जलदाभांस्तथा शैलांस्तोयप्रस्रवणानि च । कामपुष्पफलांश्चापि पादपान्कापचारिणः
डोंगरासारखे मेघ, पाण्याचे प्रवाह, आणि इच्छेनुसार फुले-फळे देणारी झाडे, जी हवी तशी फिरतात, हे सर्व पाहा.
मातले कश्चिदत्रापि रुचिरस्ते वरो भवेत् । अथवाऽन्यां दिशं भूमेर्गच्छाव यदि मन्यसे
मातले, यातील काही तुला आवडत असेल तर निवड, नाहीतर तुझ्या इच्छेनुसार आपण पृथ्वीवरील दुसऱ्या प्रदेशात जाऊ.
मातलिस्त्वब्रवीदेनं भाषमाणं तथाविधम् । देवर्षे नैव मे कार्यं विप्रियं त्रिदिवौकसाम्
मातले त्या प्रकारे बोलणाऱ्याला म्हणाला, 'देवर्षे, मला स्वर्गवासींच्या मनाविरुद्ध काहीच करायचे नाही.'
नित्यानुषक्तवैरा हि भ्रातरो देवदानवाः । परपक्षेण संबन्धं रोचयिष्याम्यहं कथम्
देव आणि दानव हे कायमचे वैरी असलेले भाऊ आहेत; मी दुसऱ्या पक्षाशी मैत्री कशी करू?
अन्यत्र साधु गच्छाव द्रष्टुं नार्हामि दानवान् । जानामि तव चात्मानं हिंसात्मकमनं तथा
आपण दुसरीकडे जाऊ या; मला दानवांना पाहायचे नाही. तुझे मन हिंसक आहे, हे मला माहीत आहे.
अयं लोकः सुपर्णानां पक्षिणां पन्नगाशिनाम् । विक्रमे गमने भारे नैषामस्ति परिश्रमः
हा लोक सुपर्ण, म्हणजे साप खाणाऱ्या पक्ष्यांचा आहे; त्यांच्या बळात, उडण्यात आणि ओझ्यात त्यांना कधीच थकवा येत नाही.
वैनतेयसुतैः सूत पङ्भिस्ततमिदं कुलम् । सुमुखेन सुनाम्ना च सुनेत्रेण सुवर्चसा
सारथ्या, हे कूळ विनतेच्या मुलांनी भरलेले आहे, जसे सुमुख, सुनाम्ना, सुनेत्र आणि सुवर्चस.
सुरुचा पक्षिराजेन सुबलेन च मातले। वर्धितानि प्रसृत्या वै विनाताकुलकर्तृभिः
सुरुचा हा पक्षीराजा आणि सुभल यांनी, हे विनता कूळ वाढवणाऱ्यांनी, या वंशाची संख्या वाढवली आहे.
पक्षिराजाभिजात्यानां सहस्राणि शतानि च। कश्यपस्य ततो वंशे जातैर्भूतिविवर्धनैः
पक्षीराजाच्या वंशातील, कश्यपाच्या वंशात जन्मलेली शेकडो-हजारो संतती समृद्ध झाली आहे.
सर्वे ह्येते श्रिया युक्ताः सर्वे श्रीवत्सलक्षणाः । सर्वे श्रियमभीप्सन्तो धारयन्ति बलान्युत
हे सर्व तेजस्वी आहेत, सर्वांच्या अंगावर श्रीवत्सचिन्ह आहे, सर्वांना समृद्धी हवी आहे आणि सर्वजण बलवान आहेत.
कर्मणा क्षत्रियाश्चैते निर्घृणा भोगिभोजिनः । ज्ञातिसङ्क्षयकर्तृत्वाद्ब्राह्मण्यं न लभन्ति वैः
हे क्षत्रिय लोक क्रूर आणि भोगात रमणारे आहेत. आपलेच नातेवाईक संपवतात म्हणून त्यांना ब्राह्मणपद मिळत नाही.
नामानि चैषां वक्ष्यामि यथाप्राधान्यतः श्रृणु । मातले श्लाघ्यमेतद्धि कुलं विष्णुपरिग्रहम्
मी त्यांची नावे महत्त्वानुसार सांगतो, ऐक मातली. हे वंश विष्णूशी जोडलेले असल्याने खरोखरच गौरवास्पद आहे.
दैवतं विष्णुरेतेषां विष्णुरेव परायणम् । हृदि चैषां सदा विष्णुर्विष्णुरेव सदा गतिः
विष्णू हाच त्यांचा देव आहे, आणि विष्णूच त्यांचा अंतिम आश्रय आहे. त्यांच्या हृदयात नेहमी विष्णू वसतो आणि विष्णूच त्यांचा कायमचा ध्यास आहे.
सुवर्णचूडो नागाशी दारुणश्चण्डतुण्डकः । अनिलश्चानलश्चैव विशालाक्षोऽथ कुण्डली
सुवर्णचूड, नागाशी, दारुण, चंडतुंडक, अनिल, अनल, विशालाक्ष आणि कुंडली,
पङ्कजिद्वज्रविष्कम्भो वैनतेयोऽथ वामनः । वातवेगो दिशाचक्षुर्निमेषोऽनिमिषस्तथा
पंकजी, वज्रविष्कंभ, वैनतेय, वामन, वातवेग, दिशाचक्षु, निमेष आणि अनिमिष,
त्रिरावः सप्तरावश्च वाल्मीकिर्दीपकस्तथा । दैत्यद्वीपः सरिद्द्वीपः सारसः पद्मकेतनः
त्रिराव, सप्तराव, वाल्मीकि, दीपक, दैत्यद्वीप, सरिद्द्वीप, सारस आणि पद्मकेतन,
सुमुखश्चित्रकेतुश्च चित्रबर्हस्तथाऽनघः। मेषहृत्कुमुदो दक्षः सर्पान्तः सोमभोजनः
सुमुख, चित्रकेतु, चित्रबर्ह, अनघ, मेषहृत, कुमुद, दक्ष, सर्पांत आणि सोमभोजन,
गुरुभारः कपोतश्च सूर्यनेत्रश्चिरान्तकः । विष्णुधर्मा कुमारश्च परिबर्हो हरिस्तथा
गुरुभार, कपोत, सूर्यनेत्र, चिरांतक, विष्णुधर्मा, कुमार, परिभार आणि हरि,
सुस्वरो मधुपर्कश्च हेमवर्णस्तथैव च। मालयो मातरिश्वा च निशाकरदिवाकरौ
सुस्वर, मधुपर्क, हेमवर्ण, मालय, मातरिश्वा, निशाकर आणि दिवाकर,
एते प्रदेशमात्रेण मयोक्ता गरुडात्मजाः । प्राधान्यतस्ते यशसा कीर्तिताः प्राणिनश्चये
हे सर्व गरुडाचे पुत्र मी त्यांच्या प्रदेशानुसार सांगितले आहेत. त्यांची नावे त्यांच्या कीर्तीप्रमाणे येथे घेतली आहेत.
यद्यत्र न रुचिः काचिदेहि गच्छाव मातले । तं नयिष्यामि देशं त्वां वरं यत्रोपलप्स्यसे
मातली, जर तुला कुठेही समाधान वाटले नाही, तर आपण पुढे जाऊ. मी तुला तिथे घेऊन जाईन जिथे तुला हवे ते वर मिळेल.
इदं रसातलं नाम सप्तमं पृथिवीतलम्। यत्रास्ते सुरभिर्माता गवाममृतसंभवा
हे सातवे पृथ्वीचे तळ आहे, ज्याला रसातळ म्हणतात. इथे अमृतातून जन्मलेली गायींची माता सुरभी वास करते.
क्षरन्ती सततं क्षीरं पृथिवीसारसंभवम् । षण्णं रसानां सारेण रसमेकमनुत्तमम्
ती नेहमी पृथ्वीच्या सारातून उत्पन्न झालेले दूध ओतत असते. सहा रसांच्या सारातून एक उत्तम रस निर्माण करते.
अमृतेनाभितृप्तस्य सारमुद्गिरतः पुरा। पितामहस्य वदनादुदतिष्ठदनिन्दिता
पूर्वी, जेव्हा पितामह अमृताने पूर्ण तृप्त झाले, तेव्हा त्यांच्या तोंडातून त्याचा सार बाहेर पडला आणि दोषरहित सुरभी प्रकट झाली.
यस्याः क्षीरस्य धाराया निपतन्त्या महीतले। ह्रदः कृतः क्षीरनिधिः पवित्रं परमुच्यते
सुरभीच्या दूधाच्या धारा पृथ्वीवर पडल्या आणि तिथे एक सरोवर निर्माण झाले, जे दूधाचा साठा असून अत्यंत पवित्र मानले जाते.
पुष्पितस्येव फेनेन पर्यन्तमनुवेष्टितम्। पिबन्तो निवसन्त्यत्र फेनपा मुनिसत्तमाः
त्या सरोवराच्या काठावर फुलांच्या फुग्यासारखा फेस पसरलेला आहे. तिथे उत्तम ऋषी राहतात आणि त्या फेनावरच जगतात.
फेनपा नाम ते ख्याताः फेनाहाराश्च मातले। उग्रे तपसि वर्तन्ते येषां बिभ्यति देवताः
त्यांना फेनपा म्हणून ओळखले जाते, मातली. हे लोक फेनावरच उपजीविका करतात. त्यांचे तप इतके कठोर आहे की देवताही त्यांना घाबरतात.
अस्याश्चतस्रो धेन्वोऽन्या दिक्षु सर्वासु मातले। निवसन्ति दिशां पाल्यो धारयन्त्योदिशःस्म ताः
मातली, सुरभीच्या आणखी चार गायी आहेत, त्या सर्व दिशांमध्ये राहतात. त्या दिशांचे रक्षण करतात आणि त्या प्रदेशांना आधार देतात.
पूर्वां दिशं धारयते सुरूपा नाम सौरभी । दक्षिणां हंसिका कनाम धारयत्यपरां दिशम्
पूर्व दिशेला सुरूपा नावाची सौरभी उभी आहे, तर दक्षिण दिशेला हंसिका नावाची कनामा आहे.
पश्चिमा वारुणी दिक्च धार्यते वै सुभद्रया। महानुभावया नित्यं मातले विश्वरूपया
पश्चिम दिशा सुभद्रा या महान सामर्थ्यवान आणि नेहमी सर्व रूपे धारण करणाऱ्या मातेने धरली आहे, हे मातले.