राजमार्गे नरास्तस्मिन्संस्तुवन्त्यवनिं गताः । तस्मिन्काले महाराज हृषीकेशप्रवेशने
राजमार्गावर, त्या वेळी हृषीकेशाच्या आगमनावेळी, जमिनीवर आलेले लोक पृथ्वीचे स्तुती करत होते, हे महाराज.
आवृतानि वरस्त्रीभिर्गृहाणि सुमहान्त्यपि । प्रचलन्तीव भारेण दृश्यन्तेस्म महीतले
उत्तम स्त्रियांनी भरलेली मोठी घरेसुद्धा पृथ्वीवर जणू त्यांच्या ओझ्याने डोलत आहेत असे दिसत होते.
तथा च गतिमन्तस्ते वासुदेवस्य वाजिनः । प्रनष्टगतयोऽभूवन्राजमार्गे नरैर्वृते
मग वासुदेवाच्या वेगवान घोड्यांना राजमार्गावर लोकांनी वेढा घातल्यामुळे त्यांचा वेग कमी झाला.
स गृहं धृतराष्ट्रस्य प्राविशच्छत्रुकर्शनः। पाण्डुरैः पुण्डरीकाक्षः प्रासादैरुपशोभितम्
शत्रूंना हरवणारा, कमळासारख्या डोळ्यांचा पांडव, पांढऱ्या राजवाड्यांनी सजलेल्या धृतराष्ट्राच्या घरात गेला.
तिस्रः कक्ष्या व्यतिक्रम्य केशवो राजवेश्मनः । वैचित्रवीर्यं राजानमभ्यगच्छदरिन्दमः
राजवाड्याच्या तीन आवारांतून जात केशव, शत्रूंचा नाश करणारा, वैचित्रवीर्य राजाकडे गेला.
अभ्यागच्छति दाशार्हे प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपः । तहैव द्रोणभीष्माभ्यामुदतिष्ठन्महायशाः
दाशार्ह कुळातील कृष्ण जवळ येताच, ज्ञानी राजा आणि त्याच्यासोबत द्रोण व भीष्म हे प्रसिद्ध वीर उठून उभे राहिले.
कृपश्च सोमदत्तश्च महाराजश्च बाह्लिकः। आसनेभ्योऽचलन्सर्वे पूजयन्तो जनार्दनम्
कृप, सोमदत्त आणि बाळ्हिक हा मोठा राजा — हे सर्व जनार्दनाचे सन्मान करत आपल्या जागेवरून उठले.
ततो राजानमासाद्य धृतराष्ट्रं यशस्विनम्। सभीष्मं पूजयामास वार्ष्णेयो वाग्भिरञ्जसा
मग वृष्णिकुळातील कृष्ण, भीष्मासह, यशस्वी धृतराष्ट्र राजाजवळ गेला आणि त्याला गोड शब्दांनी सन्मान दिला.
तेषु धर्मानुपूर्वी तां प्रयुज्य मधुसूदनः । यथावयः समीयाय राजभिः सह माधवः
मधुसूदनाने तिथे धर्मानुसार वयाप्रमाणे सर्व राजांना योग्य रीतीने नमस्कार केले.
अथ द्रोणं सबाह्लीकं सपुत्रं च यशस्विनम्। कृपं च सोमदत्तं च समीयाय जनार्दनः
मग जनार्दनाने द्रोण, पुत्रासह बाळ्हिक, कृप आणि सोमदत्त या सर्व प्रसिद्ध पुरुषांना नमस्कार केले.
तत्रासीदूर्जितं मृष्टं काञ्चनं महदासनम् । शासनाद्धृतराष्ट्रस्य तत्रोपाविशदच्युतः
तेथे एक सुंदर, झळाळते सोन्याचे आसन होते. धृतराष्ट्राच्या आज्ञेने अच्युत तिथे बसला.
अथ गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने । उपजह्नुर्यथान्यायं धृतराष्ट्रपुरोहिताः
मग धृतराष्ट्राच्या पुरोहितांनी जनार्दनासाठी योग्य रीतीने गाय, मधुपर्क आणि पाणी आणले.
कृतातिथ्यस्तु गोविन्दः सर्वान्परिहसन्कुरून् । आस्ते सांबन्धिकं कुर्वन्कुरुभिः परिवारितः
गोविंदाचे आदरातिथ्य झाल्यावर, तो कुरुजनांनी वेढलेला, सर्व कुरुंशी आपुलकीने बोलत बसला.
सोऽर्चितो धृतराष्ट्रेण पूजितश्च महायशाः । राजानं समनुज्ञाप्य निरक्रामदरिन्दमः
धृतराष्ट्राने आणि सर्वांनी सन्मान केल्यावर, प्रसिद्ध शत्रूंचा नाश करणारा कृष्ण राजाची परवानगी घेऊन निघून गेला.
तैः समेत्य यथान्यायं कुरुभिः कुरुसंसदि । विदुरावसथं रम्यमुपातिष्ठत माधवः
कुरु सभेत सर्व कुरुंशी योग्य रीतीने भेटून, माधवाने विदुराच्या रम्य निवासाकडे वाटचाल केली.
विदुरः सर्वकल्याणैरभिगम्य जनार्दनम् । अर्चयामास दाशार्हं सर्वकामैरुपस्थितम्
विदुराने सर्व शुभेच्छांसह जनार्दनाचे स्वागत केले आणि दाशार्हाला सर्व इच्छित वस्तू अर्पण केल्या.
कृतातिथ्यं तु गोविन्दं विदुरः सर्वधर्मवित्। कुशलं पाण्डुपुत्राणामपृच्छन्मधुसूदनम्
गोविंदाचे आदरातिथ्य झाल्यावर, सर्व धर्म जाणणाऱ्या विदुराने मधुसूदनाला पांडुपुत्रांची कुशलता विचारली.
प्रीयमाणस्य सुहृदो विदुरो बुद्धिसत्तमः । धर्मार्थनित्यस्य सतो गतरोवस्य धीमतः
आपल्या प्रिय मित्राला, नेहमी धर्म आणि कल्याणाचा विचार करणाऱ्या, दीर्घकाळाने भेटलेल्या, विद्वान विदुराला—
तस्य सर्वं सविस्तारं पाण्डवानां विचेष्टितम् । क्षत्तुराचष्ट दाशार्हः सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान्
दाशार्हाने, सर्व काही स्वतः पाहिल्याप्रमाणे, पांडवांचे सर्व कृत्ये विस्ताराने विदुराला सांगितली.
अथोपगम्य विदुरमपराह्णे जनार्दनः। पितृष्वसारं स पृथामभ्यगच्छदरिन्दमः
मग दुपारच्या वेळी जनार्दन विदुराकडे गेला आणि शत्रूंना हरवणारा कृष्ण आपल्या पित्याची बहीण असलेल्या पृथेकडे गेला.
सा दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रसन्नादित्यवर्चसम्। कण्ठे गृहीत्वा प्राक्रोशत्स्मरन्ती तनयान्पृथा
कुन्तीने कृष्णाला येताना, प्रसन्न सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसताना पाहिलं. तिने त्याला गळ्यात धरलं आणि आपल्या मुलांची आठवण काढत रडू लागली.
तेषां सत्ववतां मध्ये गोविन्दं सहचारिणम् । चिरस्य दृष्ट्वा वार्ष्णेयं बाष्पमाहारयत्मृथा
त्या धीरवान लोकांच्या मध्ये, वृष्णिकुळातील आपला सोबती गोविंदाला खूप दिवसांनी पाहून, पृथेला अश्रू अनावर झाले.
साऽब्रवीत्कृष्णमासीनं कृतातिथ्यं युधां पतिम् । बाष्पगद्गदपूर्णेन मुखेन परिशुष्यता
कृष्णाला, जो आता पाहुण्याप्रमाणे सन्मानाने बसला होता आणि युद्धवीरांचा स्वामी होता, पृथेने अश्रूंनी भरलेल्या, दुःखाने कोरड्या झालेल्या तोंडाने बोलायला सुरुवात केली.
एते बाल्यान्प्रभृत्येव गुरुशुश्रूषणे रताः । परस्परस्य सुहृदः संमताः समचेतसः। निकृत्या भ्रंशिता राज्याञ्जनार्हा निर्जनं गताः
हे माझे मुलं लहानपणापासूनच वडीलधाऱ्यांची सेवा करण्यात रमलेली, एकमेकांचे प्रिय, एकसारख्या मनाचे आणि मित्रांच्या मान्यतेस पात्र होती. पण कपटाने त्यांचं राज्य हिरावून घेतलं गेलं आणि जे सन्मानास पात्र होते, ते एकटे पडले.
विनीतक्रोधहर्षाश्च ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः । त्यक्त्वा प्रियमुखे पार्था रुदतीमपहाय माम्
हे पार्थ विनयी, राग आणि आनंद सोडलेले, ब्राह्मणांना मान देणारे, सत्य बोलणारे होते. त्यांनी आपल्या प्रिय आईला, म्हणजे मला, रडताना सोडून जंगलाचा मार्ग धरला.
अहार्षुश्च वनं यान्तः समूलं हृदयं मम। अतदर्हा महात्मानः कथं केशव पाण्डवाः
ते जेव्हा वनात गेले, तेव्हा माझं हृदय जणू मुळासकट उचलून घेऊन गेले. केशवा, हे महात्मा पांडव, ज्यांना असं काही सहन करावं लागू नये, त्यांनी हे सगळं कसं सहन केलं?
ऊषुर्महावने तात सिंहव्याघ्रगजाकुले । बाला विहीनाः पित्रा ते मया सततलालिताः
त्या मोठ्या जंगलात, जिथे सिंह, वाघ आणि हत्ती भरलेले आहेत, वडिलांशिवाय आणि माझ्या नेहमीच्या लाडाने वाढवलेली ती मुलं, हे प्रिय, तिथे कशीबशी राहिली.
अपश्यन्तश्च पितरौ कथमुषूर्महावने। शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्भृदङ्गैर्वेणुनिस्वनैः
लहानपणापासून शंख, डुगडुगी आणि वेणू यांच्या गोड आवाजात वाढलेली ही मुलं, आईवडिलांशिवाय त्या मोठ्या जंगलात कशी राहिली असतील?
पाण्डवाः समबोध्यन्त बाल्यात्प्रभृति केशव । ये स्म वारणशब्देन हयानां हेषितेन च
केशवा, पांडवांना लहानपणापासूनच हत्तींच्या गर्जनेने आणि घोड्यांच्या हिणकस आवाजाने जाग येत असे.
रथेनेमिनिनादैश्च व्यबोध्यन्त तदा गृहे । शङ्खभेरीनिनादेन वेणुवीणानुनादिना
घरात त्यांना रथांच्या गडगडाटाने, शंख आणि भेरी यांच्या आवाजाने, तसेच वेणू आणि वीणेच्या गोड सुरांनी जाग येत असे.