यथोदपाने महति सर्वतः संप्लुतोदके। एवं सर्वेषु वेदेषु आत्मानमनुजानतः
जसा सर्व बाजूंनी पाण्याने भरलेल्या मोठ्या विहिरीत सर्व काही मिळते, तसा जो वेदांत आत्म्याला ओळखतो त्याला सर्व काही मिळते.
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो महात्मा न दृश्यतेऽसौ हृदि संनिविष्टः । अजश्चरो दिवारात्रमतन्द्रितश्च स तं मत्वा कविरास्ते प्रसन्नः
अंगठ्याएवढा पण महान आत्मा हृदयात असतो, पण दिसत नाही. तो अजन्मा, रात्रंदिवस चालणारा, न थकणारा आहे. त्याला ओळखल्यावर ज्ञानी शांत राहतो.
अहमेव स्मृतो माता पिता पुत्रोऽस्म्यहं पुनः। आत्माहमपि सर्वस्य यच्च नास्ति यदस्ति च
मीच आई, वडील, पुन्हा मुलगा म्हणून ओळखला जातो. मीच सर्वांचा आत्मा आहे, आणि जे आहे व जे नाही तेही मीच आहे.
पितामहोऽस्मि स्थविरः पिता पुत्रश्च भारत। ममैव यूयमात्मस्था न मे यूयं न वो ह्यहम्
मीच आजोबा, वृद्ध, वडील आणि मुलगा आहे, हे भारत. तुम्ही सर्व माझ्यातच आहात; तुम्ही माझे नाही, मीही तुमचा नाही.
आत्मैव स्थानं मम जन्म चात्मा ओतप्रोतोऽहमजरप्रतिष्ठः। अजश्चरो दिवारात्रमतन्द्रितोऽहं मां विज्ञाय कविरास्ते प्रसन्नः
आत्माच माझे ठिकाण आहे, माझा जन्मही आत्म्यातच आहे. मी सर्वत्र विणलेला, अजन्मा आणि अढळ आहे. मी रात्रंदिवस चालणारा, न थकणारा आहे. मला ओळखून ज्ञानी शांत राहतो.
अणोरणीयान्सुमनाः सर्वभूतेषु जाग्रति। पितरं सर्वभूतेषु पुष्करे निहितं विदुः
सर्वात सूक्ष्मापेक्षा सूक्ष्म, निर्मळ मनाचा तो सर्व प्राण्यांत जागृत असतो. सर्व प्राण्यांच्या कमळात ठेवलेला पिता म्हणून त्याला ओळखतात.
एवं सनत्सुजातेन विदुरेण च धीमता। सार्धं कथयतो राज्ञः सा व्यतीयय सर्वरी
अशा रीतीने सनत्सुजात आणि विदूर राजासोबत बोलत असताना ती रात्र संपली.
तस्यां रजन्यां व्युष्टायां राजानः सर्व एव ते। सभामाविविशुर्हृष्टाःक सूतस्योपदिदृक्षया
ती रात्र संपल्यावर सर्व राजे, सारथ्याच्या बोलण्याची उत्सुकता घेऊन, सभेत आले.
शुश्रूषमाणाः पार्थानां वाचो धर्मार्थसंहिताः । धृतराष्ट्रमुखाः सर्वे ययू राजन्सभां शुभाम्
पांडवांच्या धर्मयुक्त आणि अर्थयुक्त वचनांचे ऐकायला, धृतराष्ट्र यांच्या नेतृत्वाखाली सर्वजण सुंदर सभेत गेले.
सुधावदातां विस्तीर्णां कनकाजिरभूषिताम् । चन्द्रप्रभां सुरुचिरां सिक्तां चिन्दनवारिणा
ती सभा अमृतासारखी शुभ्र, विशाल, सोन्याच्या जमिनीने सजलेली, चंद्रप्रकाशासारखी तेजस्वी, सुंदर आणि थंड पाण्याने शिंपलेली होती.
रुचिरैरासनैः स्तीर्णां काञ्चनैर्दारवैरपि। अश्मसारमयैर्दान्तैःक स्वास्तीर्णैः सोत्तरच्छदैः
ती सभा सुंदर सोन्याच्या, लाकडी, दगडी आणि हत्तीच्या दाताच्या आसनांनी, व्यवस्थित मांडलेल्या आणि वरून चादरी घातलेल्या आसनांनी सजलेली होती.
भीष्मो द्रोणः कृपः शल्यः कृतवर्मा जयद्रथः । अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तश्च बाह्लिकः
भीष्म, द्रोण, कृप, शल्य, कृतवर्मा, जयद्रथ, अश्वत्थामा, विकर्ण, सोमदत्त आणि बाह्लिक.
विदुरश्च महाप्राज्ञो युयुत्सुश्च महारथः। सर्वे च सहिताः शूराः पार्थिवा भरतर्षभ । धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां शुभाम्
महाप्रज्ञ विदूर, महायोद्धा युयुत्सु आणि सर्व शूर राजे, हे भरतश्रेष्ठ, धृतराष्ट्र यांच्या पुढे जाऊन त्या सुंदर सभेत प्रवेशले.
दुःशासनश्चित्रसेनः शकुनिश्चापि सौबलः। दुर्मुखो दुःसहः कर्ण उलूकोऽथ विविंशतिः
दुःशासन, चित्रसेन, सुभलपुत्र शकुनी, दुर्मुख, दुःसह, कर्ण, उलूक आणि विविंशती.
कुरुराजं पुरस्कृत्य दुर्योधनममर्षणम्। विविशुस्तां सभां राजन्सुराः शक्रसदो यथा
दुर्योधन हा कुरुराजांचा पुढारी म्हणून, अत्यंत असह्य स्वभावाचा, त्या सभेत कुरुश्रेष्ठ राजे असेच शिरले, जणू काही देवगण इंद्राच्या सभागृहात प्रवेश करतात.
आविशद्भिस्तदा राजञ्शूरैः परिघबाहुभिः । शुशुभे सा सभा रजन्सिंहैरिव गिरेर्गुहा
शूरवीर, ज्यांचे हात लोखंडी गजांसारखे, असे राजे जेव्हा त्या सभेत शिरले, तेव्हा ती सभा पर्वताच्या गुहेत वाघ भरले असावेत तशी तेजस्वी दिसू लागली.
ते प्रविश्य महेष्वासाः सभां सर्वे महौजसः । आसनानि विचित्राणि भेजिरे सूर्यवर्चसः
ते सर्व महान धनुर्धारी, प्रचंड तेजस्वी राजे, सभेत शिरले आणि सूर्याप्रमाणे झळाळणाऱ्या सुंदर आसनांवर स्थानापन्न झाले.
आसनस्थेषु सर्वेषु तेषु राजसु भारत। द्वाःस्थो निवेदयामास सूतपुत्रमुपस्थितम्
ते सर्व राजे आसनांवर बसल्यावर, द्वारपालाने सूचित केले की, सूतपुत्र सभेत आला आहे.
अयं सरथ आयाति योऽयासीत्पाण्डवान्प्रति। दूतो नस्तूर्णमायाति सैन्धवैः साधुवाहिभिः
हा तोच आहे जो पांडवांकडे आपल्या दूत म्हणून गेला होता; उत्तम सिंधूघोड्यांनी ओढलेल्या रथावर तो लवकरच येतो आहे.
..पेयाय स तु क्षिप्रं रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली। प्रविवेश सभां पूर्णां महीपालैर्महात्मभिः
तो झपाट्याने रथावरून उतरला, कानात कुंडले घातलेली, आणि महान व तेजस्वी राजांनी भरलेल्या सभेत प्रवेश केला.
प्राप्तोऽस्मि पाण्डवान्गत्वा तं विजानीत कौरवाः। यथावयः कुरून्सर्वान्प्रतिनन्दन्ति पाण्डवाः
मी पांडवांकडे जाऊन परत आलो आहे, हे कौरवांनो जाणून घ्या; पांडव सर्व कौरवांना त्यांच्या वयानुसार नमस्कार करतात.
अभिवादयन्ति वृद्धांश्च वयस्यांश्च वयस्यवत्। पुनश्चाभ्यवदन्पार्थाः प्रतिपूज्य यथावयः
ते वयोवृद्धांना आदराने वंदन करतात आणि समवयस्कांना स्नेहाने नमस्कार करतात; पुन्हा पांडवांनी प्रत्येकाला त्यांच्या वयानुसार सन्मानपूर्वक अभिवादन केले.
यथाहं धृतराष्ट्रेण शिष्टः पूर्वमितो गतः। अब्रवं पाण्डवान्गत्वा नात्र किञ्चन हापितम्
माझ्या जाण्यापूर्वी धृतराष्ट्राने मला जसे सांगितले होते, तसेच मी पांडवांना सांगितले; माझ्याकडून काहीही राहिले नाही.
पृच्छामि त्वां सञ्जय राजमध्ये यदब्रवीद्वाक्यमदीनसत्वः। जनार्दनस्तात युधां प्रणेता दुरात्मनां जीवितच्छिन्महात्मा
राजांच्या मध्ये, संजय, मी तुला विचारतो: युध्दांचे नायक, दुष्टांचा नाश करणारा, उदात्त मनाचा जनार्दन, त्याने कोणते शब्द सांगितले?
आगुल्फेभ्योऽभिसंवीतः प्रयतोऽहं कृताञ्जलिः। शुद्धान्तं प्राविशं राजन्नाख्यातो नरसिंहयोः
मी हात जोडून, मन शुद्ध ठेवून, राजन, अंतःपुरात प्रवेश केला आणि त्या दोन सिंहासारख्या पुरुषांना आपली उपस्थिती कळवली.
न चाभिमन्युर्न यमौ तं देशमभिजग्मतुः । यत्र कृष्णौ च कृष्णा च सत्यभामा च भामिनी
ज्या ठिकाणी कृष्ण, कृष्णा आणि तेजस्वी सत्यभामा होत्या, तिथे अभिमन्यू किंवा दोन्ही यम बंधू उपस्थित नव्हते.
उभौ मध्वासवक्षीबौ वरचन्दनरूषितौ । स्त्रग्विणौ वरवस्त्राङ्गौ वराभरणभूषितौ
दोघेही मधमिश्रित मद्य प्यालेले, उत्तम चंदनाचा लेप लावलेले, सुंदर हार घातलेले, उत्तम वस्त्र व दागिने परिधान केलेले होते.
नैकरत्नविचित्रं च काञ्चनं च वरासनम्। नानास्तरणसंस्तीर्णं यत्रासाते नरर्षभौ
तेथे सोन्याचे, अनेक रत्नांनी सजलेले, विविध वस्त्रांनी मांडलेले सुंदर आसन होते, ज्यावर ते दोन्ही श्रेष्ठ पुरुष बसले होते.
सत्याङ्कमुपधानं तु कृत्वा शेते जनार्दनः। अर्जुनाङ्कगतौ पादौ केशवस्योपलक्षये। अर्जुनस्य च कृष्णायाः शुभायाश्चाङ्कगावुभौ
जनार्दन सत्याच्या मांडीवर डोके ठेवून झोपला होता; केशवाचे पाय अर्जुनाच्या मांडीवर होते, आणि अर्जुनाचे पाय कृष्णा व शुभ्रवर्णी सत्यभामा यांच्या मांडीवर ठेवलेले दिसले.
काञ्चनं पादपीठं तु पार्थो वै प्रादिशन्मुदा। दासीभ्यामाहृतं मह्यं स्पृष्ट्वा भूमावुपाविशम्
पार्थाने आनंदाने मला सोन्याचे पादपीठ दाखवले, ते दोन दासींनी आणले; मी ते जमिनीला स्पर्श करून त्यावर बसलो.