जातो दानपतिः पुत्रस्त्वया शूरस्तथाऽपरः। सत्यधर्मरतश्चान्यो यज्वा चापि तथाऽपरः
तुझ्यामुळे एक दानशूर पुत्र, दुसरा शूरवीर, तिसरा सत्यधर्मावर प्रेम करणारा, आणि चौथा यज्ञ करणारा पुत्र जन्मला आहे.
तदागच्छ वरारोहे तारितस्ते पिता सुतैः । चत्वारश्चैव राजानस्तथा चाहं सुमध्यमे
म्हणून ये, सुंदर कांती असलेल्या, तुझ्या पुत्रांनी तुझ्या वडिलांचे उद्धार केले आहेत; चार राजे आणि मी, हे सुडौल कटीवाली, तुझ्या कृपेने वाचलो आहोत.
गालवस्त्वभ्यनुज्ञाय सुपर्णं पन्नगाशनम् । पितुर्निर्यात्य तां कन्यां प्रययौ वनमेव ह
गालवाने सर्पभक्षक सुपर्णाची परवानगी घेऊन, वडिलांच्या घरातून कन्येला घेऊन वनात गेला.
स तु राजा पुनस्तस्याः कर्तुकामः स्वयंवरम्। उपगम्याश्रमपदं गङ्गायामुनसङ्गमे
मग त्या राजाने पुन्हा तिच्यासाठी स्वयंवर करायचे ठरवले आणि गंगा-यमुना संगमाजवळील आश्रमात गेला.
गृहीतमाल्यदामां तां रथमारोप्य माधवीम् । पूरुर्यदुश्च भगिनीमाश्रमे पर्यधावताम्
पुरु आणि यदु यांनी आपल्या बहिणी माधवीला फुलांच्या माळा आणि वस्त्रे घालून रथावर बसवले, आणि आश्रमाभोवती तिच्यासह फेरी मारली.
नागयक्षमनुष्याणां गन्धर्वमृगपक्षिणाम् । शैलद्रुमवनौकानामासीत्तत्र समागमः
त्या ठिकाणी नाग, यक्ष, माणसे, गंधर्व, पशू, पक्षी आणि डोंगर, झाडे, जंगलात राहणारे सर्वजण एकत्र आले होते.
नानापुरुषदेश्यानामीश्वरैश्च समाकुलम् । ऋषिभिर्ब्रह्मकल्पैश्च समन्तादावृतं वनम्
त्या वनाच्या चहुबाजूंनी ब्रह्मासारख्या कठोर तप करणारे ऋषी, राजे आणि अनेक प्रदेशांतील लोकांनी गर्दी केली होती.
निर्दिश्यमानेषु तु सा वरेषु वरवर्णिनी । वरानुत्क्रम्य सर्वास्तान्वरं वृतवती वनम्
ती तेजस्विनी कन्या ज्या वेळी वर पाहात होती, तेव्हा तिने सर्वांना नाकारले आणि वनालाच आपला वर म्हणून निवडले.
अवतीर्य रथात्कन्या नमस्कृत्य च बन्धुषु। उपगम्य वनं पुण्यं तपस्तेपे ययातिजा
रथावरून खाली उतरून तिने आपल्या नातेवाइकांना वंदन केले आणि मग त्या पवित्र वनात जाऊन, ययातीकन्येने तप सुरू केले.
उपवासैश्च विविधैर्दीक्षाभिर्नियमैस्तथा । आत्मनो लघुतां कृत्वा बभूव मृगचारिणी
विविध उपवास, व्रत आणि नियमांनी तिने आपले शरीर हलके केले आणि ती हरिणीसारखी वनात फिरू लागली.
वैदूर्याङ्कुरकल्पानि मृदूनि हरितानि च। चरन्ती श्लक्ष्णशष्पाणि तिक्तानि मधुराणि च
ती मऊ, हिरवी, वैडूर्यसारखी कोंब, तसेच मऊ गवत, कडू आणि गोड असे सर्व प्रकारचे गवत खात असे.
स्रवन्तीनां च पुण्यानां सुरसानि सुचीनि च। पिबन्ती वारिमुख्यानि शीतानि विमलानि च
ती पवित्र प्रवाहांमधील शुद्ध, गोड आणि थंड पाणी निवडून पित असे.
वनेषु मृगराजेषु व्याघ्रविप्रोषितेषु च । दावाग्निविप्रयुक्तेषु शून्येषु गहनेषु च
ती अशा जंगलांत फिरत असे जिथे सिंह नव्हते, वाघ निघून गेले होते, जंगली आग शांत झाली होती आणि जिथे कोणीही नव्हते, अशी घनदाट अरण्ये.
चरन्ती हरिणैः सार्धं मृगीव वनचारिणी । चचार विपुलं धर्मं ब्रह्मचर्येण संवृतम्
ती हरिणांसोबत जणू काही मृगीसारखी वनात वावरत होती आणि मोठ्या प्रमाणात धर्माचे पालन करीत, ब्रह्मचर्य पाळत होती.
ययातिरपि पूर्वेषां राज्ञां वृत्तमनुष्ठितः। बहुवर्षसहस्रायुर्युयुजे कालधर्मणा
ययातिनेही पूर्वीच्या राजांचे आचरण पाळले, हजारो वर्षे जगला आणि शेवटी काळाच्या नियमाने त्याचा अंत झाला.
पुरुर्यदुश्च द्वौ वंशे वर्धमानौ नरोत्तमौ । ताभ्भां प्रतिष्ठितो लोके परलोके च नाहुषः
पुरु आणि यदु हे दोघेही आपल्या वंशात वाढलेले श्रेष्ठ पुरुष होते; नहुष त्यांच्यात या जगात आणि परलोकातही प्रतिष्ठित झाला.
महीपते नरपतिर्ययातिः स्वर्गमास्थितः। महर्षिकल्पो नृपतिः स्वर्गाग्र्यफलभुग्विभुः
राजा ययाति, पृथ्वीचा स्वामी, स्वर्गाला गेला; तो महर्षीसारखा राजा स्वर्गातील श्रेष्ठ फळाचा उपभोग घेत होता.
बहुवर्षसहस्राख्ये काले बहुगुणे गते। राजर्षिषु निषण्णेषु महीयःसु महर्धिषु
अनेक हजारो वर्षांचा, गुणांनी भरलेला काळ गेला आणि राजर्षी, सामर्थ्यवान आणि तेजस्वी, पृथ्वीवर स्थिर झाले.
अवमेने नरान्सर्वान्देवानृषिगणांस्तथा। ययातिर्मूढविज्ञानो विस्मयाविष्टचेतनः
ययातिच्या मनात आश्चर्य भरले आणि विवेक हरपला; त्याने सर्व माणसे, देव आणि ऋषी यांना दुर्लक्ष केले.
ततस्तं बुबुधे देवः शक्रो बलनिषूदनः । ते च राजर्षयः सर्वे धिग्धिगित्येवमब्रुवन्
मग बलाचा नाश करणारा देव शक्र त्याला ओळखला आणि सर्व राजर्षींनी 'छी! छी!' असे म्हणून निषेध केला.
विचारश्च समुत्पन्नो निरीक्ष्य नहुषात्मजम् । कोऽन्वयं कस्य वा राज्ञः कथं वा स्वर्गमागतः
नहुषाचा पुत्र पाहून चर्चा सुरू झाली — 'हा कोण? कोणत्या राजाचा आहे? तो स्वर्गात कसा आला?'
कर्मणा केनसिद्धोऽयं क्व वाऽनेन तपश्चितम्। कथं वा ज्ञायते स्वर्गे केन वा ज्ञायतेऽप्युत
'कोणत्या कर्मामुळे त्याने हे मिळवले? त्याने कुठे तप केले? स्वर्गात त्याची ओळख कशी झाली आणि त्याला कोण ओळखतो?'
एवं विचास्यन्तस्ते राजानं स्वर्गवासिनः । दृष्ट्वा पप्रच्छुरन्योन्यं ययातिं नृपतिं प्रति
स्वर्गात राहणारे ते राजे असे विचार करत असताना, त्यांनी राजा ययातिला पाहिलं आणि एकमेकांना त्याच्याबद्दल विचारू लागले.
विमानपालाः शतशः स्वर्गद्वाराभिरक्षिणः । पृष्टा आसनपालाश्च न जानीमेत्यथाऽब्रुवन्
शेकडो विमानांचे रक्षक, स्वर्गद्वार सांभाळणारे, आणि आसनांची देखरेख करणारे जेव्हा विचारले गेले, तेव्हा त्यांनी म्हणाले, 'आम्हाला माहिती नाही.'
सर्वे ते ह्यावृतज्ञाना नाभ्यजानन्त तं नृपम् । स मुहूर्तादथ नृपो हतौजाश्चाभवत्तदा
त्यांचं ज्ञान झाकलं गेलं होतं, म्हणून त्यांनी त्या राजाला ओळखलं नाही; आणि लगेचच त्या राजाचं तेज कमी झालं.
अथ प्रचलितः स्थानादासनाच्च परिच्युतः। कम्पितेनेव मनसा धर्षितः शेकवाह्निना
मग तो राजा आपल्या जागेवरून हलला, आसनावरून खाली पडला; त्याचं मन जणू काही जोरदार वाऱ्याने हलवल्यासारखं अस्वस्थ झालं.
म्लानस्रग्भ्रष्टविज्ञानः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः । विघूर्णन्स्रस्तसर्वाङ्गः प्रभ्रष्टाभरणाम्बरः
त्याची फुलांची माळ कोमेजली, समज हरवली, मुकुट आणि कडे खाली पडले, तो डोलू लागला, अंग शिथिल झालं, दागिने आणि वस्त्रं गळून पडली.
अदृश्यमानस्तान्पश्यन्नपश्यंश्च पुनः पुनः । शून्यः शून्येन मनसा प्रपतिष्यन्महीतलम्
तो अदृश्य झाला, पण त्यांना पाहू लागला आणि पुन्हा न पाहू शकला; मन रिकामं, शून्य झालं, तो पृथ्वीवर कोसळू लागला.
किं मया मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम् । येनाहं चलितः स्थानादिति राजा व्यचिन्तयत्
माझ्या मनात मी कोणता अशुभ किंवा अधर्माचा विचार केला असेल, ज्यामुळे मी माझ्या जागेवरून हललो? असं राजा विचार करू लागला.
ते तु तत्रैव राजानः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा । अपश्यन्त निरालम्बं तं ययातिं परिच्युतम्
मग तिथे असलेले राजे, सिद्ध, आणि अप्सरा यांनी ययातिला आधार नसलेला, खाली पडलेला पाहिला.