सर्वे च पृथिवीपाला मदर्थे तात पाण्डवान्। आर्याः शस्त्रभृतः शूराः समर्थाः प्रतिबाधितुं
बाबा, पृथ्वीवरील सर्व राजे, शूर, शस्त्रधारी आणि थोर आहेत, ते माझ्यासाठी पांडवांशी लढायला तयार आहेत.
न मामकान्पाण्डवास्ते समर्थाः प्रतिवीक्षितुम् । पराक्रान्तो ह्यहं पाण्डून्सपुत्रान्योद्धुमाहवे
पांडवांना माझ्या सैन्याचा सामना करता येणार नाही; कारण मी माझ्या मुलांसह युद्धासाठी त्यांच्यावर चालून गेलो आहे.
मत्प्रियं पार्थिवाः सर्वे ये चिकीर्षन्ति भारत । ते तानावारयिष्यन्ति ऐणेयानिव तन्तुना
भारतातील सर्व राजे, जे मला प्रसन्न करायला इच्छितात, ते पांडवांना अगदी धाग्याने सुई बांधावी तशा सहज रोखतील.
महता रथवंशेन शरजालैश्च मामकैः । अभिद्रुता भविष्यन्ति पाञ्चालाः पाण्डवैः सह
माझ्या वीरांच्या रथांच्या मोठ्या सैन्याने आणि बाणांच्या वर्षावाने पांडवांसह पंचाळ लोक पूर्णपणे वेढले जातील.
उन्मत्त इव मे पुत्रो विलपत्येष सञ्जय। न हि शक्तो रमे जेतुं धर्मराजं युधिष्ठिरम्
संजया, माझा मुलगा जणू काही वेडा झाल्यासारखा बोलतो; त्याला धर्मराज युधिष्ठिराला युद्धात हरवता येणार नाही.
जानाति हि यथा भीष्मः पाण्डवानां यशस्विनाम्। बलवत्तां सपुत्राणां धर्मज्ञानां महात्मनाम्
भीष्माला माहीत आहे की, पांडव आणि त्यांची मुले हे बलवान, धर्मपरायण आणि थोर आत्म्यांचे आहेत.
यतो नारोचयदयं विग्रहं तैर्महात्मभिः। किं तु सञ्जय मे ब्रूहि पुनस्तेषां विचेष्टितम्
म्हणूनच त्याने त्या थोर पुरुषांशी संघर्ष मान्य केला नाही; पण संजया, पुन्हा त्यांच्या कृती सांग.
कस्तांस्तरस्विनो भूयः सन्दीपयति पाण्डवान्। अर्चिष्मतो महेष्वासान्हविषा पावकानिव
ते तेजस्वी, महान धनुर्धारी आणि वेगवान पांडव, जणू अग्नीला आहुती दिल्यासारखे, त्यांना पुन्हा कोण प्रेरणा देतो?
धृष्टद्युम्नः सदैवैतान्सन्दीपयति भारत। युद्ध्यध्वमिति माभैष्ट युद्धाद्भरतसत्तमाः
भारता, धृष्टद्युम्न नेहमीच त्यांना प्रेरणा देतो, 'लढा, घाबरू नका, हे भारतश्रेष्ठांनो, युद्धापासून भीती बाळगू नका' असे म्हणतो.
ये केचित्पार्थिवास्तत्र धार्तराष्ट्रेण संवृताः। युद्धे समागमिष्यन्ति तुमुले शस्त्रसङ्कुले
धृतराष्ट्राच्या मुलासोबत जे जे राजे आहेत, ते सर्व त्या घनघोर, शस्त्रांनी भरलेल्या युद्धात एकत्र येतील.
तान्सर्वानाहवे क्रुद्धान्सानुबन्धान्समागतान्। अहमेकः समादास्ये तिमिर्यत्स्यानिवोदकात्
त्या सर्व संतप्त, त्यांच्या सोबत्यांसह एकत्र आलेल्यांना मी एकटाच, जसा पाणी अंधार दूर करते तसा, जिंकून दाखवीन.
भीष्मं द्रोणं कृपं कर्णं द्रौणिं शल्यं सुयोधनम् । एतांश्चापि निरोत्स्यामि वेलेव मकरालयम्
भीष्म, द्रोण, कृप, कर्ण, द्रौणि, शल्य, सुयोधन—हे सगळेही मी तट जसा समुद्राला थांबवतो तसा रोखीन.
तथा ब्रुवन्तं धर्मात्मा प्राह राजा युधिष्ठिरः। तव धैर्यं च वीर्यं च पाञ्चालः पाण्डवैः सह
असं म्हणणाऱ्याला धर्मात्मा राजा युधिष्ठिर म्हणाला, 'तुझं धैर्य आणि बळ, पंचाळ व पांडवांसह—'
सर्वे समधिरूढाः स्म सङ्ग्रामान्नः समुद्धर । जानामि त्वां महाबाहो क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम्
'आम्ही सर्वजण पूर्णपणे सज्ज आहोत; या युद्धातून आम्हाला वाचव. महाबाहू, तू क्षत्रिय धर्मात नेहमीच ठाम आहेस, हे मला माहीत आहे.'
समर्थमेकं पर्याप्तं कौरवाणां विनिग्रहे । पुरस्तादुपयातानां कौरवाणां युयुत्सताम्
'तू एकटाच त्या युद्धासाठी आलेल्या, युद्धाला उत्सुक असलेल्या कौरवांना जिंकायला समर्थ आणि पुरेसा आहेस.'
भवत्ता यद्विधातव्यं तन्नः श्रेयः परंतप। सङ्ग्रामादपयातानां भग्नानां शरणैषिणाम्
'हे परंतप, तू जे काही ठरवशील तेच आमच्यासाठी सर्वश्रेष्ठ कल्याण आहे, कारण आम्ही युद्धातून पळणारे, हरलेले आणि आश्रय मागणारे आहोत.'
पौरुषं दर्शयञ्शूरो यस्तिष्ठेदग्रतः पुमान्। क्रीणीयात्तं सहस्रेण इति नीतिमतां मतम्
'जो शूर पुरुष पुढे उभा राहून आपलं शौर्य दाखवतो, त्याला हजाराने सन्मानित करावं, असं सुज्ञांचं मत आहे.'
स त्वं शूरश्च वीरश्च विक्रान्तश्च नरर्षभ । भयार्तानां परित्राता संयुगेषु न संशयः
'तू शूर, पराक्रमी आणि वीर आहेस, नरांमध्ये श्रेष्ठ आहेस; युद्धात भीतीने ग्रासलेल्या लोकांचा तू नक्कीच रक्षण करतोस, यात शंका नाही.'
एवं ब्रुवति कौन्तेये धर्मात्मनि युधिष्ठिरे। धृष्टद्युम्न उवाचेदं मां वचो गतसाध्वसम् । सर्वाञ्जनपदान्सूत योधा दुर्योधनस्य ये
कुन्तीपुत्र धर्मनिष्ठ युधिष्ठिर असे बोलत असताना, धृष्टद्युम्न निर्भय होऊन मला म्हणाला, 'सूत, दुर्योधनाच्या सर्व देशातील योद्ध्यांना—'
सबाह्लिकान्कुरून्ब्रूयाः प्रातिपेयाञ्शरद्वतः । सूतपुत्रं तथा द्रोणं सहपुत्रं जयद्रथम्
'—बाह्लिक, कुरु, प्रतिपाच्या संतती, शरद्वत, सूतपुत्र, द्रोण आणि त्याचा मुलगा, तसेच जयद्रथ—'
दुःशासनं विकर्णं च तथा दुर्योधनं नृपम् भीष्मं च ब्रूहि गत्वा त्वमाशु गच्छ च माचिरम्
'—दुःशासन, विकर्ण आणि दुर्योधन राजा, भीष्म—यांना जाऊन सांग, लवकर जा, वेळ दवडू नकोस.'
युधिष्ठिरः साधुनैवाभ्युपेयो मा वोऽवधीदर्जुनो देवगुप्तः। राज्यं दद्ध्वं धर्मराजस्य तूर्णं याचध्वं वै पाण्डवं लोकवीरम्
'युधिष्ठिराकडे नेहमीच नीतीनेच जावे. अर्जुनाला, जो देवांनी राखला आहे, कमी लेखू नका. लवकर धर्मराजाला राज्य परत द्या; जगप्रसिद्ध पांडव वीराकडे विनंती करा.'
नैतादृशो हि योधोऽस्ति पृथिव्यामिह कश्चन। यथाविधः सव्यसाची पाण्डवः सत्यविक्रमः
'या पृथ्वीवर सव्यसाची, सत्यवीर्य पांडव अर्जुनासारखा दुसरा कोणताही योद्धा नाही.'
देवैर्हि संभृतो दिव्यो रथो गाण्डीवधन्वनः । न सजेयोमनुष्येण मा स्म कृद्ध्वं मनो युधि
'गांडीवधारी अर्जुनाचा दिव्य रथ देवांनीच तयार केला आहे; मी देखील युद्धात त्याला तोंड देऊ शकत नाही. मनात युद्धाचा विचारही करू नका.'
क्षत्रतेजा ब्रह्मचारी कौमारादपि पाण्डवः। तेन संयुगमेष्यन्ति मन्दा विलपतो मम
'पांडवाच्या अंगी बालपणापासून क्षत्रियाची तेज आणि ब्रह्मचारीपणाची शिस्त आहे; त्याच्यामुळे मूर्ख लोक माझ्या शब्दांकडे दुर्लक्ष करून युद्धाकडे जातील.'
दुर्योधन निवर्तस्व युद्धाद्भरतसत्तम । न हि युद्धं प्रशंसन्ति सर्वावस्थमरिन्दम
'दुर्योधन, हे भरतश्रेष्ठ, युद्धापासून परत फिर; कोणत्याही परिस्थितीत शहाणे लोक युद्धाचे कौतुक करत नाहीत, शत्रूंना जिंकणाऱ्या.'
अलमर्धं पृथिव्यास्ते सहामात्यस्य जीवितुम् । प्रयच्छ पाण्डुपुत्राणां यथोचितमरिन्दम
'तुला आणि तुझ्या मंत्र्यांना अर्धी पृथ्वी मिळाली तरी पुरेसे आहे; पांडुपुत्रांना त्यांचा योग्य हिस्सा दे, शत्रूंना जिंकणाऱ्या.'
एतद्धि कुरवः सर्वे मन्यन्ते धर्मसंहितम् । यत्त्वं प्रशान्तिं मन्येथाः पाण्डुपुत्रैर्महात्मभिः
'हेच सर्व कुरु धर्माला धरून मानतात—की तू पांडुपुत्र या महात्म्यांशी शांतता साधावी.'
अङ्गेमां समवेक्षस्व पुत्र स्वामेव वाहिनीम् । जात एष तवाभावस्त्वं तु मोहान्न बुद्ध्यसे
'माझ्या मुला, या सैन्याकडे स्वतःचे म्हणून पाहा; ही वैरभावना तुझ्यासाठीच निर्माण झाली आहे, पण मोहामुळे तुला ते कळत नाही.'
न त्वहं युद्धमिच्छामि नैतदिच्छति बाह्लिकः। न च भीष्मो न च द्रोणो नाश्वत्थामा न सञ्जयः
'मी युद्ध इच्छित नाही, बाह्लिकालाही ते नको आहे; भीष्म, द्रोण, अश्वत्थामा, संजय यांनाही युद्ध नको आहे.'