मिथ्योपचरिता ह्येते वर्तमान ह्यनुप्रिये । अहितत्वाय कल्पन्ते दोषा भरतसत्तम
ही दोषं जरी खोट्या आरोपाने आणि सध्या सुखद वाटली, तरी शेवटी, भरतश्रेष्ठा, त्या नेहमीच हानीच करतात.
त्वमुक्तः कुरुवृद्धेन मया च विदुरेण च । वासुदेवेन च तथा श्रेयो नैवाभिमन्यसे
तुला कुरुवृद्ध, मी, विदुर आणि वासुदेव — सगळ्यांनी समजावलं, तरीही तू जे योग्य आहे ते मान्य करत नाहीस.
अस्ति मे बलमित्येव सहसा त्वं तितीर्षसि। सग्राहनक्रमकरं गङ्गावेगमिवोष्णगे
फक्त 'माझ्यात बळ आहे' असं समजून, तू लगेचच सर्व ओलांडायचं ठरवतोस, जणू उन्हाळ्यात मगर असलेल्या गंगेचं प्रचंड प्रवाह पार करायला निघालास.
वाससैव यथा हि त्वं प्रावृण्वानोऽभिमन्यसे। स्रजं त्यक्तामिव प्राप्य लोभाद्यौधिष्ठिरीं श्रियम्
जसं फक्त वस्त्र घालून समाधान मानतोस, तसंच लोभापोटी, युधिष्ठिराची समृद्धी जणू टाकलेली फुलमाळ उचलावी तशी उचलतोस.
द्रौपदीसहितं पार्थं सायुधैर्भ्रातृभिर्वृतम्। वनस्थमपि राज्यस्थः पाण्डवं को विजेष्यति
द्रौपदीसह, शस्त्रधारी भावंडांनी वेढलेला अर्जुन जरी वनात असला, तरी तू राज्यात असताना, अशा पांडवाला कोण जिंकू शकतो?
निदेशे यस्य राजानः सर्वे तिष्ठन्ति किङ्कराः । तमैलविलमासाद्य धर्मराजो व्यराजत
ज्याच्या आज्ञेवर सर्व राजे नोकरासारखे उभे राहतात, त्या इलपुत्राजवळ गेल्यावर धर्मराज युधिष्ठिर अधिक तेजस्वी वाटला.
कुबेरसदनं प्राप्य ततो रत्नान्यवाप्य च । स्फीतमाक्रम्य ते राष्ट्रं राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः
पांडवांनी कुबेराच्या निवासस्थानी जाऊन तिथून अमूल्य रत्ने मिळवली, आणि आपलं राज्य भरभराटीने वाढवलं. आता ते तुझं राज्य मिळवण्याची इच्छा धरतात.
दत्तं हुतमधीतं च ब्राह्मणास्तर्पिता धनैः । आवयोर्गतमायुश्च कृतकृत्यौ च विद्धि नौ
आम्ही दान दिलं, यज्ञ केले, वेदाध्ययन केलं आणि ब्राह्मणांना संपत्तीने तृप्त केलं. आमचं आयुष्य संपलं, आणि आमची कर्तव्यं पूर्ण झाली, हे जाण.
त्वं तु हित्वा सुखं राज्यं मित्राणि च धनानि च । विग्रहं पाण्डवैः कृत्वा महद्व्यसनमाप्स्यसि
पण तू राज्याचा सुख, मित्र, आणि संपत्ती सोडून पांडवांशी वैर धरलंस, त्यामुळे मोठं दु:ख तुझ्या वाट्याला येईल.
द्रौपदी यस्य चाशास्ते विजयं सत्यवादिनी । तपोघोरव्रता देवी कथं जेष्यसि पाण्डवम्
जिच्या विजयाची इच्छा सत्यवचनी, कठोर व्रतव्रती आणि तपस्विनी द्रौपदी करते, त्या पांडवाला तू कसा जिंकशील?
मन्त्री जनार्दनो यस्य भ्राता यस्य धनञ्जयः। सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठः कथं जेष्यसि पाण्डवम्
ज्याचा सल्लागार जनार्दन आहे, ज्याचा भाऊ सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ असलेला धनंजय आहे, त्या पांडवाला तू कसा जिंकशील?
सहाया ब्राह्मणा यस्य धृतिमन्तो जितेन्द्रियाः। तमुग्रतपसं वीरं कथं जेष्यसि पाण्डवम्
ज्याचे मित्र धैर्यवान, संयमी आणि निष्ठावान ब्राह्मण आहेत, आणि जो स्वतः कठोर तप करणारा वीर आहे, त्या पांडवाला तू कसा जिंकशील?
पुनरुक्तं च वक्ष्यामि यत्कार्यं भूतिमिच्छता। सुहृदा मञ्जमानेषु सुहृत्सु व्यसनार्णवे
समृद्धी हवी असेल तर, मी पुन्हा सांगतो — जेव्हा आपले मित्र संकटाच्या समुद्रात बुडत असतील, तेव्हा त्यांना खरी मैत्री दाखवावी.
अलं युद्धेन तैर्वीरैः शाम्य त्वं कुरुवृद्धये । मा गमः सतुतामात्यःसमित्रश्च यमक्षयम्
त्या वीरांशी युद्ध पुरे झाले; कौरवांच्या भल्यासाठी तू शांतता साध. मंत्र्यांसह आणि मित्रांसह यमाच्या घरात जाऊ नकोस.
राजपुत्रैः परिवृतस्तथा भृत्यैश्च सत्तम। उपारोप्य रथे कर्णं निर्यातो मधुसूदनः
राजपुत्रांनी आणि उत्तम सेवकांनी वेढलेला मधुसूदनाने कर्णाला रथावर बसवले आणि ते निघून गेले.
किमब्रवीद्रथोपस्थे राधेयं परवीरहा । कानि सान्त्वानि गोविन्दः सूतपुत्रे प्रयुक्तवान्
रथावर बसलेल्या, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या राधेयाला गोविंदाने काय सांगितले? सूतपुत्राला त्याने कोणती शांततेची वचने दिली?
उद्यन्मेघस्वनः काले यत्कृष्णः कर्णमब्रवीत्। मृदु वा यदि वा तीक्ष्णं तन्ममाचक्ष्व सर्वशः
योग्य वेळी वादळाच्या गडगडाटासारखे कृष्णाने कर्णाला जे काही सौम्य किंवा कठोर बोलले, ते सर्व मला सांग.
आनुपूर्व्येण वाक्यानि तीक्ष्णानि च मृदूनि च। प्रियाणि धर्मयुक्तानि सत्यानि च हितानि च
कठोर आणि सौम्य, प्रिय, धर्मयुक्त, सत्य आणि हितकारक अशी सर्व वचने क्रमाने मला सांग.
हृदयग्रहणीयानि राधेयं मधुसूदनः । यान्यब्रवीदमेयात्मा तानि मे श्रृणु भारत
भारता, मधुसूदनाने ज्याची बुद्धी मोजता येत नाही, त्याने राधेयाला जी हृदयाला भिडणारी वचने सांगितली, ती माझ्याकडून ऐक.
उपासितास्ते राधेय ब्राह्मणा वेदपारगाः। तत्त्वार्थं परिपृष्टाश्च नियतेनानसूयया
राधेया, वेदपारंगत ब्राह्मणांची तू सेवा केलीस, आणि तू त्यांना खऱ्या अर्थाने, संयमाने व द्वेष न ठेवता विचारलेस.
त्वमेव कर्ण जानासि वेदवादान्सनातनान् । त्वमेव धर्मशास्त्रेषु सूक्ष्मेषु परिनिष्ठितः
कर्णा, वेदांचे सनातन तत्त्वज्ञान तुलाच माहीत आहे; धर्मशास्त्रातील सूक्ष्म अर्थातही तू पारंगत आहेस.
कानीनश्च सहोढश्च कन्यायां यश्च जायते । वोढारं पितरं तस्य प्राहुः शास्त्रविदो जनाः
शास्त्रज्ञ लोक सांगतात, कन्येच्या पोटी लग्नाआधी किंवा नंतर जो जन्मतो, त्याचा पित्याचा मान तिच्या नवऱ्याला दिला जातो.
सोऽसि कर्ण तथाजातः पाण्डोः पुत्रोसि धर्मतः । निश्चयाद्धर्मशास्त्राणामेहि राजा भविष्यसि
कर्णा, तू अशा प्रकारे जन्मलेला आहेस; धर्माने तू पांडूचा पुत्र आहेस. धर्मशास्त्राच्या ठाम नियमाने, ये, तू राजा होशील.
पितृपक्षे च ते पार्था मातृपक्षे च वृष्णयः । द्वौ पक्षावभिजानीहि त्वमेतौ पुरुषर्षभ
पुरुषश्रेष्ठा, पितृकुळात तुझे बंधू पार्थ आहेत आणि मातृकुळात वृष्णी आहेत; हे दोन्ही तुझे वंश आहेत, हे जाण.
मया सार्धमितो यातमद्य त्वां तात पाण्डवाः । अभिजानन्तु कौन्तेयं पूर्वजातं युधिष्ठिरात्
माझ्यासोबत ये, बाळा, म्हणजे पांडवांना समजेल की तू युधिष्ठिरापूर्वी जन्मलेला कुंतीचा मुलगा आहेस.
पादौ तव ग्रहीष्यन्ति भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः। द्रौपदेयास्तथा पञ्च सौभद्रश्चापराजितः
तुझे पाचही पांडव भाऊ, द्रौपदीचे पाच पुत्र आणि अभिमन्यू हे सगळे तुझे पाय धरतील.
राजानो राजपुत्राश्च पाण्डवार्थे समागताः। पादौ तव ग्रहीष्यन्ति सर्वे चान्धकवृष्णयः
पांडवांच्या बाजूने जमलेले सर्व राजे आणि राजपुत्र, तसेच आंधक आणि वृष्णि हे सगळे तुझे पाय धरतील.
हिरण्मयांश्च ते कुम्भान्राजतान्पार्थिवांस्तथा । ओषध्यः सर्वबीजानि सर्वरत्नानि वीरुधः
सोन्याचे, चांदीचे आणि राजेशाही कलश, औषधी, सर्व प्रकारची बियाणे, रत्ने आणि वनस्पती तुझ्यासाठी आणली जातील.
राजन्या राजकन्याश्चाप्यानयन्त्वाभिषेचनम् । षष्ठे त्वां च तथा काले द्रौपद्युपगमिष्यति
क्षत्रिय स्त्रिया आणि राजकन्या देखील अभिषेकासाठी वस्तू आणतील; आणि सहाव्यांदा द्रौपदी स्वतः तुझ्याजवळ येईल.
अग्निं जुहोतु वै धौम्यः संशितात्मा द्विजोत्तमः । अद्य त्वामभिषिञ्चन्तु चातुर्वैद्या द्विजातयः
धौम्य ऋषी, मनाने स्थिर आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण, अग्नीत होम करतील; आज वेदपाठी ब्राह्मण तुझा अभिषेक करतील.