महाकुलीना भवती ह्रदाद्ध्रदमिवागता। ईश्वरी सर्वकल्याणी भर्त्रा परमपूजिता
तू मोठ्या घराण्यात जन्मलेली आहेस, जणू एक खोल तळ्यातून दुसऱ्यात आली आहेस. तू सर्वगुणसंपन्न, सर्वांच्या कल्याणासाठी असलेली आणि पतीकडून अत्यंत सन्मानित असलेली स्वामिनी आहेस.
वीरसूर्वीरपत्नी त्वं सर्वैः समुदिता गुणैः । मुखदुःखे महाप्राज्ञे त्वादृशी सोढुमर्हति
तू शूरांची जननी, शूराची पत्नी, सर्व गुणांनी युक्त आणि अत्यंत बुद्धिमान आहेस. अशा मनाच्या दुःखाला सहन करण्याची ताकद तुझ्यात आहे.
निद्रातन्द्रे क्रोधहर्षौ क्षुत्पिपासे हिमातपौ। एतानि पार्था निर्जित्य नित्यं वीरसुखे रताः
पांडव नेहमी शूरांसारख्या आनंदात रमलेले आहेत. त्यांनी झोप, आळस, राग, आनंद, भूक, तहान, थंडी आणि ऊन या सगळ्यावर विजय मिळवला आहे.
त्यक्तग्राम्यसुखाः पार्था नित्यं वीरसुखप्रियाः । न तु स्वल्पेन तुष्येयुर्महोत्साहा महाबलाः
पांडवांनी गावातील सुखं सोडली आहेत आणि नेहमी शूरांसारख्या आनंदात रमतात. ते मोठ्या उत्साहाचे आणि बलवान आहेत, थोड्याशा गोष्टींनी कधीच समाधानी होत नाहीत.
अन्तं धीरा निषेवन्ते मध्यं ग्राम्यसुखप्रियाः । उत्तमांश्च परिक्लेशान्भोगांश्चातीव मानुषान्
धीर असलेले शेवटपर्यंत प्रयत्न करतात; ज्यांना सामान्य सुखं प्रिय आहेत, ते मध्यम मार्गावर राहतात; पण उत्तम लोक मोठ्या कष्टांना आणि माणसाच्या पलीकडील सुखदुःखांना सामोरे जातात.
अन्तेषु रेमिरे धीरा न ते मध्येषु रेमिरे । अन्तप्राप्तिं सुखं प्राहुर्दुःखमन्तरमन्तयोः
धीर असलेले शेवटी मिळणाऱ्या सुखात आनंद मानतात, मधल्या काळात नाही. ते म्हणतात, खरे सुख शेवटीच मिळते, आणि दोन टोकांमध्ये दुःख असते.
अभिवादयन्ति भवतीं पाण्डवाः सह कृष्णया । आत्मानं ते कुशलिनं निवेद्याहुरनामयम्
पांडव आणि कृष्णा दोघेही तुला नमस्कार करतात, आणि सांगतात की ते सर्वजण सुखरूप आणि निरोगी आहेत.
अरोगान्सर्वसिद्धार्थान्क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पाण्डवान् । ईश्वरान्सर्वलोकस्य हतामित्राञ्श्रिया वृतान्
तुला लवकरच पांडव दिसतील, जे निरोगी, सर्व उद्दिष्टे साध्य केलेले, सर्व लोकांचे स्वामी, शत्रूंना हरवलेले आणि ऐश्वर्याने भरलेले असतील.
एवमाश्वासिता कुन्ती प्रत्युवाच जनार्दनम् । पुत्राधिभिरभिध्वस्ता निगृह्याबुद्धिजं तमः
अशा प्रकारे धीर दिल्यावर, पुत्रांच्या दुःखाने व्याकुळ झालेली कुंती, मनातील गोंधळावर ताबा ठेवून, जनार्दनाला उत्तर देऊ लागली.
यद्यत्तेषां महाबाहो पथ्यं स्यान्मधुसूदन। यथायथा त्वं मन्येथाः कुर्याः कृष्ण तथातथा
मधुसूदन, जर तुझ्या मते त्यांच्यासाठी जे योग्य आहे ते असेल, तर तू जसे योग्य समजशील तसेच कर.
अविलोपेन धर्मस्य अनिकृत्या परन्तप। प्रभावज्ञाऽस्मि ते कृष्ण सत्यस्याभिजनस्य च
परंतप, धर्माचे उल्लंघन न करता आणि कोणाचेही नुकसान न करता, कृष्णा, तुझी शक्ती आणि तुझ्या सत्यवान वंशाची मला पूर्ण जाणीव आहे.
व्यवस्थायां च मित्रेषु बुद्धिविक्रमयोस्तथा। त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं तपो महत्
मित्रांच्या बाबतीत, बुद्धी आणि शौर्य यामध्येही, आमच्या घराण्यात तूच धर्म आहेस, तूच सत्य आहेस आणि तूच मोठ्या तपस्येचा मूळ आहेस.
त्वं त्राता त्वं महद्ब्रह्म त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्। यथैवात्थ तथैवैतत्त्वयि सत्यं भविष्यति
तू रक्षण करणारा आहेस, तूच महान ब्रह्म आहेस, सर्व काही तुझ्यातच स्थिर आहे. तू जसे सांगितलेस तसेच होईल; तुझ्यातच सत्य पूर्णत्वास जाईल.
कुरूणां पाण्डवानां च लोकानां चापराजित । सर्वस्यैतस्य वार्ष्णेय गतिस्त्वमसि माधव। प्रभावो बुद्धिवीर्यं च तादृशं तव केशव
कुरू, पांडव आणि सर्व लोकांमध्ये, अजेय असलेल्या माधव, तूच सर्वांचा आधार आहेस. केशव, तुझी शक्ती, बुद्धी आणि शौर्य अगदी अद्वितीय आहे.
तामामन्त्र्य च गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम्। प्रातिष्ठत महाबाहुर्दुर्योधनगृहान्प्रति
गोविंदाने तिचा निरोप घेतला आणि तिला प्रदक्षिणा घालून, महाबाहू कृष्ण दुर्योधनाच्या घराकडे निघाला.
पृथामामन्त्र्य गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । दुर्योधनगृहं शौरिरभ्यगच्छदरिन्दमः
गोविंदाने पृथेला निरोप दिला आणि तिला प्रदक्षिणा घालून, शौर्यवान आणि शत्रूंना जिंकणारा कृष्ण दुर्योधनाच्या घराकडे गेला.
लक्ष्म्या परमया युक्तं पुरन्दरगृहोपमम् । विचित्रैरासनैर्युक्तं प्रविवेश जनार्दनः
जनार्दनाने त्या घरात प्रवेश केला, जे अत्यंत संपन्नतेने युक्त होते, इंद्राच्या महालासारखे भासत होते आणि विविध आसनांनी सजलेले होते.
तस्य कक्ष्या व्यतिक्रम्य तिस्रो द्वाःस्थैरवारितः । ततोऽभ्रघनसङ्काशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम्
त्याने त्या घराच्या काही दालनांतून जाताना, तीन दरवाजांवर द्वारपालांनी त्याला थांबवले. त्यानंतर त्याला ढगांच्या राशीसारखा, डोंगराच्या शिखरासारखा उंच एकजण दिसला.
श्रिया ज्वलन्तं प्रासादमारुरोह महायशाः । तत्र राजसहस्रैश्च कुरुभिश्चाभिसंवृतम्
महान कीर्ती असलेल्या त्या पुरुषाने तेजाने झळकणाऱ्या राजवाड्यात प्रवेश केला, जिथे हजारो राजा आणि कौरव त्याच्या सभोवती होते.
धार्तराष्ट्रं महाबाहुं ददर्शासीनमासने । दुःशासनं च कर्णं च शकुनिं चापि सौबलम्
तेथे त्याने धृतराष्ट्राचा बलवान पुत्र सिंहासनावर बसलेला पाहिला, आणि त्याच्यासोबत दुःशासन, कर्ण आणि सुभलाचा पुत्र शकुनी हेही होते.
दुर्योधनसमीपे तानासनस्थान्ददर्श सः। अभ्यागच्छति दाशार्हे धार्तराष्ट्रो महायशाः
त्याने पाहिले की ते सर्वजण दुर्योधनाजवळ बसलेले आहेत. दाशार्ह वंशज जवळ येत असताना, धृतराष्ट्राचा प्रसिद्ध पुत्र पुढे आला.
उदतिष्ठत्सहामात्यः पूजयन्मधुसूदनम् । समेत्य धार्तराष्ट्रेण महामात्येन केशवः
मंत्र्यांसह दुर्योधन उठला आणि मधुसूदनाचे स्वागत केले. धृतराष्ट्रपुत्र व त्याचा प्रधान मंत्री यांच्याशी केशव भेटला.
राजभिस्तत्र वार्ष्णेयः समागच्छद्यथावयः । तत्र जाम्बूनदमयं पर्यङ्कं सुपरिष्कृतम्
तेथे वृष्णिवंशीयाचे राजांनी त्यांच्या दर्जानुसार स्वागत केले. तेथे सुंदर सोन्याचा, उत्तम सजवलेला पलंग तयार केला होता.
विविधास्तरणास्तीर्णमभ्युपाविशदच्युतः । तस्मिन्गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने
त्या पलंगावर विविध वस्त्रांनी मांडणी केलेली होती, त्यावर अच्युत बसला. जनार्दनासाठी मध मिसळलेले पेय आणि पाणी आणले गेले.
निवेदयामास तदा गृहान्राज्यं च कौरवः । ` आसनं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नविभूषितम्
तेव्हा कौरवाने त्याला घरातील आणि राज्यातील भेटवस्तू अर्पण केल्या—सर्व बाजूंनी शुभ आणि सर्व प्रकारच्या रत्नांनी सजवलेले आसन दिले.
कृष्णार्थमेवं संसिद्धं धार्तराष्ट्रस्य शासनात्।' तत्र गोविन्दमासीनं प्रसन्नादित्यवर्चसम्
हे सर्व कृष्णासाठी धृतराष्ट्रपुत्राच्या आज्ञेने तयार करण्यात आले होते. तिथे गोविंद प्रसन्न सूर्यासारखा तेजस्वी बसला.
उपासाञ्चक्रिरे सर्वे कुरवो राजभिः सह। ततो दुर्योधनो राजा वार्ष्णेयं जयतां वरम्
तेथे सर्व कौरव आणि राजे मिळून त्याची सेवा करू लागले.
न्यमन्त्रयद्भोजनेन नाभ्यनन्दच्च केशवः । ततो दुर्योधनः कृष्णमब्रवीत्कुरुसंसदि
मग दुर्योधनाने वृष्णिवंशातील श्रेष्ठ कृष्णाला भोजनासाठी आमंत्रित केले, पण केशवाने ते स्वीकारले नाही. त्यानंतर दुर्योधनाने कुरु सभेत कृष्णाशी बोलले.
मृदुपूर्वं शठोदर्कं कर्णमाभाष्य कौरवः । कस्मादन्नानि पापानि वासांसि शयनानि च
कौरवाने सौम्य पण लपलेला हेतू ठेवून कर्णाला उद्देशून विचारले—'जनार्दना, तुझ्यासाठी आणलेले अन्न, वस्त्रे आणि शय्याही तू का स्वीकारत नाहीस?'
त्वदर्थमुपनीतानि नाग्रहीस्त्वं जनार्दन । उभयोश्च ददत्साह्यमुभयोश्च हिते रतः
'तुझ्यासाठी आणलेल्या गोष्टी तू घेत नाहीस, जनार्दना, जरी तू दोन्ही बाजूंना मदत करतोस आणि दोघांच्या हितात रमतोस.'