पञ्च पञ्चैव लिप्स्यन्ति ग्रामकान्पाण्डवा नृप । न च दित्ससि तेभ्यस्तांस्तच्छमं न करिष्यसि
राजा, पांडवांना फक्त पाच गावं हवी आहेत, पण तू त्यांनाही द्यायला तयार नाहीस; तू शांतता करणार नाहीस.
अर्थेन तु महाबाहुं वार्ष्णेयं त्वं जिहीर्षसि । अनेन चाप्युपायेन पाण्डवेभ्यो विभेत्स्यसि
तू मोठ्या बाहूंच्या वृष्णीकुलातील कृष्णाला संपत्तीने आपल्याकडे वळवू पाहतोस, आणि या मार्गाने पांडवांना घाबरवू इच्छितोस.
न च वित्तेन शक्योऽसौ नोद्यमेन न गर्हया। अन्यो धनञ्जयात्कर्तुमेतत्तत्त्वं ब्रवीमि ते
पण तो संपत्तीने, प्रयत्नाने किंवा निंदा करून वश होणार नाही; हे फक्त धनंजयच करू शकतो—हे मी तुला खरं सांगतो.
वेद कृष्णस्य माहात्म्यं वेदास्य दृढभक्तिताम्। अत्याज्यमस्य जानामि प्राणैस्तुल्यं धनञ्जयम्
मला कृष्णाचं मोठेपण आणि त्याची दृढ भक्ती माहीत आहे; धनंजय त्याच्यासाठी प्राणासारखा प्रिय आहे आणि त्याला सोडता येणार नाही, हेही मला ठाऊक आहे.
अन्यत्कुम्भादपांपूर्णादन्यत्पादावसेचनात्। अन्यत्कुशलसंप्रश्नान्नैवेक्ष्यति जनार्दनः
जनार्दन पाण्याने भरलेल्या कलशातील पाणी आणि पाय धुण्याचं पाणी किंवा केवळ औपचारिक कुशलप्रश्न यांना सारखं मानणार नाही.
यत्त्वस्य प्रियमातिथ्यं मानार्हस्य महात्मनः । तदस्मै क्रियतां राजन्मानार्होऽसौ जनार्दनः
राजा, या महान आणि मान्य पाहुण्याला जेवढा सन्मान आणि आदर द्यायला हवा, तो नक्की कर; जनार्दन सन्मानास पात्र आहे.
आशंसमानः कल्याणं कुरूनभ्येति केशवः । येनैव राजन्नर्थेन तदेवास्मा उपाकुरु
केशव कुरूंच्या कल्याणाची आशा ठेवून इथे येतो आहे. राजन, त्याचा जो हेतू आहे, तो आमच्यासाठी तू पूर्ण कर.
शममिच्छति दाशार्हस्तव दुर्योधनस्य च। पाण्डवानां च राजेन्द्र तदस्य वचनं कुरु
दाशार्हपुत्र तुझ्यासाठी, दुर्योधनासाठी आणि पांडवांसाठी शांतता इच्छितो, राजेंद्र. म्हणून त्याचे बोल ऐकून तसेच कर.
पिताऽसि राजन्पुत्रास्ते वृद्धस्त्वं शिशवः परे। वर्तस्व पितृवत्तेषु वर्तन्ते ते हि पुत्रवत्
राजन, तू वडील आहेस आणि ते तुझे पुत्र आहेत; तू वयस्कर आहेस, बाकीचे लहान आहेत. तू त्यांच्याशी वडिलांसारखे वाग, कारण ते तुझ्याशी मुलांसारखे वागतात.
यदाह विदुरः कृष्णे सर्वं तत्सत्यमच्युते। अनुरक्तो ह्यसंहार्यः पार्थान्प्रति जनार्दनः
विदुराने कृष्णाबद्दल जे काही सांगितले, ते सर्व अच्युतासाठी खरे आहे. कारण जनार्दन पांडवांवर खूप प्रेम करतो आणि त्याच्या निश्चयात अढळ आहे.
यत्तत्सत्कारसंयुक्तं देयं वसु जनार्दने । अनेकरूपं राजेन्द्र न तद्देयं कदाचन
राजेंद्र, जनार्दनाला आदर, सन्मान आणि भेटवस्तू अशा अनेक प्रकारे द्याव्यात, ते कधीच टाळू नये.
देशः कालस्तथाऽयुक्तो न हि नार्हति केशवः । मंस्यत्यधोक्षजो राजन्भयादर्चति मामिति
जरी जागा किंवा वेळ योग्य नसेल, तरी केशव सन्मानास पात्र आहे. नाहीतर अधोक्षज असे समजेल की 'तो मला भीतीपोटी सन्मान देतो.'
अवमानश्च यत्र स्यात्क्षत्रियस्य विशांपते। न तत्कुर्याद्बुधः कार्यमिति मे निश्चिता मतिः
जेथे क्षत्रियाचा अपमान होतो, तेथे बुद्धिमान माणसाने असे कधीच करू नये—ही माझी ठाम समजूत आहे.
स हि पूज्यतमो लोके कृष्णः पृथुललोचनः । त्रयाणामपि लोकानां विदितं मम सर्वथा
पृथुललोचन कृष्ण हा जगातील सर्वांत पूज्य आहे; हे मला तीनही लोकांमध्ये नक्कीच माहीत आहे.
न तु तस्मै प्रदेयं स्यात्तथा कार्यगतिः प्रभो । विग्रहः समुपारब्धो न हि शाम्यत्यविग्रहात्
पण जर त्याला काहीच दिलं नाही आणि असंच चालू राहिलं, प्रभो, तर वाद सुरू होईल आणि विना-विरोध तो थांबणार नाही.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीष्मः कुरुपितामहः। वैचित्रवीर्यं राजानमिदं वचनमब्रवीत्
हे ऐकून, कुरुपितामह भीष्माने वैचित्रवीर्याच्या पुत्राला हे शब्द सांगितले.
सत्कृतोऽसत्कृतो वाऽपि न क्रुध्येत जनार्दनः । `नावमंस्यत्यवज्ञातॄनवज्ञातोऽपि केशवः।' नालमेनमवज्ञातुं नावज्ञेयो हि केशवः
जनार्दनाचा सन्मान झाला किंवा अपमान झाला, तरी तो कधीच रागावत नाही; केशवाचा अपमान करणाऱ्यांचा तो तिरस्कार करत नाही. त्याचा तिरस्कार करणे योग्य नाही, कारण तो तिरस्कारास पात्र नाही.
यत्तु कार्यं महाबाहो मनसा कार्यतां गतम् । सर्वोपायैर्न तच्छक्यं केनचित्कर्तुमन्यथा
महाबाहो, मनात ठरवलेली गोष्ट कोणत्याही उपायाने, कोणालाही बदलता येत नाही.
स यद्ब्रूयान्महाबाहुस्तत्कार्यमविशङ्कया । वासुदेवेन तीर्थेन क्षिप्रं संशाभ्य पाण्डवैः
महाबाहू जो काही सांगेल, ते निःसंशयपणे करावे; वासुदेवाने ते लवकर पांडवांपर्यंत पोहोचवावे.
धर्म्यमर्थ्यं च धर्मात्मा ध्रुवं वक्ता जनार्दनः। तस्मिन्वाच्याः प्रिया वाचो भवता बान्धवैः सह
जनार्दन हा धर्मात्मा आहे आणि तो नेहमी योग्य व हिताचेच बोलेल; त्याच्याशी तू आणि तुझे बांधव प्रेमळ शब्द बोलावेत.
न पर्याप्तोस्मि यद्राजञ्श्रियं निष्केवलामहम् । तैः सहेमामुपाश्रीयां यावज्जीवं पितामह
राजन, माझ्याकडे असलेली शुद्ध संपत्ती मला पुरेशी वाटत नाही; त्या सर्वांसह, पितामह, मी हा सुवर्णसंपत्ती आयुष्यभर उपभोगू इच्छितो.
इदं तु सुमहत्कार्यं श्रुणु मे यत्समर्थितम् । परायणं पाण्डवानां नियच्छामि जनार्दनम्
पण मी ठरवलेली ही फार मोठी गोष्ट ऐक: मी पांडवांसाठी जनार्दनाला आधार म्हणून नेमतो.
तस्मिन्बद्धे भविष्यन्ति वृष्णयः पृथिवी तथा। पाण्डवाश्च विधेया मे स च प्रातरिहैप्यति
जेव्हा तो त्यांच्याशी जोडला जाईल, तेव्हा वृष्णी आणि पृथ्वीही तसेच होतील; पांडव माझ्या अधीन राहतील आणि तो सकाळी इथे येईल.
अत्रोपायान्यथा सम्यङ्न बुद्ध्येत जनार्दनः । न चापायो भवेत्कश्चित्तद्भवान्प्रब्रवीतु मे
इथे जनार्दनाने इतर योग्य उपाय न शोधले आणि काही धोका नसेल, तर महाराज, ते मला सांगावे.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा घोरं कृष्णेऽभिसंहितम्। धृतराष्ट्रः सहामात्यो व्यथितो विमनाभवत्
कृष्णावर उद्दिष्ट केलेली ती भीषण वचने ऐकून धृतराष्ट्र आणि त्याचे मंत्री फारच व्यथित आणि खचले.
ततो दुर्योधनमिदं धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्वचः । मैवं वोचः प्रजापाल नैष धर्मः सनातनः
त्यावर धृतराष्ट्राने दुर्योधनाला म्हटले, "असं बोलू नकोस, प्रजापालना; हे सनातन धर्माला धरून नाही."
दूतश्च हि हृषीकेशः संबन्धी च प्रियश्च नः। अपापः कौरवेयेषु स कथं बन्धमर्हति
हृषीकेश हा आपला दूत आहे, आपला नातेवाईक आहे आणि आपल्याला प्रिय आहे; तो कौरवांमध्ये निष्पाप आहे—त्याला कैद करण्याचा विचारही कसा करता येईल?
परीतस्तव पुत्रोऽयं धृतराष्ट्र सुमन्दधीः । वृणोत्यनर्थं नैवार्थं याच्यमानः सुहृज्जनैः
धृतराष्ट्रा, तुझा हा मुलगा अत्यंत मंदबुद्धी आहे; मित्रांनी समजावले तरी तो फायद्याऐवजी नेहमीच आपलेच नुकसान निवडतो.
इममुत्पथि वर्तन्तं पापं पापानुबन्धिनम्। वाक्यानि सुहृदां हित्वा त्वमप्यस्यानुवर्तसे
मित्रांच्या हिताच्या शब्दांना दुर्लक्ष करून, तूही या पापाच्या मार्गावर चालणाऱ्या, पापाच्या फेऱ्यात अडकलेल्या तुझ्या मुलाच्या मागे चाललास.
कृष्णमक्लिष्टकर्माणमासाद्यायं सुदुर्मतिः । तव पुत्रः सहामात्यः क्षणेन न भविष्यति
अक्लिष्ट कर्म करणाऱ्या कृष्णाच्या सान्निध्यात तुझा मुलगा आणि त्याचे मंत्री क्षणभरही टिकणार नाहीत.