सिद्धचारणसङ्घैश्च गन्धर्वाप्सरसां गणैः। सेवितं वनमत्यर्थं मत्तवानरकिन्नरैः
त्या वनात सिद्ध, चारण, गंधर्व, अप्सरा यांच्या समूहांचा वावर होता, तसेच मस्त वानर आणि किन्नरही तिथे होते.
सुखः शीतः सुगन्धी च पुष्परेणुवहोऽनिलः। परिक्रामन्वने वृक्षानुपैतीव रिरंसया
फुलांच्या परागांनी सुगंधित, थंड आणि सुखद वारा त्या वनात झाडांमध्ये फिरत होता, जणू काही त्याला तिथे राहण्याची ओढ लागली होती.
एवंगुणसमायुक्तं ददर्श स वनं नृपः। नदीकच्छोद्भं कान्तमुच्छ्रितध्वजसन्निभम्
राजाने असे सर्व गुण असलेले, सुंदर काठांची आणि उंच पताकांसारखे भासणारे ते वन पाहिले.
प्रेक्षमाणो वनं तत्तु सुप्रहृष्टविहङ्गमम्। आश्रमप्रवरं रम्यं ददर्श च मनोरमम्
आनंदी पक्ष्यांनी भरलेल्या त्या वनाकडे पाहताना त्याला एक रम्य आणि सुंदर, श्रेष्ठ आश्रम दिसला.
नानावृक्षसमाकीर्णं संप्रज्वलितपावकम्। तं तदाऽप्रतिमं श्रीमानाश्रमं प्रत्यपूजयत्
नानाविध झाडांनी वेढलेला आणि अग्निकुंडांच्या तेजाने उजळलेला तो अनुपम आणि तेजस्वी आश्रम त्याने आदराने वंदिला.
यतिभिर्वालखिल्यैश्च वृतं मुनिगणान्वितम्। अग्न्यगारैश्च बहुभिः पुष्पसंस्तरसंस्तृतम्
तो आश्रम यती, वालखिल्य आणि ऋषी यांच्या समूहांनी भरलेला होता. अनेक अग्निकुंड फुलांच्या पंखांनी सजवलेले होते.
महाकच्छैर्बृहद्भिश्च विभ्राजितमतीव च। मालिनीमभितो राजन्नदीं पुण्यां सुखोदकाम्
मोठ्या आणि उंच झाडांनी उजळलेला, फुलांच्या माळांनी वेढलेला आणि जवळच पवित्र व गोड पाण्याची नदी वाहणारा तो प्रदेश अत्यंत सुंदर दिसत होता.
नैकपक्षिगणाकीर्णां तपोवनमनोरमाम्। तत्रव्यालमृगान्सैम्यान्पश्यन्प्रीतिमवाप सः
नानाविध पक्ष्यांनी गजबजलेल्या त्या सुंदर तपोवनात, तिथे असलेल्या वन्य प्राणी आणि कळप पाहून त्याला आनंद झाला.
तं चाप्रतिरथः श्रीमानाश्रमं प्रत्यपद्यत। देवलोकप्रतीकाशं सर्वतः सुमनोहरम्
त्या अनुपम आणि तेजस्वी आश्रमाकडे, जो सर्व बाजूंनी मनाला मोहून टाकणारा आणि देवांच्या लोकासारखा भासत होता, तो गेला.
नदीं चाश्रमसंश्लिष्टां पुण्यतोयां ददर्श सः। सर्वप्राणभृतां तत्र जननीमिव धिष्ठिताम्
त्याने पवित्र पाण्याची, आश्रमाला लागून असलेली नदी पाहिली, जी सर्व सजीवांची आईप्रमाणे तिथे उभी होती.
सचक्रवाकपुलिनां पुष्पफेनप्रवाहिनीम्। सकिन्नरगणावासां वारनर्क्षनिषेविताम्
त्या नदीच्या काठी चक्रवाक पक्ष्यांनी गजबजलेल्या वाळूच्या बेटांनी सजलेली, फुलं आणि फेस वाहणारी, किन्नरांच्या झुंडी राहणारी, हत्ती आणि अस्वलांनी नेहमी वावरलेली होती.
पुण्यस्वाध्यायसंघुष्टा पुलिनैरुपशोभिताम्। मत्तवारणशार्दूलभुजगेन्द्रनिषेविताम्
ती नदी पुण्यवान वेदपठणाच्या गजराने निनादलेली, सुंदर काठांनी शोभलेली, मदमस्त हत्ती, वाघ आणि मोठ्या सर्पांनी नेहमी वावरलेली होती.
तस्यास्तीरे भगवतः काश्यपस्य महात्मनः। आश्रमप्रवरं रम्यं महर्षिगणसेवितम्
त्या नदीच्या काठावर, मोठ्या आत्म्याचे भगवंत कश्यप यांचे रम्य आणि उत्तम आश्रम, अनेक महर्षींच्या सेवेत होता.
नदीमाश्रमसंबद्धां दृष्ट्वाश्रमपदं तथा। चकाराभिप्रवेशाय मतिं स नृपतिस्तदा
नदीला जोडलेला असा सुंदर आश्रम पाहून, त्या वेळी राजाने त्या आश्रमात जाण्याचा निश्चय केला.
अलङ्कृतं द्वीपवत्या मालिन्या रम्यतीरया। नरनारायणस्थानं गङ्गयेवोपशोभितम्
द्वीपवती माळिनी या बेटाने आणि रम्य काठांनी सजलेले, नर-नारायणांचे ते स्थान गंगेप्रमाणे शोभून दिसत होते.
मत्तबर्हिणसंघुष्टं प्रविवेश महद्वनम्। तत्स चैत्ररथप्रख्यं समुपेत्य नरर्षभः
मदमस्त मोरांच्या आवाजाने गूंजणारे ते मोठे जंगल, तो नरश्रेष्ठ चैत्वरथासारख्या रम्य स्थळी गेला.
अतीव गुणसंपन्नमनिर्देश्यं च वर्चसा। महर्षिं काश्यपं द्रष्टुमथ कण्वं तपोधनम्
अत्यंत गुणी आणि तेजस्वी असलेल्या कश्यप महर्षीला आणि तपस्वी कण्वाला भेटण्यासाठी तो गेला.
ध्वजिनीमश्वसंबाधां पदातिगजसङ्कुलाम्। अवस्थाप्य वनद्वारि सेनामिदमुवाच सः
घोडे, पायदळ आणि हत्ती यांनी भरलेली आपली सेना जंगलाच्या कडेला थांबवून, त्याने त्यांना असे सांगितले.
मुनिं विरजसं द्रष्टुं गमिष्यामि तपोधनम्। काश्यपं स्थीयतामत्र यावदागमनं मम
मी निष्कलंक आणि तपस्वी कश्यप ऋषीला भेटायला जातो; तुम्ही इथेच थांबा, मी परत येईपर्यंत.
तद्वनं नन्दनप्रख्यमासाद्य मनुजेश्वरः।। क्षुत्पिपासे जहौ राजा मुदं चावाप पुष्कलाम्
नंदनवनासारखे ते सुंदर जंगल गाठल्यावर, राजाने भूक आणि तहान विसरली आणि त्याला अपार आनंद मिळाला.
सामात्यो राजलिङ्गानि सोपनीय नराधिपः। पुरोहितसहायश्च जगामाश्रममुत्तमम्
मंत्री आणि राजचिन्हे घेऊन, पुरोहितासह राजा त्या उत्तम आश्रमाकडे गेला.
दिदृक्षुस्तत्र तमृषिं तपोराशिमथाव्ययम्। ब्रह्मलोकप्रतीकाशमाश्रमं सोऽभिवीक्ष्य ह। षट्पदोद्गीतसंघुष्टं नानाद्विजगणायुतम्
त्या अव्याहत तपश्चर्येच्या सागरासारख्या ऋषीला पाहण्याची इच्छा ठेवून, ब्रह्मलोकासारखा, मधमाशांच्या गुंजारवाने आणि विविध ब्राह्मणांच्या समूहांनी भरलेला तो आश्रम त्याने पाहिला.
विस्मयोत्फुल्लनयनो राजा प्रीतो बभूवह। ऋचो बह्वृचमुख्यैश्च प्रेर्यमाणाः पदक्रमैः। शुश्राव मनुजव्याघ्रो विततेष्विह कर्मसु
आश्चर्याने डोळे मोठे झालेले, आनंदित राजा, त्या वेळी कर्मकांड चालू असताना, बहुव्रुच ऋषींच्या योग्य क्रमाने पठण होणाऱ्या ऋचांचा गोड आवाज ऐकत होता.
यज्ञविद्याङ्गविद्भिश्च यजुर्विद्भिश्च शोभितम्। मधुरैः सामगीतैश्च ऋषिभिर्नियतव्रतैः
यज्ञकर्म आणि वेदविद्या जाणणारे, यजुर्वेदाचे जाणकार, आणि संयमित व्रतधारी ऋषी मधुर सामगान गात होते, त्यामुळे तो आश्रम शोभून दिसत होता.
भारुण्डसामगीताभिरथर्वशिरसोद्गतैः। यतात्मभिः सुनियतैः शुशुभे स तदाश्रमः
भरुंड सामगान आणि अथर्ववेदाच्या ऋचांचा गजर करणारे, संयमित आणि नीटनेटके ऋषी, त्या वेळी त्या आश्रमाला शोभा आणत होते.
अथर्ववेदप्रवराः पूगयज्ञियसामगाः। संहितामीरयन्ति स्म पदक्रमयुतां तु ते
अथर्ववेदाचे श्रेष्ठ पठण करणारे, पूग आणि यज्ञीय सामगान गाणारे, योग्य क्रमाने संहितेचे पठण करत होते.
शब्दसंस्कारसंयुक्तर्ब्रुवद्भिश्चापरैर्द्विजैः। नादितः स बभौ श्रीमान्ब्रह्मलोक इवापरः
योग्य उच्चार आणि स्वरांनी युक्त असे शब्द बोलणाऱ्या इतर द्विजांच्या वाणीने, तो तेजस्वी आश्रम ब्रह्मलोकासारखा निनादत होता.
यज्ञसंस्तरविद्भिश्च क्रमशिक्षाविशारदैः। न्यायतत्त्वात्मविज्ञानसंपन्नैर्वेदपारगैः
यज्ञाची आसनशय्या जाणणारे, कर्माचा क्रम शिकलेले, न्याय आणि आत्मज्ञानाने परिपूर्ण, वेदपारंगत असे ऋषी तिथे होते.
नानावाक्यसमाहारसमवायविशारदैः। विशेषकार्यविद्भिश्च मोक्षधर्मपरायणैः
विविध प्रकारच्या विचारांची बैठक रचण्यात कुशल, कर्मांची बारकाईने जाण असणारे आणि मोक्षधर्माला समर्पित असे ज्ञानी लोक,
स्तापनाक्षेपसिद्धान्तपरमार्थज्ञतां गतैः। शब्दच्छन्दोनिरुक्तज्ञैः कालज्ञानविशारदैः
स्थापन, खंडन, आणि सिद्धांत यांतून अंतिम सत्य गाठलेले, भाषाशास्त्र, छंद, आणि शब्दांच्या अर्थाची जाण असणारे, तसेच काळाच्या ज्ञानात पारंगत असणारे,