृष्ण स्वप्नान्ते रुधिराविला
सर्वांसाठी शुभ्र आसने मी पाहिली, आणि स्वप्नाच्या शेवटी, कृष्णा, मी तुला रक्ताने माखलेलं पाहिलं.
आन्त्रेण पृथिवी दृष्टा परिक्षिप्ता जनार्दन ।। अस्थिसञ्चयमारूढश्चामितौजा यधिष्ठिरः
जनार्दन, मी पृथ्वीला आतड्यांनी वेढलेली पाहिली, आणि बलवान युधिष्ठिर हाडांच्या राशीवर बसलेला दिसला.
सुवर्णपात्र्यां संहृष्टो भुक्तवान्घृतपायसम् ।। युधिष्ठिरो मया दृष्टो ग्रसमानो वसुन्धराम्
युधिष्ठिर आनंदाने सोन्याच्या भांड्यात तुपाचा भात खातोय, आणि पृथ्वी गिळतोय असं मी पाहिलं.
उच्चं पर्वतमारूढो भीमकर्मा वृकोदरः। गदापाणिर्नरव्याघ्रो ग्रसन्निव महीमिमाम्
भीषण कृत्य करणारा वृकोदर उंच डोंगरावर चढला, हातात गदा घेऊन, तो पुरुषसिंह जणू पृथ्वीच गिळतोय असं वाटलं.
क्षपयिष्यति नः सर्वान्स सुव्यक्तं महारणे। विदितं मे हृषीकेश श्रिया परमया ज्वलन्
महायुद्धात तो आपल्याला सर्वांना नष्ट करणार, हे स्पष्ट आहे; हृषीकेशा, हे मला तुझ्या तेजस्वी ऐश्वर्यामुळे कळलं आहे.
पाण्डुरं गजमारूढो गाण्डीवी स धनञ्जयः। त्वया सार्धं हृषीकेश श्रिया परमया ज्वलन्
गांडीवधारी धनंजय पांढऱ्या हत्तीवर बसलेला, हृषीकेशा, तुझ्यासोबत परम तेजाने झळकत आहे.
यूयं सर्वे वधिष्यध्वं तत्र मे नास्ति संशयः। पार्थिवान्समरे कृष्ण दुर्योधनपुरोगमान्
कृष्णा, तुम्ही सर्वजण त्या युद्धात, दुर्योधनाच्या पुढाकाराने, राजांना मारणार, यात मला अजिबात शंका नाही.
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः । शुक्लकेयूरकण्ठत्राः शुक्लमाल्याम्बरावृताः
नकुल, सहदेव आणि महान रथी सात्यकी, हे तिघेही पांढऱ्या बाजूबंदांनी, पांढऱ्या हारांनी आणि वस्त्रांनी सजलेले दिसले.
अधिरूढा नरव्याघ्रा नरवाहनमुत्तमम् । त्रय एते मया दृष्टाः पाण्डुरच्छत्रवाससः
हे तिघेही पुरुषसिंह उत्तम रथावर बसलेले, पांढऱ्या छत्र्या आणि वस्त्रांनी युक्त, मी पाहिले.