केकया भ्रातरः पञ्च सर्वे लोहितकध्वजाः । अक्षौहिणीपरिवृताः पाण्डवानभिसंश्रिताः
पाचही केकयराजे, सर्वजण लाल ध्वज घेऊन, अक्षौहिणी सैन्यांसह पांडवांच्या बाजूने सामील झाले.
एतानेतावतस्तत्र तानपश्यं समागतान्। ये पाण्डवार्थे योत्स्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम्
हे सर्व जे पांडवांच्या हितासाठी किंवा धृतराष्ट्राच्या सैन्याविरुद्ध लढणार होते, ते मी तिथे एकत्र जमलेले पाहिले.
यो वेद `मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम्। स तत्र सेनाप्रमुखे धृषटद्युम्नो महारथः
जो मानव, दैवी, गंधर्व आणि असुर अशा सर्व प्रकारच्या व्यूहांची माहिती असलेला आहे, तो महान रथी धृष्टद्युम्न सैन्याच्या पुढे होता.
भीष्मः शान्तनवो राजन्भागः क्लृप्तः शिखण्डिनः तं विराटोऽनुसंयाता सार्धं मत्स्यैः प्रहारिभिः
राजा, शांतनूचा पुत्र भीष्म शिखंडीच्या विभागात नेमला होता; विराट आणि त्याचे मच्छ्य योद्धे त्याच्या मागे गेले.
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य भागो मद्राधिपो बली। तौ तु तत्राब्रुवन्केचिद्विषमौ नो मताविति
पांडुपुत्रातला ज्येष्ठ, त्याच्या विभागात बलाढ्य मद्रराज नेमला गेला; पण काहींनी तिथे 'आपली मते वेगळी आहेत' असं म्हटलं.
दुर्योधनः सहसुतः सार्धं भ्रातृशतेन च। प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भीमसेनस्य भागतः
दुर्योधन, आपल्या मुलांसह आणि शंभर भावांसह, तसेच पूर्व व दक्षिणेकडील योद्धे, हे सर्व भीमसेनाच्या विभागात नेमले गेले.
अर्जुनस्य तु भागेन कर्णे वैकर्तनो मतः। अश्वत्थामा विकर्णश्च सैन्धवश्च जयद्रथः
अर्जुनाच्या विभागात कर्ण, विकर्णपुत्र, तसेच अश्वत्थामा, विकर्ण, सिंधुराज आणि जयद्रथ हे होते.
अशक्याश्चैव ये केचित्पृथिव्यां शूरमानिनः । सर्वांस्तानर्जुनः पार्थः कल्पयामास भागतः
जगात जे कोणी स्वतःला अजेय समजतात, त्या सर्वांना पृथेचा पुत्र अर्जुनाने आपल्या विभागात नेमले.
महेष्वांसा राजपुत्रा भ्रातरः पञ्च केकयाः । केकयानेव भागेन कृत्वा योत्स्यन्ति संयुगे
महान धनुर्धारी, राजपुत्र असलेले केकयाचे पाचही भाऊ, केकयांच्या विभागात नेमले गेले आणि ते युद्धात लढणार होते.
तेषामेव कृतो भागो मालवाः साल्वकास्तथा। त्रिगर्तानां च वै मुख्यौ यौ तौ संशप्तकाविति
त्याच विभागात मालव आणि साल्व यांना, तसेच त्रिगर्तांचे दोन प्रमुख, जे संकल्पपूर्वक लढणारे म्हणून ओळखले जातात, त्यांनाही नेमले.
दुर्योधनसुताः सर्वे तथा दुःशासनस्य च। सौभद्रेण कृतो भागो राजा चैव बृहद्बलः
दुर्योधनाची सर्व मुले आणि दुःशासनाचीही मुले, तसेच राजा बृहद्बल, हे सर्व सुभद्रापुत्राच्या विभागात नेमले गेले.
द्रौपदेया महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः । धृष्टद्युम्नमुखा द्रोणमभियास्यन्ति भारत
द्रौपदीचे पुत्र, जे महान धनुर्धारी आणि सुवर्णध्वजधारी आहेत, धृष्टद्युम्नाच्या नेतृत्वाखाली द्रोणाच्या विरोधात युद्ध करायला जाणार होते.
चेकितानः सोमदत्तं द्वैरथे योद्धुमिच्छति। भोजं तु कृतवर्माणं युयुधानो युयुत्सति
चेकितान सोमदत्ताशी एकलढाई करायची इच्छा धरतो; आणि युयुधानाला भोजांचा कृतवर्माशी सामना करायचा आहे.
सहदेवस्तु माद्रेयः शूरः संक्रन्दनो युधि। स्वमंशं कल्पयामास श्यालं ते सुबलात्मजम्
माद्रीचा शूर आणि रणात तडफदार मुलगा सहदेव, तुझ्या मेहुण्या सुभलाच्या मुलाला स्वतःच्या भागात निवडतो.
उलूकं चैव कैतव्यं ये च सारस्वता गणाः। नकुलः कल्पयामास भागं माद्रवतीसुतः
माद्रीपुत्र नकुलानं आपला भाग कैतव्याचा मुलगा उलूक आणि सर्व सारस्वत गटांसाठी ठरवला.
ये चान्ये पार्थिवा राजन्प्रत्युद्यास्यन्ति सङ्गरे। समाह्वानेन तांश्चापि पाण्डुपुत्रा अकल्पयन्
राजा, जे इतर सर्व राजे युद्धात सामोरे येतील, त्यांनाही पांडवांनी आव्हान देऊन आपापल्या भागात ठेवले.
एवमेषामनीकानि प्रविभक्तानि भागशः। यत्ते कार्यं सपुत्रस्य क्रियतां तदकालिकम्
अशा प्रकारे या सैन्यांचे विभाग पाडले गेले आहेत; आता तुझ्या मुलासाठी जे काही करायचे आहे, ते उशीर न करता कर.
न सन्ति सर्वे पुत्रा मे मूढा दुर्द्यूतदेविनः। येषां युद्धं बलवता भीमेन रणमूर्धनि
माझे सर्व पुत्र मूढ नाहीत, वाईट जुगारामुळे बुडालेले नाहीत; ज्यांना रणाच्या अग्रभागी बलाढ्य भीमाशी लढायचे आहे.
राजानः पार्थिवाः सर्वे प्रोक्षिताः कालधर्मणा । गाण्डीवाग्निं प्रवेक्ष्यन्ति पतङ्गा इव पावकम्
सर्व राजे आणि पृथ्वीचे अधिपती, काळाच्या नियमाने व्यापले गेले आहेत, ते गाण्डीवाच्या ज्वाळेत पतंगासारखे झेपावतील.
विद्रुतां वाहिनीं मन्ये कृतवैरैर्महात्मभिः । तां रणे केऽनुयास्यन्ति प्रभग्नां पाण्डवैर्युधि
हे महान आत्मे, ज्यांनी वैर केले आहे, ते सैन्य पांगवतील असं मला वाटतं; पांडवांविरुद्ध युद्धात हे तुटलेलं सैन्य कोण मागे जाईल?
सर्वे ह्यतिरथाः शूराः कीर्तिमन्तः प्रतापिनः । सूर्यपावकयोस्तुल्यास्तेजसा समितिंजयाः
सर्वजण अतिशय पराक्रमी, शूर, कीर्तीमान आणि तेजस्वी आहेत; ते सूर्य आणि अग्नीइतके तेजस्वी, आणि रणात नेहमी विजयी होणारे आहेत.
येषां युधिष्ठिरो नेता गोप्ता च मधुसूदनः । योधौ च पाण्डवौ वीरौ सव्यसाचिवृकोदरौ
युधिष्ठिर त्यांचा सेनापती आहे, आणि मधुसूदन त्यांचा रक्षक आहे; आणि दोन्ही पराक्रमी पांडव, सव्यसाची आणि वृकोदर, हे त्यांचे लढवय्ये आहेत.
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः। सात्यकिर्द्रुपदश्चैव धृष्टकेतुश्च सानुजः
नकुल, सहदेव, पार्षतांचा धृष्टद्युम्न, सात्यकि, द्रुपद, आणि धृष्टकेतू आपल्या भावासह.
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः। शिखण्डी क्षत्रदेवश्च तथा वैराटिरुत्तरः
पांचालांचा उत्तमौजा, अजिंक्य युधामन्यु, शिखंडी, क्षत्रदेव आणि विराटाचा मुलगा उत्तर.
काशयश्चेदयश्चैव मत्स्याः सर्वे च सृञ्जयाः । विराटपुत्रो बभ्रुश्च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः
काशीचे आणि एडकांचे राजे, सर्व मत्स्य आणि सृंजय, विराटपुत्र बभ्रू आणि प्रतापी पांचाल.
येषांमिन्द्रोऽप्यकामानां न हरेत्पृथिवीमिमाम्। वीराणां रणधीराणां ये भिन्द्युः पर्वतानपि
ज्यांच्याकडून अगदी इंद्रालाही, त्यांना नको असतानाही, ही पृथ्वी घेता येणार नाही—हे रणधीर वीर, जे पर्वतही फोडू शकतात.
तान्सर्वगुणसंपन्नानमनुष्यप्रतापिनः । क्रोशतो मम दुष्पुत्रो योद्धुमिच्छति सञ्जय
सर्व गुणांनी संपन्न आणि मानवी पराक्रम असलेल्या या सर्वांविरुद्ध, माझा दुष्ट मुलगा मोठ्याने ओरडून युद्ध करायची इच्छा धरतो, संजय.
उभौ स्व एकजातीयौ तथोभौ भूमिगोचरौ । अथ कस्मात्पाण्डवानामेकतो मन्यसे जयम्
दोन्ही बाजू एकाच कुळातील आहेत, दोघेही पृथ्वीवर चालतात; मग तुला का वाटते की विजय फक्त पांडवांचाच होईल?
पितामहं च द्रोणं च कृपं कर्णं च दुर्जयम्। जयद्रथं सोमदत्तमश्वत्थामानमेव च
पितामह, द्रोण, कृप, अजिंक्य कर्ण, जयद्रथ, सोमदत्त आणि अश्वत्थामा हेही आहेत.
सुतेजसो महेष्वासानिन्द्रोऽपि सहितोऽमरैः । अशक्तः समरे जेतुं किं पुनस्तात पाण्डवाः
हे सर्व तेजस्वी आणि महान धनुर्धारी आहेत—इंद्रही देवांसह त्यांना रणात जिंकू शकत नाही; मग पांडव कसे जिंकतील, बाबा?