ब्रूहि मद्वचनं कृष्ण सुयोधनमपण्डितम्। कृच्छ्रे वने वा वस्तव्यं पुरे वा नागसाह्वये
कृष्णा, माझ्या वतीने सुयोधनाला सांग, तो अज्ञानी आहे—त्याने वनात कठीण जीवन जगावं किंवा नागसाह्वय या नगरात राहावं.
सत्यमाह महाबाहो सहदेवो महामतिः। दुर्योधनवधे शान्तिस्तस्य कोपस्य मे भवेत्
महाबाहू, बुद्धिमान सहदेवाने जे सांगितलं ते खरं आहे—दुर्योधनाचा वध झाला तरच माझा राग शांत होईल आणि मगच शांतता येईल.
न जानासि यथा दृष्ट्वा चीराजिनधरान्वने। तवापि मन्युरुद्धूतो दुःखितान्प्रेक्ष्य पाण्डवान्
तुला माहीत नाही, पण पांडवांना वनात झाडाच्या साली आणि कातडी घालून पाहिलं असतंस, तर त्यांचं दुःख पाहून तुझ्याही मनात राग उफाळून आला असता.
तस्मान्माद्रीसुतः शूरो यदाह रणकर्कशः। वचनं सर्वयोधानां तन्मतं पुरुषोत्तम
म्हणूनच, रणात पराक्रमी असलेला माद्रीचा शूर पुत्र जे बोलला, तेच सर्व योद्ध्यांचं मत आहे, हे पुरुषश्रेष्ठा.
एवं वदि वाक्यं तु युयुधाने महामतौ। सुभीमः सिंहनादोऽभूद्योधानां तत्र सर्वशः
महामती युयुधानाने हे शब्द बोलताच, तिथल्या सर्व योद्ध्यांकडून सिंहासारखा मोठा गर्जना झाला.
सर्वे हि सर्वशो वीरास्तद्वचः प्रत्यपूजयन्। साधुसाध्विति शैनेयं हर्षयन्तो युयुत्सवः
सर्व वीरांनी एकत्र येऊन त्या वचनाचं कौतुक केलं आणि 'छान बोललास!' असं म्हणत सैत्यकीचं मन आनंदित केलं, कारण ते सगळे युद्धासाठी उत्सुक होते.
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धर्मार्थसहितं हितम्। कृष्णा दाशार्हमासीनमब्रवीच्छोककर्शिता
राजाने जे धर्म आणि न्याययुक्त, हिताचं बोललं ते ऐकून, दुःखाने व्याकुळ झालेली कृष्णा (द्रौपदी) बसलेल्या दाशार्ह कृष्णाला म्हणाली.
सुता द्रुपदराजस्य स्वसितायतमूर्धजा । संपूज्य सहदेवं च सात्यकिं च महारथम्
द्रुपदराजाची कन्या, जिचे केस काळे आणि लांब होते, तिने सहदेव आणि महान रथी सैत्यकी यांचा सन्मान केला.
भीमसेनं च संशान्तं दृष्ट्वा परमदुर्मनाः । अश्रुपूर्णेक्षणा वाक्यमुवाचेदं मनस्विनी
भीमसेन शांत बसलेला पाहून, ती अत्यंत दुःखी झाली आणि डोळ्यांत अश्रू भरून, ती बुद्धिमान स्त्री असे म्हणाली.
विदितं ते महाबाहो धर्मज्ञ मधुसूदन । यथा निकृतिमास्थाय भ्रंशिताः पाण्डवाः सुखात्
मधुसूदना, महाबाहू, तुला चांगलंच माहीत आहे की, कसे कपटाने पांडवांना सुखातून खाली पाडलं गेलं.
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सामात्येन जनार्दन। यथा च सञ्जयो राज्ञा मन्त्रं रहसि श्रावितः
जनार्दना, धृतराष्ट्राचा मुलगा आणि त्याचे मंत्री यांनी जे केलं आणि संजयाला राजाने गुप्तपणे काय सांगितलं, तेही तुला माहीत आहे.
युधिष्ठिरस्य दाशार्ह तच्चापि विदितं तव। यथोक्तः सञ्जयश्चैव तच्च सर्वं श्रुतं त्वया
दाशार्हा, युधिष्ठिराला काय सांगितलं गेलं आणि संजयाने काय सांगितलं, ते सर्व तुला ऐकायला मिळालं आहे.
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा इति महाद्युते। अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दीं वारणावतम्
महातेजस्वी, आम्हाला फक्त पाच गावे द्यावीत—अविस्थल, वृकस्थल, माकंदी, वाराणावत,
अवसानं महाबाहो कंचिदेकं च पञ्चमम्। इति दुर्योधनो वाच्यः सुहृदश्चास्य केशव
महाबाहू, आणि पाचवं कुठलंही एक गाव निवासासाठी मिळावं—हेच दुर्योधनाला आणि त्याच्या मित्रांना सांग, केशवा.
न चापि ह्यकरोद्वाक्यं श्रुत्वा कृष्ण सुयोधनः । युधिष्ठिरस्य दाशार्ह श्रीमतः सन्धिमिच्छतः
पण कृष्णा, युधिष्ठिर हा तेजस्वी आणि शांतता इच्छिणारा असूनही, सुयोधनाने हे ऐकून काहीच केलं नाही.
अप्रदानेन राज्यस्य यदि कृष्ण सुयोधनः। सन्धिमिच्छेन्न कर्तव्यं तत्र गत्वा कथंचन
कृष्णा, जर सुयोधनाने राज्य न देता शांतता मागितली, तर तिथे कोणतीही संधी नको—काहीही करून संधी करू नकोस.
शक्ष्यन्ति हि महाबाहो पाण्डवाः सृञ्जयैः सह। धार्तराष्ट्रबलं घोरं क्रुद्धं प्रतिसमासितुम्
महाबाहू, पांडव आणि सृंजय हे मिळून, धृतराष्ट्रपुत्रांची भयंकर आणि क्रोधाने पेटलेली सेना सामोरी जाऊ शकतात.
न हि साम्ना न दानेन शक्योऽर्थस्तेषु कश्चन । तस्मात्तेषु न कर्तव्या कृपा ते मधुसूदन
त्यांच्याशी बोलून किंवा काही देऊन काहीच साध्य होणार नाही; म्हणून, मधुसूदना, त्यांच्यावर दया करू नकोस.
साम्ना दानेन वा कृष्ण ये न शाम्यन्ति शत्रवः। योक्तव्यस्तेषु दण्डः स्याज्जीवितं परिरक्षता
कृष्णा, जे शत्रू सन्मानाने किंवा दानाने शांत होत नाहीत, त्यांना आपले प्राण वाचवायचे असतील तर शिक्षा करायलाच हवी.
तस्मात्तेषु महादण्डः क्षेप्तव्यः क्षिप्रमच्युत। त्वया चैव महाबाहो पाण्डवैः सह सृञ्जयैः
म्हणून अच्युत, तू पांडव आणि सृंजय यांच्या सोबत त्या शत्रूंवर मोठी आणि तात्काळ शिक्षा कर.
एतत्समर्थं पार्थानां तव चैव यशस्करम्। क्रियमाणं भवेत्कृष्ण क्षत्रस्य च सुखावहम्
हे कृत्य पांडवांसाठी आणि तुझ्यासाठी योग्य आहे, आणि यामुळे कीर्ती मिळेल; हे केले तर क्षत्रियांना सुख मिळेल, कृष्णा.
क्षत्रियेण हि हन्तव्यः क्षत्रियो लोभमास्थितः। अक्षत्रियो वा दाशार्ह स्वधर्ममनुतिष्ठता
दाशार्हा, लोभाला बळी पडलेल्या क्षत्रियाला स्वतःच्या धर्माचे पालन करणाऱ्या क्षत्रियाने मारले पाहिजे, किंवा तो क्षत्रिय नसला तरीही.
अन्यत्र ब्राह्मणात्तात सर्वपापेष्ववस्थितात्। गुरुर्हि सर्ववर्णानां ब्राह्मणः प्रसृताग्रभुक्
पिता, सर्व पापांत गुंतलेल्या ब्राह्मणाशिवाय इतर कुणालाही शिक्षा करता येते; कारण ब्राह्मण सर्व वर्णांचा गुरु आहे आणि तो नेहमी पुढे असतो.
यथाऽवध्ये वध्यमाने भवेद्दोषो जनार्दन । स वध्यस्यावधे दृष्ट इति धर्मविदो विदुः
जनार्दन, जसा मारू नये अशा व्यक्तीला मारण्यात दोष असतो, तसाच मारायला हवे अशाला न मारण्यातही धर्म जाणणाऱ्यांच्या मते दोष असतो.
यथा त्वां न स्पृशेदेष दोषः कृष्ण तथा कुरु। पाण्डवैः सह दाशर्हैः सृञ्जयैश्च ससैनिकैः
कृष्णा, पांडव, दाशार्ह, सृंजय आणि त्यांच्या सैन्यांसह असे वाग की हा दोष तुझ्यावर येऊ नये.
पुनरुक्तं च वक्ष्यामि विश्रम्भेण जनार्दन। का तु सीमन्तिनी मादृकं पृथिव्यामस्ति केशव
जनार्दन, मी पुन्हा आत्मविश्वासाने सांगते—केशवा, माझ्यासारखी स्त्री या पृथ्वीवर दुसरी कोण आहे?
सुता द्रुपदराजस्य वेदिमध्यात्समुत्थिता। धृष्टद्युम्नस्य भगिनी तव कृष्ण प्रिया सखी
ड्रुपद राजाची कन्या, जी यज्ञवेदीतून प्रकटली, धृष्टद्युम्नाची बहीण आणि तुझी प्रिय सखी, कृष्णा.
आजमूढकुलं प्राप्त स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः । महिषी पाण्डुपुत्राणां पञ्चेन्द्रसमवर्चसाम्
मी बकरीच्या वंशात आले, पांडू या महात्म्याची सून झाले, आणि पाच इंद्रांसारखी तेजस्वी असलेल्या पांडुपुत्रांची राणी झाले.
सुता मे पञ्चभिर्वीरैः पञ्च जाता महारथाः । अभिमन्युर्यथा कृष्ण तथा ते तव धर्मतः
माझ्या पोटी पाच वीरांकडून पाच महान रथी पुत्र झाले; कृष्णा, अभिमन्यू तुझा आहे, तसेच ते माझे आहेत.
साऽहं केशग्रहं प्राप्ता परिक्लिष्टा सभां गता। पश्यतां पाण्डुपुत्राणां त्वयि जीवति केशव
मी, जी केसांनी ओढली गेली आणि अपमानित झाली, सभेत नेली गेले, पांडुपुत्र पाहत होते आणि तू जिवंत होतास, केशवा.