सात्यकिश्च महातेजा युयुत्सुश्च महारथः । को नु तान्विपरीतात्मा युद्ध्येत भरतर्षभ
महाशक्तिशाली सात्यकी आणि पराक्रमी युयुत्सु हेही आहेत—हे भरतश्रेष्ठ, असा कोण मूर्ख माणूस आहे जो अशा सर्वांसमोर युद्ध करायला धजावेल?
लोकस्येश्वरतां भूयः शत्रुभिश्चाप्यधृष्यताम्। प्राप्स्यसि त्वममित्रघ्न सहितः कुरुपाण्डवैः
हे शत्रूंचा नाश करणारा, कौरव आणि पांडव यांच्याशी एकत्र राहिलास तर तुला पुन्हा जगावर राज्य आणि शत्रूंवर अपराजेयता मिळेल.
तस्य ते पृथिवीपालास्त्वत्समाः पृथिवीपते । श्रेयांसश्चैव राजानः सन्धास्यन्ते परन्तप
मग, हे पृथ्वीच्या राजांनो, तुझ्यासारखे आणि तुझ्याहून श्रेष्ठ राजेही तुझ्याशी मैत्री करण्यास येतील, हे शत्रूंचा संहार करणारा राजा.
स त्वं पुत्रैश्च पौत्रैश्च पितृभिर्भ्रातृभिस्तथा । सुहृद्भिः सर्वतो गुप्तः सुखं शक्ष्यसि जीवितुं
मग तू आपल्या मुलांमध्ये, नातवांमध्ये, वडिलांमध्ये, भावांमध्ये आणि मित्रांमध्ये सर्व बाजूंनी सुरक्षित राहून आनंदाने जगू शकशील.
एतानेव पुरोधाय यत्कृत्य च यथा पुरा। अखिलां भोक्ष्यसे सर्वां पृथिवीं पृथिवीपते
हे सर्व श्रेष्ठ पुरुष तुझ्या सोबत ठेव, आणि जसे पूर्वी केलेस तसेच, संपूर्ण पृथ्वीचा उपभोग घे, हे पृथ्वीपती.
एतैर्हि सहितः सर्वैः पाण्डवैः स्वैश्च भारत । अन्यान्विजेष्यसे शत्रूनेष स्वार्थस्तवाखिलः
हे भरत, या सर्व पांडवांसह आणि आपल्या नातेवाईकांसह एकत्र राहून तू इतर शत्रूंना सहज जिंकशील; हेच तुझे संपूर्ण कल्याण आहे.
तैरेवोपार्जितां भूमिं भोक्ष्यसे च परन्तप । यदि संपत्स्यसे पुत्रैः सहामात्यैर्नराधिप
हे शत्रूंचा नाश करणारा, जर तू आपल्या मुलांबरोबर आणि मंत्र्यांबरोबर मिळून प्रगती केलीस, तर त्यांच्या विजयाने मिळवलेली ही भूमी तू उपभोगू शकशील, हे नराधिपा.
संयुगे वै महाराज दृश्यते सुमहान्क्षयः। क्षये चोभयतो राजन्कं धर्ममनुपश्यसि
हे महराजा, युद्धात फार मोठा विनाश दिसतो; अशा दोन्ही बाजूंनी होणाऱ्या नाशात, हे राजन, तुला काय योग्य वाटते?
पाण्डवैर्निहतैः सङ्ख्ये पुत्रैर्वापि महाबलैः । यद्विन्देथाः सुखं राजंस्तद्ब्रूहि भरतर्षभ
हे राजा, जर युद्धात पांडव किंवा तुझे बलाढ्य पुत्र मारले गेले तर त्यातून तुला सुख मिळेल असे वाटत असेल, तर ते सांग, हे भरतश्रेष्ठ.
शूराश्च हि कृतास्त्राश्च सर्वे युद्धाभिकाङ्क्षिणः। पाण्डवास्तावकाश्चैव तान्रक्ष महतो भयात्
कारण पांडव आणि तुझे सर्वजण शूर, शस्त्रविद्येत निपुण आणि युद्धासाठी उत्सुक आहेत—त्यांना मोठ्या संकटापासून वाचव.
न पश्येम कुरून्सर्वान्पाण्डवांश्चैव संयुगे। क्षीणानुभयतः शूरान्राथिनो रथिभिर्हतान्
युद्धात दोन्ही बाजूंनी असलेले हे सर्व कुरू आणि पांडव, हे शूरवीर आणि रथी, एकमेकांच्या हातून मारले जावेत, असे आपण कधीच पाहू नये.
समवेताः पृथिव्यां हि राजानो राजसत्तम । अमर्षवशमापन्ना नाशयेयुरिमाः प्रजाः
हे राजसत्तम, पृथ्वीवर एकत्र आलेले हे राजे जर रागाच्या वश झाले, तर ते या प्रजांचा नाश करतील.
त्राहि राजन्निमं लोकं न नश्येयुरिमाः प्रजाः। त्वयि प्रकृतिमापन्ने शेषः स्यात्कुरुनन्दन
हे राजा, या लोकांचा नाश होऊ नये म्हणून या जगाचे रक्षण कर; तू शांततेकडे वळलास तर, हे कुरुनंदना, काही लोक तरी वाचतील.
शुक्ला वादन्या ह्रीमन्त आर्याः पुण्याभिजातयः ।। अन्योन्यसचिवा राजंस्तान्पाहि महतो भयात्
हे राजा, हे सर्व शुद्ध, दानशूर, लाजाळू, कुलीन आणि पुण्यवान वंशाचे आहेत; हे एकमेकांचे मित्र आहेत—त्यांना मोठ्या संकटापासून वाचव.
शिवेनेमे भूमिपालाः समागम्य परस्परम्। सह भुक्त्वा च पीत्वा च प्रतियान्तु यथागृहम्
हे पृथ्वीचे सर्व राजे, शांततेने एकत्र येऊन, एकत्र जेवून-पिऊन, पुन्हा आपल्या घरी जावोत.
सुवाससः स्रग्विणश्च सत्कृता भरतर्षभ । अमर्षं च निराकृत्य वैराणि च परन्तप
हे भरतश्रेष्ठ, हे सर्व सुंदर वस्त्रे घालून, फुलमाळा घालून, सन्मानित होवोत, आणि राग व वैर बाजूला ठेवोत, हे शत्रूंचा नाश करणारा.
हार्दं यत्पाण्डवेष्वासीत्प्राप्तोऽस्मिन्नायुषः क्षये । तदेव ते भवत्वद्य सन्धत्स्व भरतर्षभ
पांडवांच्या जीवाला संकट आले तेव्हा तुझ्या मनात त्यांच्याबद्दल जी आपुलकी होती, तीच भावना आजही तुझ्या मनात राहू दे, हे भरतश्रेष्ठ.
बाला विहीनाः पित्रा ते त्वयैव परिवर्धिताः । तान्पालय यथान्यायं पुत्रांश्च भरतर्षभ
ते लहानपणी वडिलांशिवाय होते, आणि त्यांना वाढवण्याचं काम फक्त तूच केलंस. आता त्यांची योग्य प्रकारे काळजी घे, जशी आपल्या मुलांची घेतोस, हे भरतश्रेष्ठ.
भवतैव हि रक्ष्यास्ते व्यसनेषु विशेषतः। मा ते धर्मस्तथैवार्थो नश्येत भरतर्षभ
त्यांना खरी गरज पडली की तुझ्याच संरक्षणाची आवश्यकता आहे. तुझा धर्म आणि संपत्ती यांचा नाश होऊ देऊ नकोस, हे भरतश्रेष्ठ.
आहुस्त्वां पाण्डवा राजन्नभिवाद्य प्रसाद्य च। भवतः शासनाद्दुःखसमुभूतं सहानुगैः
हे राजन, पांडवांनी तुझी वंदना करून तुझं आश्रय मागितलं आहे. तुझ्या आज्ञेने त्यांनी आपल्या अनुयायांसह दुःख सहन केलं.
द्वादशेमानि वर्षाणि वने निर्व्युषितानि नः। त्रयोदशं तथाऽज्ञातैः सजने परिवत्सरम्
बारा वर्षे आम्ही वनात राहिलो आणि तेरावं वर्ष लोकांत लपून काढलं. आमचं सर्व व्रत पूर्ण झालं.
स्थाता नः समये तस्मिन्पितेति कृतनिश्चयाः । नाहास्म समयं तात तच्च नो ब्राह्मणा विदुः
हे वडील, आम्ही त्या करारावर ठाम आहोत. आम्ही तो करार मोडलेला नाही, आणि हे ब्राह्मणही जाणतात.
तस्मिन्नः समये तिष्ठ स्थितानां भरतर्षभ । नित्यं संक्लेशिता राजन्स्वराज्यांशं लभेमहि
आम्ही करार पाळला, म्हणून तूही तो पाळ, हे भरतश्रेष्ठ. आम्ही नेहमी दुःख भोगलं, आता आम्हाला आमच्या राज्याचा हिस्सा मिळू दे.
त्वं धर्ममर्थं संजानन्सम्यङ्वस्त्रातुमर्हसि ।। गुरुत्वं भवति प्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्ष्महे
तुला धर्म आणि संपत्ती यांचं ज्ञान आहे, म्हणून योग्य ते रक्षण तू आमचं करावं. तुझ्या मोठेपणामुळे आम्ही अनेक कष्ट सहन करतो.
स भवान्मातृपितृव्रदस्मासु प्रतिपद्यताम् ।। गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत
तुझं वागणं आमच्याशी आई-वडिलांसारखं असावं. कारण गुरूचं वर्तन शिष्याच्या वर्तनापेक्षा नेहमीच मोठं असतं, हे भरतवंशीय.
वर्तामहे त्वयि च तां त्वं च वर्तस्व नस्तथा ।। पित्रा स्थापयितव्या हि वयमुत्पथमास्थिताः
आम्ही तुझ्याशी तसंच वागतो, तूही आमच्याशी तसंच वागावं. कारण आम्ही चुकीच्या मार्गावर गेलो तर वडिलांनीच आम्हाला योग्य मार्ग दाखवावा.
संस्थापय पथिप्वस्मांस्तिष्ठ धर्मे सुवर्त्मनि ।। आहुश्चेमां परिषदं पुत्रास्ते भरतर्षभ
आम्हाला योग्य मार्गावर आण आणि धर्माच्या मार्गावर ठाम रहा. तुझ्या मुलांनी या सभेत हेच सांगितलं आहे, हे भरतश्रेष्ठ.
धर्मज्ञेषु सभासत्सु नेह युक्तमसांप्रतम् ।। यत्र धर्मो ह्यधर्मेण सत्यं यत्रानृतेन च
धर्म जाणणाऱ्यांच्या सभेत अन्याय करणं योग्य नाही. जिथे धर्माचा अधर्माने आणि सत्याचा असत्याने पराभव होतो—
हन्यते प्रेक्षमाणानां हतास्तत्र सभासदः ।। विद्धो धर्मो ह्यधर्मेण सभां यत्र प्रपद्यते
—जिथे दुसरे बघत असताना धर्माचा नाश होतो, तिथे सभासदांचाही नाश होतो. जिथे धर्माला अधर्माने जखमी करून सभा गाठली जाते—
नचास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासदः ।। धर्म एतानारुजति यथा नद्यनुकूलजान्
—आणि त्याच्या जखमेवर कोणीही फुंकर घालत नाही, तिथे सभासदही नष्ट होतात. जसा नदीकाठी उगवलेलं पाणी वाहून जातं, तसंच धर्म त्यांना सोडून जातो.