ते चेदस्मान्युध्यमानाञ्जयेयु- र्देवैर्महेन्द्रप्रमुखैः सहायैः। धर्मादधर्मश्चरितो गरीयां- स्ततो ध्रुवं नास्ति कृतं च साधु
जर त्यांनी महेन्द्रासारख्या देवतांच्या मदतीने आम्ही लढत असताना आम्हाला जिंकले, तर धर्मापेक्षा अधर्म मोठा झाला असे मानावे, आणि मग चांगले काही उरलेले नाही, हे नक्की.
न चेदिदं पौरुषं कर्मबद्धं न चेदस्मान्मन्यतेऽसौ विशिष्टान्। आशंसेऽहं वासुदेवद्वितीयो दुर्योधनं सानुबन्धं निहन्तुम्
हे कृत्य जर फक्त मानवी प्रयत्नावर अवलंबून नसेल, आणि तो आम्हाला श्रेष्ठ समजत नसेल, तर मला आशा आहे की वासुदेव दुसऱ्यासह दुर्योधन आणि त्याच्या साथीदारांचा नाश करील.
न चेदिदं कर्म नरेन्द्र वन्ध्यं न चेद्भवेत्सुकृतं निष्फलं वा। इदं च तच्चाभिसमीक्ष्य नूनं पराजयो धार्तराष्ट्रस्य साधुः
राजा, जर हे कृत्य निष्फळ नसेल आणि चांगले कर्म वाया जात नसतील, तर हे सर्व लक्षात घेता, धृतराष्ट्रपुत्रांचा पराभव योग्यच आहे.
प्रत्यक्षं वः कुरवो यद्ब्रवीमि युद्ध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति। अन्यत्र युद्धात्कुरवो यदि स्यु- र्न युद्धे वै शेष इहास्ति कश्चित्
कौरवांनो, मी जे सांगतो ते तुमच्या समोर स्पष्ट आहे—धृतराष्ट्रपुत्र युद्ध करताना उरणार नाहीत; जर कौरव युद्धाशिवाय वाचले, तर या युद्धात कुणीही शिल्लक राहणार नाही.
हत्वा त्वहं धार्तराष्ट्रान्सकर्णा- न्राज्यं कुरूणामवजेता समग्रम्। यद्वः कार्यं तत्कुरुध्वं यथास्व- मिष्टान्दरानात्मभोगान्भजध्वम्
जर मी धृतराष्ट्रपुत्र आणि कर्ण यांना मारले, तर संपूर्ण कुरु राज्य मी जिंकेन; मग तुम्हाला जे हवे ते करा, आणि राजसुख तुमच्या इच्छेनुसार उपभोगा.
अप्येवं नो ब्राह्मणाः सन्ति वृद्धा बहुश्रुताः शीलवन्तः कुलीनाः। सांवत्सरा ज्योतिषि चाभियुक्ता नक्षत्रयोगेषु च निश्चयज्ञाः
आपल्यात वयस्क, विद्वान, सद्गुणी, कुलीन असे ब्राह्मण आहेत, जे ज्योतिषशास्त्रात पारंगत आहेत आणि नक्षत्रांच्या संयोगाचा निर्णय घेण्यात कुशल आहेत.
उच्चावचं दैवयुक्तं रहस्यं दिव्याः प्रश्ना मृगचक्रा मुहूर्ताः । क्षयं महान्तं कुरुसृञ्जयानां निवेदयन्ते पाण्डवानां जयं च
ते विविध दैवी चिन्हे, गुप्त संकेत, दिव्य प्रश्न, मृगचक्र आणि शुभमुहूर्त यांद्वारे कुरु आणि सृंजय यांचा मोठा नाश आणि पांडवांचा विजय घोषित करतात.
यथा हि नो मन्यतेऽजातशत्रुः संसिद्धार्थो द्विपतां निग्रहाय। जनार्दनश्चाप्यपरोक्षविद्यो न संशयं पश्यति वृष्णिसिंहः
जसे अजातशत्रू आपले ध्येय साध्य झाले आहे असे मानतो, तसेच वृष्णिसिंह जनार्दन, जो सर्व काही प्रत्यक्ष जाणतो, त्यालाही याबद्दल काहीच शंका नाही.
अहं तथैनं खलु भाविरूपं पश्यामि बुद्धया स्वयमप्रमत्तः। दृष्टिश्च मे न व्यथते पुराणी संयुध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति
मीही शांत आणि स्थिर मनाने हे भविष्यातील घडणारं स्पष्टपणे पाहतो; माझी जुनी दृष्टी कधीच डळमळत नाही—धृतराष्ट्रपुत्र युद्ध करताना उरणार नाहीत.
अनालब्धं जृम्भति गाण्डिवं धनु- रनाहता कम्पति मे धनुर्ज्या। बाणाश्च मे तूणमुखाद्विसृत्य मुहुर्मुहुर्गन्तुमुशन्ति चैव
गांडीव धनुष्य आपोआप ताणले जाते, त्याची दोरी न वाजवता थरथरते, आणि माझे बाण वारंवार भात्यातून बाहेर पडून पुढे जाण्यास आतुर होतात.
खङ्गः कोशान्निःसरति प्रसन्नो हित्वेव जीर्णासुरगस्त्वचं स्वाम्। ध्वजे वाचो रौद्ररूपा भवन्ति कदा रथो योक्ष्यते ते किरीटिन्
माझी तलवार म्यानातून चमकत बाहेर येते, जणू जुनी सर्पाची कात टाकतो; ध्वजावर भयंकर शब्द दिसतात—किरिटधारी, तुझे रथ केव्हा जोडलं जाईल?
गोमायुसङ्घाश्च नदन्ति रात्रौ रक्षांस्यथो निष्पतन्त्यन्तरिक्षात्। मृगाः श्रृगालाः शितिकण्ठाश्च काका गृध्रा बकाश्चैव तरक्षवश्च
रात्री कोल्ह्यांचे कळप डरकाळ्या फोडतात, राक्षस आकाशातून खाली येतात, जनावरे, कोल्हे, निळ्या गळ्याचे कावळे, गिधाडे, बगळे आणि रानकुत्रे दिसतात.
सुवर्णपत्राश्च पतन्ति पञ्चा- दृष्ट्वा रथं श्वेतहयप्रयुक्तम् । अहं ह्येकः पार्थिवान्सर्वयोधान् शरान्वर्पन्मृत्युलोकं नयेयम्
श्वेत घोड्यांनी ओढलेल्या रथाला पाहून सोन्याच्या पंखांचे पक्षी पाच-पाच पडतात; मी एकटाच सर्व राजे आणि योद्ध्यांना माझ्या बाणांनी मृत्यूलोकात पाठवू शकतो.
समादेदानः पृथगस्त्रमार्गा- न्यथाप्रिरिद्धो गहनं निदाघे। स्थूणाकर्णं पाशुपतं महास्त्रं ब्राह्मं चास्त्रं यच्च शक्रोऽप्यदान्मे
मी विविध अस्त्रांचे मार्ग स्वतंत्रपणे हाताळतो, जणू उन्हाळ्यात दाट जंगलात शिरतो; माझ्याकडे पाशुपत, ब्रह्मास्त्र आणि शक्राने दिलेले अस्त्र आहे.
वधे धृतो वेगवतः प्रमुञ्च- न्नाहं प्रजाः किञ्चिदिहावशिष्ये । शान्तिं लप्स्ये परमो ह्येप भावः स्थिरो मम ब्रूहि गावल्गणे तान्
जर मी विनाशासाठी हे वेगवान अस्त्र सोडले, तर इथे कुणीही जिवंत राहणार नाही; पण माझा खरा निर्धार शांततेचा आहे—गावलगणे, त्यांना हे सांग.
ये वैजय्याः समरे सूत लब्ध्वा देवानपीन्द्रग्रमुखान्समेतात्। तैर्मन्मते कलहं संप्रसह्य स धार्तराष्ट्रः पश्यत मोहमस्य
हे सारथ्या, जे खरे विजयी आहेत, ज्यांनी इंद्रासारख्या देवतांना जिंकले, त्यांच्यासोबतच माझ्या मते हा संघर्ष व्हावा—धृतराष्ट्रपुत्रांचा मोह पाहा.
वृद्धो भीष्मः शान्तनवः कृपश्च द्रोणः सपुत्रो विदुरश्च धीमान्। एते सर्वे यद्वदन्ते तदस्तु आयुष्मन्तः कुरवः सन्तु सर्वे
वृद्ध भीष्म, शांतनुपुत्र, कृप, द्रोण आणि त्याचा मुलगा, आणि विद्वान विदुर—हे सर्व जे म्हणतील तेच होवो; सर्व कौरव दीर्घायुषी होवोत.
समवेतेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत। दुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत्
सर्व राजे एकत्र जमले असताना, शांतनुपुत्र भीष्माने दुर्योधनाला हे शब्द सांगितले.
बृहस्पतिश्चोशना च ब्रह्माणं पर्युपस्थितौ। मरुतश्च सहेन्द्रेण वसवश्चाग्रिना सह
बृहस्पती आणि उशनास, ब्रह्मदेवाजवळ आले; मरुतगण इंद्रासह, आणि वसुगण अग्निसोबत आले.
आदित्याश्चैव साध्याश्च ये च सप्तर्पयो दिवि। विश्वावसुश्च गन्धर्वः शुभाश्चाप्सरसां गणाः
आदित्य, साध्य, आणि स्वर्गातील सात ऋषी, विश्वावसु हा गंधर्व, तसेच शुभ अशा अप्सरांचा समुदाय, हे सर्व आले.
नमस्कृत्योपजग्मुस्ते लोकवृद्धं पितामहम् । परिवार्य च विश्वेशं पर्यासत दिवौकसः
त्यांनी वंदन करून, जगाचा आद्य पितामह ब्रह्मदेवाजवळ गेले; आणि सर्व देवांनी त्यांना वेढून उभे राहिले.
तेषां मनश्च तेजश्चाप्याददानाविवौजसा । पूर्वदेवौ व्यतिक्रान्तौ नरनारायणावृषी
त्यांच्या मन आणि तेज यांना जणू काही घेत, ते दोन प्राचीन ऋषी नर आणि नारायण, सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ ठरले.
बृहस्पतिस्तु पप्रच्छ ब्रह्माणं काविमाविति। भवन्तं नोपतिष्ठेते तौ नः शंस पितामह
बृहस्पतीने ब्रह्मदेवाला विचारले, 'हे कवी, हे दोघे आपल्याजवळ का येत नाहीत? पितामहा, आम्हाला सांगा.'
यावेतौ पृथिवीं द्यां च भासयन्तौ तपस्विनौ। ज्वलन्तौ रोचमानौ च व्याप्यातीतौ महाबलौ
जोपर्यंत हे दोन्ही तपस्वी, तेजाने पृथ्वी आणि आकाश उजळून टाकतात, आणि आपल्या महान सामर्थ्याने सर्वांपेक्षा वरचढ राहतात.
नरनारायणावेतौ लोकाल्लोकं समास्थितौ । ऊर्जितौ स्वेन तपसा महासत्वपराक्रमौ
हे नर-नारायण, आपल्या तपाच्या बळावर, जगातून जगात स्थिर झाले आहेत; त्यांची शक्ती आणि पराक्रम महान आहे.
एतौ हि कर्मणा लोकं नन्दयामासतुर्ध्रुवम् । द्विधाभूतौ महाप्राज्ञौ विद्धि ब्रह्मन्परन्तपौ । असुराणां विनाशाय देवगन्धर्वपूजितौ
त्यांच्या कर्मामुळे या दोघांनी नक्कीच जगाला आनंद दिला आहे; हे ब्रह्मन, हे दोन्ही महान ज्ञानी, देव आणि गंधर्व यांच्याकडून पूजले जातात, आणि असुरांच्या विनाशासाठी दोन भाग झाले.
जगाम शक्रस्तच्छ्रत्वा यत्र तौ तेपतुस्तपः । सार्धं देवगणैः सर्वैर्बृहस्पतिपुरोगमैः
हे ऐकून, शक्र सर्व देवगणांसह आणि बृहस्पतीच्या पुढाकाराने, जिथे ते दोघे तप करत होते तिथे गेला.
तदा देवासुरे युद्धे भये जाते दिवौकसाम्। अयाचत महात्मानौ नरनारायणौ वरम्
देव-दानवांच्या युद्धात देवांना भीती वाटू लागली, तेव्हा सर्व देवांनी महान आत्म्यांचे नर-नारायण यांच्याकडे वर मागितला.
तावब्रूतां वृणीष्वेति तदा भरतसत्तम। अथैतावब्रवीच्छकः साह्यं नः क्रियतामिति
ते दोघे म्हणाले, 'वर मागा'; तेव्हा, हे भरतश्रेष्ठ, शक्र म्हणाला, 'आम्हाला मदत मिळू द्या.'
ततस्तौ शक्रमब्रूतां करिष्यावो यदिच्छसि। ताभ्यां च सहितः शक्रो विजिग्ये दैत्यदानवान्
मग त्या दोघांनी शक्राला सांगितले, 'तुला जे हवे ते आम्ही करू'; आणि त्यांच्यासोबत शक्राने दैत्य-दानवांना जिंकले.