प्रधर्षयन्महाबाहुं कृष्णमक्लिष्टकारिणम्। पतङ्गोऽग्निमिवासाद्य सामात्यो नभविष्यसि
तू जर त्या बलवान, निष्कलंक कर्म करणाऱ्या कृष्णावर हल्ला केलास, तर जसा पतंग ज्वाळेत पडून नष्ट होतो, तसाच तू आणि तुझे सल्लागार सुद्धा नष्ट व्हशील.
विदुरेणैवमुक्तस्तु केशवः शत्रुपूगहा । दुर्योधनं धार्तराष्ट्रमभ्यभाषत वीर्यवान्
विदुराने असे सांगितल्यावर, शत्रूंचा संहार करणारा, पराक्रमी केशवाने धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनाला संबोधून बोलायला सुरुवात केली.
एकोऽहमिति यन्मोहान्मन्यसे मां सुयोधन। परिभूय सुदुर्बुद्धे ग्रहीतुं मां चिकीर्षसि
सुव्योधन, तुझ्या भ्रमामुळे तू मला एकटा समजतोस आणि आपल्या वाईट बुद्धीने मला दुर्लक्षित करून पकडायचा विचार करतोस.
इहैव पाण्डवाः सर्वे तथैवान्धकवृष्णयः । इहादित्याश्च रुद्राश्च वसवश्च महर्षिभिः
इथे सर्व पांडव आहेत, तसेच अंधक आणि वृष्णी कुळातील लोकही आहेत; याच ठिकाणी आदित्य, रुद्र, वसु आणि महर्षीही उपस्थित आहेत.
एवमुक्त्वा जाहासोच्चैः केशवः परवीरहा । तस्य संस्मयतः शौरेर्विद्युद्रूपा महात्मनः । `युगपच्च विनिष्पेतुः साक्षात्सर्वास्तु देवताः
असे म्हणून, शत्रूंचा संहार करणारा केशव मोठ्याने हसला; त्याच्या स्मितासह, त्या तेजस्वी शौर्यवानाच्या देहातून वीजेसारख्या सर्व देवता तिथे प्रत्यक्ष प्रकट झाल्या.
अङ्गुष्ठमात्रास्त्रिदशा बभूवुः पावकार्चिषः । तस्य ब्रह्मा ललाटस्थो रुद्रो वक्षसि चाभवत्
त्या सर्व देवता अंगठ्याएवढ्या आकाराच्या आणि अग्नीच्या ज्वाळेसारख्या तेजस्वी दिसत होत्या; ब्रह्मा त्याच्या कपाळावर, तर रुद्र छातीवर प्रकट झाला.
लोकपाला भुजेष्वासन्नग्निरास्यादजायत। आदित्याश्चैव साध्याश्च वसवोऽथाश्विनावपि
लोकपाल त्याच्या हातांवर होते, अग्नी त्याच्या तोंडातून प्रकट झाला; आदित्य, साध्य, वसु आणि अश्विनी कुमारही तिथे दिसले.
मरुतश्च सहेन्द्रेण विश्वेदेवास्तथैव च। बभूवुश्चैव यक्षाश्च गन्धर्वोरगराक्षसाः
इंद्रासह मरुतगण, तसेच सर्व विश्वदेव, यक्ष, गंधर्व, नाग आणि राक्षसही तिथे प्रकट झाले.
प्रादुरास्तां तथा दोर्भ्यां सङ्कर्षणधनञ्जयौ। दक्षिणेऽथार्जुनो धन्वी हली रामश्च सव्यतः
त्याच्या दोन्ही हातांतून संकर्षण आणि धनंजय प्रकट झाले; उजव्या बाजूला धनुष्यधारी अर्जुन आणि डाव्या बाजूला हलधारी राम उभा होता.
भीमो युधिष्ठिरश्चैव माद्रीपुत्रौ च पृष्ठतः। अन्धका वृष्णयश्चैव प्रद्युम्नपरमुखास्ततः
भीम आणि युधिष्ठिर, तसेच माद्रीचे दोन पुत्र मागे उभे होते; अंधक आणि वृष्णी कुळातील लोक, प्रद्युम्न पुढे, तिथे उपस्थित होते.
अग्रे बभूवुः कृष्णस्य समुद्यतमहायुधाः । शङ्खचक्रगदाशक्तिशार्ङ्गलाङ्गलनन्दकाः
कृष्णाच्या समोर त्याची महान शस्त्रे उभी होती — शंख, चक्र, गदा, शक्ती, शार्ङ्ग धनुष्य, हल आणि नंदक तलवार.
अदृश्यन्तोद्यतान्येव सर्वप्रहरणानि च। नानाबाहुषु कृष्णस्य दीप्यमानानि सर्वशः
कृष्णाच्या अनेक हातांत सर्व प्रकारची शस्त्रे उजळत, उंचावलेली आणि सर्वत्र चमकत दिसत होती.
नेत्राभ्यां नासिकाभ्यां च श्रोत्राभ्यां च समन्ततः । प्रादुरासन्महारौद्राः सधूमाः पावकार्चिषः
त्याच्या डोळ्यांतून, नाकातून आणि कानांतून सर्व बाजूंनी धुरकट, भयंकर ज्वाळा प्रकट होत होत्या.
रोमकूपेषु च तथा सूर्यस्येव मरीचयः । `सहस्रचरणः श्रीमाञ्शतबाहुः सहस्रदृक्
त्याच्या रोमकूपांतून सूर्याच्या किरणांसारखे तेज प्रकट होत होते; तो हजार पाय, शंभर हात आणि हजार डोळ्यांनी युक्त असा तेजस्वी दिसत होता.
तस्य वै नागलोकश्च गुल्फाधो ददृशे तदा। चन्द्रसूर्यौ तथा नेत्रे ग्रहः वै सर्वतः स्थिताः
त्याच्या घोट्याखाली नागलोक दिसत होता; चंद्र आणि सूर्य त्याचे डोळे होते, आणि सर्व ग्रह त्याच्या देहात ठिकठिकाणी स्थिरावले होते.
ऊर्ध्वलोकाश्च सर्वेऽपि कुक्षौ तस्य व्यवस्थिताः । सरितः सागराश्चैव स्वेदस्तस्य महात्मनः
सर्व वरील लोक त्याच्या पोटात स्थिरावले होते; नद्या आणि समुद्र त्याच्या घामातून निर्माण झाले होते.
अस्थीनि पर्वताः सर्वे वृक्षा रोमाणि तस्य हि। निमेषणं रात्र्यहनी जिह्वायां शारदा तथा
सर्व पर्वत त्याच्या हाडांसारखे, झाडे त्याच्या केसांसारखी होती; दिवस-रात्र त्याच्या पापण्यांच्या हालचाली, आणि ऋतू त्याच्या जिभेवर होते.
तं दृष्ट्वा घोरमात्मानं केशवस्य महात्मनः । न्यमीलयन्त नेत्राणि राजानस्त्रस्तचेतसः
त्या केशवाच्या भयंकर रूपाकडे पाहून, राजे घाबरून गेले आणि त्यांचा जीव दडपला जाऊन त्यांनी डोळे मिटून घेतले.
ऋत द्रोणं च भीष्मं च विदुरं च महामतिम् । संजयं धृतराष्ट्रं च ऋषींश्चैव तपोधनान्
ऋत, द्रोण, भीष्म, विदुर हा बुद्धिमान, संजय, धृतराष्ट्र आणि तपश्चर्येने युक्त असे ऋषी — यांना तो कृपाळू भगवंताने दिले.
प्रादात्तेषां स भगवान्दिव्यं चक्षुर्जनार्दनः
त्यांना भगवंत जनार्दनाने दिव्य दृष्टी दिली.
धृतराष्ट्राय प्रददौ भगवान्दिव्यचक्षुषी । ददर्श परमं रूपं धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः
धृतराष्ट्राला भगवंताने दिव्य दृष्टी दिली, आणि अंबिकेचा पुत्र धृतराष्ट्राने ते परम रूप पाहिले.
ततो देवाः सगन्धर्वाः किन्नराश्च महोरगाः । ऋषयश्च महाभागा लोकपालैः समन्विताः । प्रणम्य शिरसा देवं तुष्टुवुः प्राञ्जलिस्थिताः
मग देव, गंधर्व, किन्नर, महा सर्प, आणि भाग्यवान ऋषी, लोकपालांसह, सर्वांनी देवाला वंदन करून, हात जोडून स्तुती केली.
क्रोधं प्रभो संहर संहर स्वं रूपं च यद्दर्शितमात्मसंस्थम् । यावत्त्विमे देवगणैः समेता लोकाः समस्ता भुवि नाशमीयुः
प्रभो, आपला राग आवरावा, आणि जे रूप दाखवले आहे ते परत घ्यावे, कारण या सर्व देवांसह एकत्र आलेल्या लोकांचा पृथ्वीवर नाश होऊ नये.
त्वं च कर्ता विकर्ता च त्वमेव परिरक्षसे। त्वया व्याप्तमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
तुम्हीच सृष्टी करता, तुम्हीच नाश करता, आणि तुम्हीच सर्वांचे रक्षण करता. तुमच्यामुळे हे सगळे स्थावर-जंगम जग व्यापले आहे.
कियन्मात्रा महीपालाः किंवीर्याः किंपराक्रमाः । तेषामर्थे महाबाहो दिव्यं रूपं प्रदर्शिवान्। एवमुच्चारिता वाचः सह देवार्विभुं तदा
हे राजे किती मोठे, त्यांचे सामर्थ्य व पराक्रम किती? त्यांच्या कारणासाठी, हे महाबाहो, तुम्ही हे दिव्य रूप दाखवले. अशा प्रकारे त्या वेळी देवांसह हे शब्द प्रभूला सांगितले गेले.
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं माधवस्य सभातले। देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवर्षं पपात च
माधवाचे ते अद्भुत आणि महान रूप सभेत पाहून, दैवी डमरू वाजले आणि फुलांचा वर्षाव झाला.
त्वमेव पुण्डरीकाक्ष सर्वस्य जगतो हितः। तस्मान्मे यादवश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि
हे कमळनयन, तुम्हीच सर्व जगाचे हित करणारे आहात. म्हणून, हे यादवश्रेष्ठ, मला कृपा करावी.
भगवन्मम नेत्राभ्यामन्तर्धानं वृणे पुनः । भवन्तं दृष्टवानस्मि नान्यं द्रष्टुमिहोत्सहे
भगवंत, माझ्या डोळ्यांपुढून ते रूप पुन्हा अदृश्य करावे, कारण मी तुम्हाला पाहिल्यावर इथे दुसऱ्या कोणालाही पाहू शकत नाही.
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्धृतराष्ट्रं जनार्दनः । अदृश्यमाने नेत्रे द्वे भवेतां कुरुनन्दन
मग महाबाहू जनार्दनाने धृतराष्ट्राला म्हटले, 'हे कुरुनंदना, जेव्हा ते रूप दिसणार नाही, तेव्हा तुझे दोन्ही डोळे पूर्वीसारखे होतील.'
तत्राद्भुतं महाराज धृतराष्ट्रश्च चक्षुषी । लब्धवान्वासुदेवाच्च विश्वरूपदिदृक्षया
राजा, तिथे धृतराष्ट्राने वासुदेवाकडून विश्वरूप पाहण्याच्या इच्छेने दिव्य दृष्टी मिळवली — हे खरोखरच अद्भुत होते.