धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सामात्येन जनार्दन। यथा च सञ्जयो राज्ञा मन्त्रं रहसि श्रावितः
जनार्दना, धृतराष्ट्राचा मुलगा आणि त्याचे मंत्री यांनी जे केलं आणि संजयाला राजाने गुप्तपणे काय सांगितलं, तेही तुला माहीत आहे.
युधिष्ठिरस्य दाशार्ह तच्चापि विदितं तव। यथोक्तः सञ्जयश्चैव तच्च सर्वं श्रुतं त्वया
दाशार्हा, युधिष्ठिराला काय सांगितलं गेलं आणि संजयाने काय सांगितलं, ते सर्व तुला ऐकायला मिळालं आहे.
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा इति महाद्युते। अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दीं वारणावतम्
महातेजस्वी, आम्हाला फक्त पाच गावे द्यावीत—अविस्थल, वृकस्थल, माकंदी, वाराणावत,
अवसानं महाबाहो कंचिदेकं च पञ्चमम्। इति दुर्योधनो वाच्यः सुहृदश्चास्य केशव
महाबाहू, आणि पाचवं कुठलंही एक गाव निवासासाठी मिळावं—हेच दुर्योधनाला आणि त्याच्या मित्रांना सांग, केशवा.
न चापि ह्यकरोद्वाक्यं श्रुत्वा कृष्ण सुयोधनः । युधिष्ठिरस्य दाशार्ह श्रीमतः सन्धिमिच्छतः
पण कृष्णा, युधिष्ठिर हा तेजस्वी आणि शांतता इच्छिणारा असूनही, सुयोधनाने हे ऐकून काहीच केलं नाही.
अप्रदानेन राज्यस्य यदि कृष्ण सुयोधनः। सन्धिमिच्छेन्न कर्तव्यं तत्र गत्वा कथंचन
कृष्णा, जर सुयोधनाने राज्य न देता शांतता मागितली, तर तिथे कोणतीही संधी नको—काहीही करून संधी करू नकोस.
शक्ष्यन्ति हि महाबाहो पाण्डवाः सृञ्जयैः सह। धार्तराष्ट्रबलं घोरं क्रुद्धं प्रतिसमासितुम्
महाबाहू, पांडव आणि सृंजय हे मिळून, धृतराष्ट्रपुत्रांची भयंकर आणि क्रोधाने पेटलेली सेना सामोरी जाऊ शकतात.
न हि साम्ना न दानेन शक्योऽर्थस्तेषु कश्चन । तस्मात्तेषु न कर्तव्या कृपा ते मधुसूदन
त्यांच्याशी बोलून किंवा काही देऊन काहीच साध्य होणार नाही; म्हणून, मधुसूदना, त्यांच्यावर दया करू नकोस.
साम्ना दानेन वा कृष्ण ये न शाम्यन्ति शत्रवः। योक्तव्यस्तेषु दण्डः स्याज्जीवितं परिरक्षता
कृष्णा, जे शत्रू सन्मानाने किंवा दानाने शांत होत नाहीत, त्यांना आपले प्राण वाचवायचे असतील तर शिक्षा करायलाच हवी.
तस्मात्तेषु महादण्डः क्षेप्तव्यः क्षिप्रमच्युत। त्वया चैव महाबाहो पाण्डवैः सह सृञ्जयैः
म्हणून अच्युत, तू पांडव आणि सृंजय यांच्या सोबत त्या शत्रूंवर मोठी आणि तात्काळ शिक्षा कर.
एतत्समर्थं पार्थानां तव चैव यशस्करम्। क्रियमाणं भवेत्कृष्ण क्षत्रस्य च सुखावहम्
हे कृत्य पांडवांसाठी आणि तुझ्यासाठी योग्य आहे, आणि यामुळे कीर्ती मिळेल; हे केले तर क्षत्रियांना सुख मिळेल, कृष्णा.
क्षत्रियेण हि हन्तव्यः क्षत्रियो लोभमास्थितः। अक्षत्रियो वा दाशार्ह स्वधर्ममनुतिष्ठता
दाशार्हा, लोभाला बळी पडलेल्या क्षत्रियाला स्वतःच्या धर्माचे पालन करणाऱ्या क्षत्रियाने मारले पाहिजे, किंवा तो क्षत्रिय नसला तरीही.
अन्यत्र ब्राह्मणात्तात सर्वपापेष्ववस्थितात्। गुरुर्हि सर्ववर्णानां ब्राह्मणः प्रसृताग्रभुक्
पिता, सर्व पापांत गुंतलेल्या ब्राह्मणाशिवाय इतर कुणालाही शिक्षा करता येते; कारण ब्राह्मण सर्व वर्णांचा गुरु आहे आणि तो नेहमी पुढे असतो.
यथाऽवध्ये वध्यमाने भवेद्दोषो जनार्दन । स वध्यस्यावधे दृष्ट इति धर्मविदो विदुः
जनार्दन, जसा मारू नये अशा व्यक्तीला मारण्यात दोष असतो, तसाच मारायला हवे अशाला न मारण्यातही धर्म जाणणाऱ्यांच्या मते दोष असतो.
यथा त्वां न स्पृशेदेष दोषः कृष्ण तथा कुरु। पाण्डवैः सह दाशर्हैः सृञ्जयैश्च ससैनिकैः
कृष्णा, पांडव, दाशार्ह, सृंजय आणि त्यांच्या सैन्यांसह असे वाग की हा दोष तुझ्यावर येऊ नये.
पुनरुक्तं च वक्ष्यामि विश्रम्भेण जनार्दन। का तु सीमन्तिनी मादृकं पृथिव्यामस्ति केशव
जनार्दन, मी पुन्हा आत्मविश्वासाने सांगते—केशवा, माझ्यासारखी स्त्री या पृथ्वीवर दुसरी कोण आहे?
सुता द्रुपदराजस्य वेदिमध्यात्समुत्थिता। धृष्टद्युम्नस्य भगिनी तव कृष्ण प्रिया सखी
ड्रुपद राजाची कन्या, जी यज्ञवेदीतून प्रकटली, धृष्टद्युम्नाची बहीण आणि तुझी प्रिय सखी, कृष्णा.
आजमूढकुलं प्राप्त स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः । महिषी पाण्डुपुत्राणां पञ्चेन्द्रसमवर्चसाम्
मी बकरीच्या वंशात आले, पांडू या महात्म्याची सून झाले, आणि पाच इंद्रांसारखी तेजस्वी असलेल्या पांडुपुत्रांची राणी झाले.
सुता मे पञ्चभिर्वीरैः पञ्च जाता महारथाः । अभिमन्युर्यथा कृष्ण तथा ते तव धर्मतः
माझ्या पोटी पाच वीरांकडून पाच महान रथी पुत्र झाले; कृष्णा, अभिमन्यू तुझा आहे, तसेच ते माझे आहेत.
साऽहं केशग्रहं प्राप्ता परिक्लिष्टा सभां गता। पश्यतां पाण्डुपुत्राणां त्वयि जीवति केशव
मी, जी केसांनी ओढली गेली आणि अपमानित झाली, सभेत नेली गेले, पांडुपुत्र पाहत होते आणि तू जिवंत होतास, केशवा.
जीवस्तु पाण्डुपुत्रेषु पञ्चालेष्वथ वृष्णिषु। दासीभाताऽस्मि पापानां सभामध्ये व्यवस्थिता
पांडुपुत्र, पांचाळ आणि वृष्णि जिवंत असताना, मी पाप्यांच्या सभेत दासीसारखी उभी राहिले.
निरमर्षेष्वचेष्टेषु प्रेक्ष्यमाणेषु पाण्डुषु । पाहि मामिति गोविन्द मनसा चिन्तितोसि मे
पांडव रागही न दाखवता आणि काहीच न करता पाहत होते, गोविंदा, तेव्हा मी मनात म्हणाले—'माझे रक्षण कर.'
यत्र मां भगवान्राजा श्वशुरो वाक्यमब्रवीत्। वरं वृणीष्व पाञ्चालि वरार्हाऽसि मता मम
जेव्हा माझ्या सासऱ्यांनी, त्या पुण्यशाली राजाने मला सांगितले—'पांचाली, वर माग, तू वरास पात्र आहेस आणि मला प्रिय आहेस.'
अदासाः पाण्डवाः सन्तु सरथाः सायुधा इति। मयोक्ते यत्र निर्मुक्ता वनवासाय केशव
मी म्हणाले—'पांडवांना त्यांच्या रथांसह आणि शस्त्रांसह मुक्त करा,' केशवा, तेव्हा त्यांना वनवासासाठी सोडण्यात आले.
एवंविधानां दुःखानामभिज्ञोऽसि जनार्दन । त्रायस्व पुण्डरीकाक्ष सभर्तृज्ञातिबान्धवान्
जनार्दन, अशा दु:खांचा तुला अनुभव आहे; पुंडरीकाक्षा, माझ्या पती, नातेवाईक आणि बंधूंसह माझे रक्षण कर.
नन्वहं कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य चोभयोः । श्नुषा भवामि धर्मेण साऽहं दासीकृता बलात्
कृष्णा, मी धर्माने भीष्म आणि धृतराष्ट्र यांची सून आहे, तरीही मला बळजबरीने दासी केले.
धिक्पार्थस्य धनुष्मत्तां भीमसेनस्य धिग्बलम्। यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तमपि जीवति
अर्जुनाची धनुर्विद्या आणि भीमसेनाचं बळ यांना शरम वाटावी, कारण कृष्णा, दुर्योधन अजूनही एक क्षण जिवंत आहे.
यदि तेऽहमनुग्राह्या यदि तेऽस्ति कृपा मयि। धार्तराष्ट्रेषु वै कोपः सर्वः कृष्ण विधीयताम्
मी तुझ्या दयेच्या लायकीची असेन, तुझ्या मनात माझ्यासाठी जराही करुणा असेल, तर कृष्णा, तुझा सारा राग धृतराष्ट्राच्या मुलांवर उतरू दे.
इत्युक्त्वा मृदुसंहारं वृजिनाग्रं सुदर्शनम्। सुनीलमसितापाङ्गी सर्वगन्धादिवासितम्
असं म्हणून, हलक्या पण तीव्र शोकाने ग्रासलेली, सुंदर, निळ्या आणि काळ्या डोळ्यांची, सर्व प्रकारच्या सुवासांनी दरवळणारी ती स्त्री—
सर्वलक्षणसंपन्नं महाभुजगवर्चसम् । केशपक्षं वरारोहा गृह्व वामेन पाणिना
सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, महान सर्पासारखी प्रभा असलेली, उंच कंबरेची ती स्त्री डाव्या हाताने केसांचा मेळ पकडते.