पुत्रं ययातेः प्रबूहि पूरुं धर्मभृतां वरम्। आनुपूर्व्येण ये चान्ये पूरोर्वंशविवर्धनाः
ययातिचा पुत्र, धर्मशीलांमध्ये श्रेष्ठ असलेला पुरू, आणि त्याच्यापासून वंश वाढवणारे इतर राजे, हे सर्व मला सांग.
विस्तरेण पुनर्ब्रूहि दौष्यन्तेर्जनमेजयात्। संबभूव यथा राजा भरतो द्विजसत्तम
दुष्यंताचा पुत्र जनमेजय याच्यापासून राजा भरत कसा जन्मला, हे तू मला पुन्हा सविस्तर सांग, हे द्विजश्रेष्ठ.
पूरुर्नृपतिशार्दूलो यथैवास्य पिता नृप। धर्मनित्यः स्थितो राज्ये शक्रतुल्यपराक्रमः
पुरू हा राजांमध्ये वाघासारखा होता, आपल्या वडिलांसारखा धर्माला नेहमीच धरून राहणारा, राज्यात स्थिर आणि पराक्रमात इंद्रासारखा.
प्रवीरेश्वररौद्राश्वास्त्रयः पुत्रा महारथाः। पूरोः पौष्ट्यामजायन्त प्रवीरो वंशकृत्ततः
पुरूच्या पौष्ठ्या राणीपासून तीन बलवान पुत्र जन्मले—प्रवीर, ईश्वर आणि रौद्राश्व, हे तिघेही मोठे रथी होते. त्यात प्रवीराने वंश पुढे नेला.
मनस्युरभवत्तस्माच्छूरसेनीसुतः प्रभुः। पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता राजीवलोचनः
प्रवीरापासून शूरसेनीचा पुत्र, कमळासारख्या डोळ्यांचा, पृथ्वीचे चारही टोकांपर्यंत रक्षण करणारा, मनस्यु जन्मला.
शक्तः संहननो वाग्मी सौवीरीतनयास्त्रयः। मनस्योरभवन्पुत्राः शूराः सर्वे महारथाः
मनस्युच्या सौवीर राजाच्या कन्येपासून शक्त, संहनन आणि वाग्मी हे तीन पुत्र झाले. हे तिघेही शूर आणि मोठे रथी होते.
अन्वग्भानुप्रभृतयो मिश्रकेश्यां मनस्विनः। रौद्राश्वस्य महेष्वासा दशाप्सरसि सूनवः
रौद्राश्वाच्या अप्सरा मिश्रकेशीपासून अन्वग्भानु इत्यादी दहा बुद्धिमान पुत्र जन्मले, हे सर्व धनुर्विद्येत पारंगत होते.
यज्वानो जज्ञिरे शूराः प्रजावन्तो बहुश्रुताः। सर्वे सर्वास्त्रविद्वासः सर्वे धर्मपरायणाः
हे सर्व यज्ञ करणारे, शूर, संततीसंपन्न, विद्वान, सर्व अस्त्रशस्त्रात निपुण आणि धर्मनिष्ठ होते.
ऋचेयुरथ कक्षेयुः कृकणेयुश्च वीर्यवान्। स्थण्डिलेयुर्वनेयुश्च जलेयुश्च महायशाः
त्यात ऋचेयु, कक्षेयु, वीर्यवान कृतिकेयु, स्थंडिलेयु, वनेयु आणि मोठ्या कीर्तीचा जलेयु हे होते.
तेजेयुर्बलावान्धीमान्सत्येयुश्चन्द्रविक्रमः। धर्मेयुः सन्नतेयुश्च दशमो देवविक्रमः
तेजेयु, बलवान आणि बुध्दिमान; सत्येयु, चंद्रासारखा पराक्रमी; धर्मेयु, सन्नतेयु आणि दहावा देवविक्रम.
अनाधृष्टिरभूत्तेषां विद्वान्भुवि तथैकराट्। ऋचेयुरथ विक्रान्तो देवानामिव वासवः
त्यात अनाधृष्टि हा विद्वान होता आणि पृथ्वीवर एकछत्री राजा झाला; ऋचेयु पराक्रमी होता, जसा देवांमध्ये इंद्र.
अनाधृष्टिसुतस्त्वासीद्राजसूयाश्वमेधकृत्। मतिनार इति ख्यातो राजा परमधार्मिकः
अनाधृष्टिचा पुत्र मतिनार हा राजा, राजसूय आणि अश्वमेध यज्ञ करणारा, आणि अत्यंत धर्मशील म्हणून प्रसिद्ध झाला.
मतिनारसुता राजंश्चत्वारोऽमितविक्रमाः। तंसुर्महानतिरथो द्रुह्युश्चाप्रतिमद्युतिः
राजा मतिनार याचे चार अपार पराक्रमी पुत्र होते—तंसु, महानति, रथ आणि दुह्यु, ज्याची प्रभा अद्वितीय होती.
तेषां तंसुर्महावीर्यः पौरवं वंशमुद्वहन्। आजहार यशो दीप्तं जिगाय च वसुंधराम्
त्यात तंसु हा अत्यंत बलवान होता. त्याने पौरव वंशाची कीर्ती वाढवली, तेजस्वी यश मिळवले आणि पृथ्वी जिंकली.
ईलिनं तु सुतं तंसुर्जनयामास वीर्यवान्। सोऽपि कृत्स्नामिमां भूमिं विजिग्ये जयतां वरः
तंसु या पराक्रमी राजाने इलिन नावाचा पुत्र जन्माला घातला. इलिन हा विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ होता आणि त्याने संपूर्ण पृथ्वी जिंकली.
रथन्तर्यां सुतान्पञ्च पञ्चभूतोपमांस्ततः। ईलिनो जनयामास दुष्यन्तप्रभृतीन्नृपान्
इलिनाने रथंतराच्या पोटी पाच पुत्र जन्माला घातले, जे पाच महाभूतांसारखे होते—दुष्यंत आणि इतर राजे.
दुष्यन्तं शूरभीमौ च प्रवसुं वसुमेव च। तेषां श्रेष्ठोऽभवद्राजा दुष्यन्तो दुर्जयो युधि
दुष्यंत, शूरभीम, प्रवसु आणि वसुमान—त्यात युद्धात कोणीही जिंकू न शकणारा दुष्यंत श्रेष्ठ राजा झाला.
दुष्यन्ताल्लक्षणायां तु जज्ञे वै जनमेजयः। शकुन्तलायां भरतो दौष्यन्तिरभवत्सुतः
दुष्यंत आणि लक्षणा यांच्या पोटी जनमेजय जन्मला; तर शकुंतलेच्या पोटी दुष्यंताचा पुत्र भरत जन्मला.
तस्माद्भरतवंशस्य विप्रतस्थे महद्यशः
म्हणून भरतवंशाचं मोठं कीर्तिमान नाव सर्वदूर पसरलं.
भगवन्विस्तरेणेह भरतस्य महात्मनः। जन्म कर्म च सुश्रूषोस्तन्मे शंसितुमर्हसि
हे भगवंत, मला भरत या महात्म्याचा जन्म, त्याची कृत्यं आणि सुश्रूषेचं कथन सविस्तर ऐकायचं आहे; कृपया ते मला सांगावं.
पौरवाणां वंशकरो दुष्यन्तो नाम वीर्यवान्। पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता भरतसत्तम
पौरवांमध्ये दुष्यंत नावाचा पराक्रमी पुरुष होता, जो या पृथ्वीच्या चारही दिशांचा रक्षण करणारा, भरतांमध्ये श्रेष्ठ मानला जायचा.
चतुर्भागं भुवः कृत्स्नं यो भुङ्क्ते मनुजेश्वरः। समुद्रावरणांश्चापि देशान्स समितिंजयः
तो मनुष्यांचा राजा संपूर्ण पृथ्वीचा चौथा भाग भोगायचा आणि समुद्राने वेढलेल्या प्रदेशांचाही विजय मिळवायचा.
आम्लेच्छावधिकान्सर्वान्स भुङ्क्ते रिपुमर्दनः। रत्नाकरसमुद्रान्तांश्चातुर्वर्ण्यजनावृतान्
शत्रूंना जिंकणारा तो राजा सर्व म्लेच्छांच्या सीमेपर्यंतच्या प्रदेशांवर राज्य करत असे आणि समुद्रापर्यंत पसरलेल्या, चारही वर्णांनी वसलेल्या भूमीवर त्याचं राज्य होतं.
न वर्णसङ्करकरो न कृष्याकरकृज्जनः। न पापकृत्कश्चिदासीत्तस्मिन्राजनि शासति
त्याच्या राज्यात वर्णसंकर नव्हता, कुणीही शेतीकडे दुर्लक्ष करत नसे आणि कोणीही पापाचं कृत्य करत नसे.
धर्मे रतिं सेवमाना धर्मार्थावभिपेदिरे। तदा नरा नरव्याघ्र तस्मिञ्जनपदेश्वरे
त्या प्रदेशात, नरांमध्ये वाघासारख्या, लोक धर्मात रमायचे आणि धर्म व अर्थ मिळवण्यासाठी आपापल्या कर्तव्याला प्राधान्य द्यायचे.
नासीच्चोरभयं तात न क्षुधाभयमण्वपि। नासीद्व्याधिभयं चापि तस्मिञ्जनपदेश्वरे
त्या राज्यात, प्रिय सखा, चोरांची भीती नव्हती, उपासमारीचीही किंचित चिंता नव्हती आणि रोगाचीही भीती नव्हती.
स्वधर्मै रेमिरे वर्णा दैवे कर्मणि निःस्पृहाः। तमाश्रित्य महीपालमासंश्चैवाकुतोभयाः
सर्व वर्ण आपापल्या धर्मात आनंद मानायचे, दैवाने ठरवलेल्या कर्मात आसक्ती न ठेवता वागत, आणि त्या महान राजाच्या आश्रयाने कुठल्याही भीतीशिवाय राहत.
कालवर्षी च पर्जन्यः सस्यानि रसवन्ति च। सर्वरत्नसमृद्धा च मही पशुमती तथा
योग्य वेळी पाऊस पडायचा, पिकं स्वादिष्ट व्हायची, पृथ्वी सर्व रत्नांनी समृद्ध होती आणि गुरंही भरपूर होती.
स्वकर्मनिरता विप्रा नानृतं तेषु विद्यते। स चाद्भुतमहावीर्यो वज्रसंहननो युवा
ब्राह्मण आपापल्या कर्मात मग्न असायचे; त्यांच्यात खोटेपणा नव्हता. आणि तो राजा अद्भुत पराक्रमी, वज्रासारखा मजबूत आणि तरुण होता.
उद्यम्य मन्दरं दोर्भ्यां वहेत्सवनकाननम्। चतुष्पथगदायुद्धे सर्वप्रहरणेषु च
तो आपल्या हातांनी मंदार पर्वत उचलून वनातून नेऊ शकायचा; चौकातल्या युद्धात आणि सर्व प्रकारच्या शस्त्रास्त्रात तो कुशल होता.