यदा द्रष्टा बालमबालवीर्यं द्विषच्चमूं मृत्युमिवोत्पतन्तम्। सौभद्रमिन्द्रप्रतिमं कृतास्त्रं तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा तो मुलगा, ज्याची ताकद बालकासारखी नाही, मृत्यूसारखा शत्रूंच्या सैन्यावर तुटून पडतो, सौभद्र, इंद्रासारखा, शस्त्र सज्ज होऊन, तेव्हा धृतराष्ट्रपक्षाला युद्धात फार हाल व्हायचे.
प्रभद्रकाः शीघ्रतरा युवानो विशारदाः सिंहसमानवीर्याः। यदा क्षेप्तारो धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
प्रभद्रक हे तरुण, वेगवान, कुशल आणि सिंहासारख्या ताकदीचे; जेव्हा ते धृतराष्ट्रपक्ष आणि त्यांच्या सैन्यावर तुटून पडतात, तेव्हा धृतराष्ट्रपक्षाला युद्धात फार हाल व्हायचे.
वृद्धौ विराटद्रुपदौ महारथौ पथक्कमूभ्यामभिवर्तमानौ। यदा द्रष्टारौ धार्तराष्ट्रान्ससैन्यां- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
वृद्ध वीर विराट आणि द्रुपद, हे दोघेही मोठे रथी, रणभूमीत एकत्र पुढे सरसावतात आणि धृतराष्ट्रपक्ष व त्यांच्या सैन्याला सामोरे जातात, तेव्हा धृतराष्ट्रपक्षाला युद्धात फार हाल व्हायचे.
यदा कृतास्त्रो द्रुपदः प्रचिन्वन् शिरांसि यूनां समरे रथस्थः। क्रूद्धः शरैश्छेत्स्यति चापमुक्तै- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा द्रुपद शस्त्र सज्ज होऊन, रथावर उभा राहून, युद्धात तरुणांची डोकी शोधून, क्रोधाने धनुष्याच्या बाणांनी ती छाटतो, तेव्हा धृतराष्ट्रपक्षाला युद्धात फार हाल व्हायचे.
यदा विराटः परवीरघाती रथान्तरे शत्रुचमूं प्रवेष्टा। मात्स्यैः सार्धमनृशंसरूपै- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा विराट, शत्रूंचा संहार करणारा, रथावरून शत्रूंच्या सैन्यात प्रवेश करतो, आणि मत्स्य जातीच्या निष्ठूर योद्ध्यांसोबत असतो, तेव्हा धृतराष्ट्रपक्षाला युद्धात फार हाल व्हायचे.
ज्येष्ठं मात्स्यमनृसंसार्यरूपं विराटपुत्रं रथिनं पुरस्तात्। यदा द्रष्टा दंशतिं पाण्डवार्थे तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा तो ज्येष्ठ मत्स्य, विराटाचा पुत्र, निष्ठूर आणि रथावर बसलेला, पुढे जाऊन पांडवांच्या हितासाठी शत्रूंना चावा घेतो, तेव्हा धृतराष्ट्रपक्षाला युद्धात फार हाल व्हायचे.
रणे हते कौरवाणां प्रवीरे शिखण्डिना शन्तनोर्वै तनूजे। न जातु नः शत्रवो धारयेयु- रशंशयं सत्यमेतद्ब्रवीति
शिखंडीने युद्धात शांतनूंच्या पुत्राचा, म्हणजे भीष्माचा, वध केला की, कौरवांपैकी श्रेष्ठ वीर पडला असेल. तेव्हा आपल्या शत्रूंना अजिबात टिकता येणार नाही—हे तो जे म्हणतो, ते अगदी खरं आहे.
यदा शिखण्डी रथिनः प्रचिन्वन् भीष्मं रथेनाभियाता वरूथी। दिव्यैर्हयैरवमृद्गन् रथौघां- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
शिखंडी जेव्हा रथावरून दिव्य घोड्यांनी ओढल्या गेलेल्या आपल्या रथासह, रथांच्या फौजा चिरडत, भीष्माकडे चालून जाईल, तेव्हा धृतराष्ट्राचा मुलगा त्या युद्धात फार त्रास भोगेल.
यदा द्रष्टा सृञ्जयानामनीके धृष्टद्नुम्नं प्रमुखे रोचमानम्। अस्त्रं यस्मै गुह्यमुवाच धीमा- न्द्रोणस्तदा तप्स्यति धार्तराष्ट्रः
जेव्हा सृंजयांच्या सैन्यात धृष्टद्युम्न, ज्याला ज्ञानी द्रोणाने गुप्त अस्त्र शिकवले आहे, तो समोर उजळून उभा राहील, तेव्हा धृतराष्ट्राचा मुलगा यातना भोगेल.
यदा स सेनापतिरप्रमेयः परामृद्गन्निषुभिर्धार्तराष्ट्रान्। द्रोणं रणे शत्रुसहोभियाता तदा युद्धं धार्ताराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा तो अपरिमित सेनापती, बाणांनी धृतराष्ट्रपुत्रांना चिरडत, आपल्या मित्रांसह युद्धात द्रोणावर चालून जाईल, तेव्हा धृतराष्ट्राचा मुलगा त्या लढाईत फार हाल सोसेल.
ह्रीमान्मनीपी बलवान्मनस्वी स लक्ष्मीवान्सोमकानां प्रबर्हः । न जातु तं शत्रवोऽन्ये सहेर- न्योपां स स्यादग्रणीर्वृष्णिसिंहः
तो लाजाळू, कुलीन, बलवान, ठाम मनाचा, सौभाग्यशाली आणि सोमकांमध्ये श्रेष्ठ आहे; त्याला इतर कोणताही शत्रू तोंड देऊ शकत नाही—वृष्णींचा सिंहच त्यांचा पुढारी असावा.
इदं च ब्रूया मा वृणीष्वेति लोके युद्धेऽद्वितीयं सचिवं रथस्थम्। शिनेर्नप्तारं प्रवृणीम सात्यकिं महाबलं वीतभयं कृतास्त्रम्
हेही सांग, 'युद्धात किंवा जगात तुला समकक्ष किंवा रथावर बसवायला दुसरा कोणी नको; आपण शिनीकुमार सात्यकीलाच निवडतो—तो महाबली, निडर आणि अस्त्रविद्येत पारंगत आहे.'
महोरस्को दीर्घबाहुः प्रमाथी युद्धेऽद्वितीयः परमास्त्रवेदी। शिनेर्नप्ता तालमात्रायधोऽयं महारथो वीतभयः कृतास्त्रः
तो रुंद छातीचा, लांब हाताचा, प्रचंड शक्तिशाली, युद्धात दुसऱ्या कुणाशीही तुलना न होणारा, अस्त्रविद्येत सर्वोच्च जाणकार, शिनीकुमार, ताडासारखा उंच, महाबली, निडर आणि अस्त्रकुशल आहे.
यदा शिनीनामधिपो मयोक्तः शरैः परान्मेघ इव प्रवर्षन्। प्रच्छादयिष्यत्यरिहा योधमुख्यां- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जसा मी सांगितलं, शिनींचा स्वामी, शत्रूंतील श्रेष्ठ योद्ध्यांवर मेघासारखा बाणांचा वर्षाव करेल, तेव्हा धृतराष्ट्राचा मुलगा त्या युद्धात फार त्रास भोगेल.
यदा धृतिं कुरुते योत्स्यमानः स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा । सिंहस्येव गन्धमाघ्राय गावः संचेष्टन्ते शत्रवोऽस्माद्रणाग्रे
जेव्हा तो लांब हाताचा, दृढ धनुष्याचा, महान आत्मा, युद्ध करण्याचा निर्धार करतो, तेव्हा जसा सिंहाचा वास घेताच गायी घाबरतात, तशी शत्रू मंडळी युद्धाच्या अग्रभागी त्याच्यापुढे थरथरतील.
स दीर्घबाहुर्दृढधन्वा महात्मा भिन्द्याद्गिरीन्संहरेत्सर्वलोकान्। अस्त्रे कृती निपुणः क्षिप्रहस्तो दिवि स्थितः सूर्य इवाभिभाति
तो लांब हाताचा, मजबूत धनुष्याचा, महान आत्मा पर्वत फोडू शकतो, साऱ्या लोकांना नष्ट करू शकतो; अस्त्रविद्येत कुशल, जलद हाताचा, तो आकाशात सूर्यासारखा तेजस्वी दिसतो.
चित्रः सूक्ष्मः सुकृतो यादवस्य अस्त्रे योगो वृष्णिसिंहस्य भूयान्। यथाविधं योगमाहुः प्रशस्तं सर्वैर्गुणैः सात्यकिस्तैरुपेतः
यादवाचा अस्त्रकौशल्य विलक्षण, सूक्ष्म आणि उत्तम आहे; वृष्णींचा सिंह मोठा पारंगत आहे. जशी ज्ञानी लोक अस्त्रविद्येतील श्रेष्ठ योग सांगतात, तसे सात्यकी सर्व गुणांनी युक्त आहे.
हिरण्मयं श्वेतहयैश्चतुर्भि- र्यदा युक्तं स्यन्दनं माधवस्य। द्रष्टा युद्धे सात्यकेर्धार्तराष्ट्र- स्तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः
माधवाचा सुवर्णमय रथ, चार पांढऱ्या घोड्यांनी जोडलेला, युद्धात सात्यकीसोबत दिसला की, तो मूर्ख, दुर्बुद्धी आणि तयारी नसलेला धृतराष्ट्रपुत्र फार हाल सोसेल.
यदा रथं हेममणिप्रकाशं श्वेताश्वयुक्तं वानरकेतुमुग्रम्। दृष्ट्वा ममाप्यास्थितं केशवेन तदा तप्स्यत्यकृतात्मा स मन्दः
जेव्हा सोन्या-मोत्यांनी झळाळणारा, पांढऱ्या घोड्यांनी जोडलेला, वानरध्वज असलेला तेजस्वी रथ, केशव त्यावर उभा असताना, दिसेल, तेव्हा तो मूर्ख, दुर्बुद्धी आणि तयारी नसलेला फार त्रास भोगेल.
यदा मौर्व्यास्तलनिष्पेपमुग्रं महाशब्दं वज्रनिष्पेपतुल्यम्। विद्यूयमानस्य महारणे मया स गाण्डिवस्य श्रोष्यति मन्दबुद्धिः
महायुद्धात मी गाण्डीव धनुष्य ओढल्यावर, त्याच्या प्रत्यंचेचा भीषण आवाज, वज्रासारखा गडगडाट, जेव्हा ऐकू येईल, तेव्हा तो मंदबुद्धी ऐकेल.
तदा मूढो धृतराष्ट्रस्य पुत्र- स्तप्ता युद्धे दुर्मतिर्दुःसहायः। दृष्ट्वा सैन्यं बाणवर्षान्धकारे प्रभज्यन्तं गोकुलवद्रणाग्रे
तेव्हा धृतराष्ट्राचा तो भ्रमिष्ट मुलगा, युद्धात तापलेला, वाईट सल्ल्याने आणि थोड्या मदतीने, बाणांच्या पावसाने अंधारलेली, तुटणारी आपली फौज, गायींच्या कळपासारखी पळताना पाहील.
बलाहकादुच्चरतः सुभीमा- न्विद्युत्स्फुलिङ्गानिव घोररूपान्। सहस्रघ्नान्द्विषतां सङ्गरेषु अस्थिच्छिदो मर्मभिदः सुपुङ्खान्
धनुष्यावरून वीजेच्या तडाख्यासारखे, भयावह वीजकिरणांसारखे, हजारोंच्या संख्येने, हाडे फोडणारे, कवच भेदणारे, सुंदर पिसांचे बाण शत्रूंवर युद्धात झेपावतील.
यदा द्रष्टा ज्यामुखाद्बाणसङ्घान् गाण्डीवमुक्तानापततः शिताग्रान्। हयान्गजान्वर्मिणश्चाददानां- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा गाण्डीवाच्या प्रत्यंचेतून सुटलेले, टोकदार बाणांचे समूह, घोडे, हत्ती आणि कवचधारी वीरांवर कोसळताना तो पाहील, तेव्हा धृतराष्ट्राचा मुलगा त्या युद्धात फार हाल सोसेल.
यदा मन्दः परबाणान्विमुक्ता- न्ममेषुभिर्हियमाणान्प्रतीपम्। तिर्यग्विध्य च्छिद्यमानान्पृषत्कै- स्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा तो मूर्ख शत्रूचे बाण, माझ्या बाणांनी छाटलेले, फोडलेले, आडवे तुटलेले पाहील, तेव्हा धृतराष्ट्राचा मुलगा त्या युद्धात फार त्रास भोगेल.
यदा विपाठा मद्भुजविप्रमुक्ता द्विजाः फलानीव महीरुहाग्रात्। प्रचेतार उत्तमाङ्गानि यूनां तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा माझ्या भुजांनी सुटलेल्या बाणांनी रणातील श्रेष्ठ वीरांची शिरं जणू झाडावरच्या फळांसारखी खाली पडतील, तेव्हा धृतराष्ट्राचा पुत्र युद्धाची खरी झळ अनुभवेल.
यदा द्रष्टा पततः स्यन्दनेभ्यो महागजेभ्योऽश्वगतान्सुयोधनान्। शरैर्हतान्पातितांश्चैव रङ्गे तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा तो रणभूमीत रथांवरून, मोठ्या हत्तीवरून, घोड्यांवरून पडलेले, बाणांनी घायाळ होऊन मृत्यू पावलेले शूर सैनिक पाहील, तेव्हा धृतराष्ट्राचा पुत्र युद्धाची झळ अनुभवेल.
असंप्राप्तानस्त्रपथं परस्य यदा द्रष्टा नश्यतो धार्तराष्ट्रान्। अकुर्वतः कर्म युद्धे समन्ता- त्तदा युद्धं धार्तराष्ट्रोऽन्वतप्स्यत्
जेव्हा तो पाहील की त्याचे सैनिक शस्त्रांच्या मार्गापर्यंत पोहोचू शकत नाहीत, सर्वत्र युद्धात नष्ट होत आहेत आणि काहीही करू शकत नाहीत, तेव्हा धृतराष्ट्राचा पुत्र युद्धाची झळ अनुभवेल.
पदातिसङ्घान्रथसङ्घान्समन्ता- द्व्यात्ताननः काल इवाततेषुः। प्रणोत्स्यामि ज्वलितैर्बाणवर्षैः शत्रूंस्तदा तप्स्यति मन्दबुद्धिः
मी जणू काळासारखा उघड्या तोंडाने सर्व बाजूंनी पायदळ आणि रथांच्या सैन्यावर जळणाऱ्या बाणांचा वर्षाव करीन, तेव्हा मंदबुद्धी शत्रू यातना भोगेल.
सर्वा दिशः संपतता रथेन रजोध्वस्तं गाण्डिवेन प्रकृत्तम्। यदा द्रष्टा स्वबलं संप्रमूढं तदा पश्चात्तप्स्यति मन्दबुद्धिः
जेव्हा माझ्या रथाने सर्व दिशा व्यापल्या आहेत, गंधिवाच्या बाणांनी धूळ उडाली आहे आणि त्याचे सैन्य गोंधळून गेलेले व कापलेले आहे, तेव्हा तो मंदबुद्धी पश्चात्ताप करील.
कान्दिग्भूतं छिन्नगात्रं विसंज्ञं दुर्योधनो द्रक्ष्यति सर्वसैन्यम्। हताश्ववीराग्र्यनरेन्द्रनागं पिपासितं श्रान्तपत्रं भयार्तम्
दुर्योधन जेव्हा पाहील की त्याचे संपूर्ण सैन्य मृतदेह झाले आहे, त्यांचे अवयव तुटले आहेत, शुद्ध हरपले आहेत, घोडे, वीर, राजे, हत्ती मारले गेले आहेत, ते तहानलेले, थकलेले, भयभीत आहेत—