पुण्याहघोषमिश्रेण पूज्यमाना द्विजातिभिः । वस्त्रै रत्नैरलङ्कारैः पूजयन्तो द्विजन्मनः
पुण्यदिवसांच्या घोषात आणि ब्राह्मणांच्या सन्मानात, वस्त्र, रत्नं आणि दागिन्यांनी त्यांना गौरव मिळत असे आणि ते ब्राह्मणांची पूजा करत.
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिर्ब्राह्मणानां महात्मनाम् । अर्चितैरर्चनार्हैश्च स्तुवद्भिरभिनन्दिताः
महात्मा ब्राह्मणांच्या मंगल शब्दांनी, आणि पूजेच्या योग्य असलेल्या लोकांच्या स्तुतीने, त्यांना नेहमीच गौरव मिळत असे.
प्रासादाग्नेष्वबोध्यन्त राङ्खवाजिनशायिनः । क्रूरं च निनदं श्रुत्वा श्वापदानां महावने
प्रासादात आणि यज्ञकुंडाजवळ मऊ गादीवर झोपलेले असताना त्यांना जाग येई, पण त्या मोठ्या जंगलात हिंस्त्र प्राण्यांच्या भीषण डरकाळ्यांनी त्यांना जाग येते.
न स्मोपयान्ति निद्रां ते नतदर्हा जनार्दन । भेरीमृदङ्गनिनदैः शङ्खवैणवनिस्वनैः
जनार्दना, ज्यांना असं काही सहन करावं लागू नये, त्या पांडवांना आता डुगडुगी, भेरी, शंख आणि वेणू यांच्या आवाजाने झोप लागत नाही.
स्त्रीणां गीतनिनादैश्च मधुरैर्मधुसूदन ।। वन्दिमागधसूतैश्च स्तुवद्भिर्बोधिताः कथम्
मधुसूदना, जे पूर्वी स्त्रियांच्या गोड गाण्यांनी आणि गायक, भाट, आणि सूत यांच्या स्तुतीने जागे होत, त्यांनी हे सगळं कसं सहन केलं असेल?
महावनेष्वबोध्यन्त श्वापदानां रुतेन च । ह्रीमात्सत्यधृतिर्दान्तो भूतानामनुकम्पिता
आता त्या मोठ्या जंगलात, हिंस्त्र प्राण्यांच्या डरकाळ्यांनी त्यांना जाग येते; पण ते सत्यावर ठाम, संयमी आणि सर्व जीवांवर दया करणारे आहेत.
कामद्वेषौ वशे कृत्वा सतां वर्त्मानुवर्तते । अम्बरीषस्य मान्धातुर्ययातेर्नहुषस्य च
इच्छा आणि राग आवरून, ते सज्जनांच्या मार्गावर चालतात, जसं अम्बरीष, मांधाता, ययाति आणि नहुष यांनी केलं.
भरतस्य दिलीपस्य शिबेरौशीनरस्य च। राजर्षीणां पुराणानां धुरं धत्ते दुरुद्वहाम्
भरत, दिलीप, शिबी आणि औशीनर या प्राचीन राजर्षींसारखे, हे पांडवही कठीण कर्तव्याचा भार पेलत आहेत.
शीलवृत्तोपसंपन्नोः धर्मज्ञः सत्यसङ्गरः । राजा सर्वगुणोपेतस्त्रौलोक्यस्यापि यो भवेत्
जो राजा उत्तम वर्तन आणि चांगल्या स्वभावाने युक्त आहे, धर्म जाणणारा आणि सत्यावर ठाम आहे, सर्व सद्गुणांनी परिपूर्ण आहे—असा राजा तीनही लोकांवर राज्य करू शकतो.
अजातशत्रुर्धर्मात्मा शुद्धजाम्बूनदप्रभः । श्रेष्ठः कुरुषु सर्वेषु धर्मतः श्रुतवृत्ततः । प्रियदर्शो दीर्घभुजः कथं कृष्ण युधिष्ठिरः
अजातशत्रू, ज्याचे मन नेहमी धर्मात स्थिर आहे, शुद्ध सोन्यासारखा तेजस्वी आहे, धर्म आणि विद्या यामध्ये सर्व कुरूंमध्ये श्रेष्ठ आहे, मनमिळावू आणि दीर्घबाहू आहे—कृष्णा, तो युधिष्ठिर कसा आहे?
यः स नागायुतप्राणो वातरंहा महाबलः । सामर्षः पाण्डवो नित्यं प्रियो भ्रातुः प्रियंकरः
जो पांडव, ज्याची शक्ती दहा हजार हत्तींच्या बळाइतकी आहे, वाऱ्यासारखा वेगवान आहे, मोठ्या ताकदीचा आणि नेहमी उत्साही आहे, जो नेहमी आपल्या भावाला प्रिय आहे आणि त्याला आनंद देतो—
कीचकस्य तु सज्ञातेर्यो हन्ता मधुसूदन । शूरः क्रोधवशानां च हिडिम्बस्य बकस्य च
मधुसूदना, जो किचकासारख्या बलाढ्य नातलगाचा वध करणारा आहे, आणि जो शूरवीर हिडिंबा व बकासारख्या क्रोधी राक्षसांना हरवणारा आहे—
पराक्रमे शक्रसमो मातरिश्वसमो बले। महेश्वरसमः क्रोधे भीमः प्रहरतां वरः
पराक्रमात इंद्रासारखा, बळात वायुदेवासारखा, रागात महेश्वरासारखा, भीम हा युद्धात प्रहार करणाऱ्यांमध्ये सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
क्रोधं बलममर्षं च यो निधाय परंतपः । जितात्मा पाण्डवोऽमर्षी भ्रातुस्तिष्ठति शासने
जो शत्रूंना जाळणारा पांडव, राग, बळ आणि असहिष्णुता बाजूला ठेवतो, स्वतःवर विजय मिळवलेला आहे, पण तरीही हट्टी आहे, तो आपल्या भावाच्या आज्ञेत उभा आहे.
तेजोराशिं महात्मानं वरिष्ठमभितौजसम् । भीमं प्रदर्शनेनापि भीमसेनं जनार्दन
तो भीम, मोठ्या आत्म्याचा, तेजाचा सागर, पराक्रमात सर्वोच्च—जनार्दना, त्याचा केवळ देखावा देखील लोकांना भीती वाटायला लावतो.
तं ममाचक्ष्व वार्ष्णेय कथमद्य वृकोदरः । आस्ते परिघबाहुः स मध्यमः पाण्डवो बली
वृष्णिकुळातील कृष्णा, तो मध्यम पांडव, परिघासारख्या भुजांचा आणि बलवान वृकोदर आज कसा आहे, मला सांग.
अर्जुनेनार्जुनो यः स कृष्ण बाहुसहस्रिणा । द्विबाहुः स्पर्धते नित्यमतीतेनापि केशव
कृष्णा, जो दोन हातांनी असूनही, हजार हात असलेल्या अर्जुनाशी नेहमी स्पर्धा करतो, आणि स्वतःच्या मर्यादेपलीकडेही प्रयत्न करतो—
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः । इष्वस्त्रे सदृशो राज्ञः कार्तवीर्यस्य पाण्डवः
जो एका वेगाने शेकडो बाण सोडतो, आणि शस्त्रविद्येत राजा कार्तवीर्याच्या तोडीचा आहे—तो पांडव.
तेजसाऽऽदित्यसदृशो महर्षिसदृशो दमे। क्षमया पृथिवीतुल्यो महेन्द्रसमविक्रमः
तेजाने सूर्यासारखा, संयमात महर्षीसारखा, सहनशीलतेत पृथ्वीइतका, आणि पराक्रमात महेंद्रासारखा—
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं मधुसूदन । आहृतं येन वीर्येण कुरूणां सर्वराजसु
मधुसूदना, ज्याच्या शौर्यामुळे कुरूंच्या सर्व राजांमध्ये प्रसिद्ध असं मोठं आणि तेजस्वी राज्य मिळवलं गेलं.
यस्य बाहुबलं सर्वे पाण्डवाः पर्युपासते। स सर्वरथिनां श्रेष्ठः पाण्डवः सत्यविक्रमः
सर्व पांडव ज्याच्या भुजाबळाचा सन्मान करतात, तो सर्व रथींपैकी श्रेष्ठ, खऱ्या पराक्रमाचा पांडव.
यं गत्वाऽभिमुखः सङ्ख्ये न जीवन्तश्चिदाव्रजेत् । यो जेता सर्वभूतानामजेयो जिष्णुरच्युत
जो युद्धात समोर गेल्यावर कुणालाही परत जिवंत येऊ देत नाही, जो सर्व जीवांना जिंकतो, आणि ज्याला कुणीही जिंकू शकत नाही, अजय्य जिष्णु—अच्युत.
योऽपाश्रयः पाण्डवानां देवानामिव वासवः । स ते भ्राता सखा चैव कथमद्य धनञ्जयः
जो पांडवांचा आधार आहे, जसा देवांसाठी वासव आहे—तो तुझा भाऊ आणि मित्र आहे; धनंजय आज कसा आहे, मला सांग.
दयावान्सर्वभूतेषु ह्रीनिषेवो महास्रवित् । मृदुश्च सुकुमारश्च धार्मिकश्च प्रियश्च मे
सर्व प्राण्यांवर दयाळू, लाज आणि शुद्धतेला मानणारा, कोमल आणि नाजूक, धर्मनिष्ठ आणि मला प्रिय—
सहदेवो महेष्वासः शूरः समितिशोभनः । भ्रातृणां कृष्ण शुश्रूषुर्धर्मार्थकुशलो युवा
सहदेव, मोठा धनुर्धर, शूर आणि युद्धात उजळणारा, भावांची सेवा करणारा, धर्म आणि अर्थ यामध्ये निपुण, तरुण—
सदैव सहदेवस्य भ्रातरो मधुसूदन । वृत्तं कल्याणवृत्तस्य पूजयन्ति महात्मनः
मधुसूदना, सहदेवाच्या सर्व भावंडांना त्याच्या उत्तम वर्तनाचा नेहमीच अभिमान वाटतो आणि ते त्या महात्म्याचा सन्मान करतात.
ज्येष्ठोपचायिनं वीरं सहदेवं युधां पतिम्। शुश्रूषुं मम वार्ष्णेय माद्रीपुत्रं प्रचक्ष्व मे
माझ्या प्रिय माद्रीपुत्र सहदेवाबद्दल, जो धाडसी आहे, मोठ्या भावाचा मान राखणारा आहे, युद्धात पराक्रमी आहे आणि माझ्या सेवेत नेहमी तत्पर असतो, हे वृष्णिकुळातील कृष्णा, मला सांग.
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः। भ्रातॄणां चैव सर्वेषां प्रियः प्राणो बहिश्चरः
हा पांडुपुत्र सहदेव खूपच कोमल, तरुण, शूर आणि देखणा आहे. तो सर्व भावांना अत्यंत प्रिय आहे आणि त्याचे मन सर्वांसाठी खुले आहे.
चित्रयोधी च नकुलो महेष्वासो महाबलः । कच्चित्स कुशली कृष्ण वत्सो मम सुखैधितः
नकुल हा अनेक प्रकारच्या युद्धकलेत निपुण, मोठा धनुर्धर आणि बलवान आहे. कृष्णा, माझा हा लाडका मुलगा सुखात आणि आनंदात आहे ना, ते मला सांग.
सुखोचितमदुःखार्हं सुकुमारं महारथम् । अपि जातु महाबाहो पश्येयं नकुलं पुनः
नकुल हा सुखासाठीच जन्मलेला आहे, दुःख त्याला सहन करायला नको. तो कोमल आणि मोठा रथी आहे. हे महाबाहू, मी नकुलाला पुन्हा कधी पाहीन का?