स्तेषां सर्वेषां कुशलं तात पृच्छेः
त्यांच्या सर्वांची कुशल विचार, बाळा.
गुणैरनेकैः प्रवरैश्च युक्तो विज्ञानवान्नैव च निष्ठुरो यः। स्नेहादमर्षं सहते सदैव स सोमदत्तः पूजनीयो मतो मे
जो अनेक गुणांनी आणि उत्तम स्वभावाने युक्त आहे, ज्ञानी आहे, कधीही कठोर नाही, आणि नेहमी प्रेमापोटी राग सहन करतो—तो सोमदत्त माझ्या मते पूजनीय आहे.
अर्हत्तमः कुरुषु सौमदत्तिः स नो भ्राता संजय मत्सखा च। महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽर्हः सहामात्यः कुशलं तस्य पृच्छेः
कौरवांमध्ये सर्वांत योग्य, सौमदत्त, जो आपला भाऊ आहे, संजय, आणि माझा मित्र आहे, मोठा धनुर्धारी, रथींत श्रेष्ठ, आदरणीय—त्याची आणि त्याच्या मंत्र्यांची कुशल विचार.
ये चैवान्ये कुरुमुख्या युवानः पुत्राः पौत्रा भ्रातरश्चैव ये नः। यंयमेषां मन्यसे येन योग्यं तत्तत्प्रोच्यानामयं सूत वाच्याः
आणि इतर जे कौरवांचे प्रमुख तरुण आहेत—आपले पुत्र, नातू, भाऊ—त्यांच्यातील ज्याला योग्य वाटेल, त्याला योग्य त्या रीतीने सांग, सुत.
ये राजानः पाण्डवायोधनाय समानीता धार्तराष्ट्रेण केचित्। वशातयः साल्वकाः केकयाश्च तथाम्बष्ठा ये त्रिगर्ताश्च मुख्याः
धृतराष्ट्राचा मुलगा पांडवांविरुद्ध युद्धासाठी जे राजे गोळा केले आहेत, त्यात काहींनी अधीनता स्वीकारली आहे, काही साल्व देशातील, काही केकय देशातील आहेत, तसेच अंबष्ठ आणि त्रिगर्त देशाचे प्रमुखही आहेत.
प्राच्योदीच्या दाक्षिण्यात्याश्च शूरा- स्तथा प्रतीच्याः पार्वतीयाश्च सर्वे। अनृशंसाः शीलवृत्तोपुन्ना- स्तेषां सर्वेषां कुशलं सूत पृच्छेः
पूर्व, उत्तर, दक्षिण आणि पश्चिम दिशांतील शूर, तसेच पर्वतीय प्रदेशातील सर्व लोक, जे दयाळू आणि चांगल्या वर्तनाचे आहेत—संजया, त्यांची सर्वांची कुशलता विचार.
हस्त्यारोहा रथिनः सादिनश्च पदातयश्चार्यसङ्घा महान्तः। आख्याय मां कुशलिनं स्म नित्य- मनामयं परिपृच्छेः समग्रान्
हत्तीवर बसणारे, रथावर लढणारे, घोडेस्वार आणि मोठ्या पायदळाच्या तुकड्या—त्यांना सांग की मी सुखरूप आहे आणि त्यांचीही तब्येत व कुशलता नीट विचार.
तथा राज्ञो ह्यर्थयुक्तानमात्यान् दौवारिकान्ये च सेनां नयन्ति। आयव्ययं ये गमयन्ति नित्य- मर्थांश्च ये महतश्चिन्तयन्ति
राजाचे जे मंत्री नीतीमध्ये पटाईत आहेत, द्वारपाल, सैन्याचे प्रमुख, उत्पन्न-खर्च सांभाळणारे, आणि जे नेहमी मोठ्या गोष्टींचा विचार करतात—
वृन्दारकं कुरुमध्येष्वमूढं महाप्रज्ञं सर्वधर्मोपपन्नम् । न तस्य युद्धं रोचते वै कदाचि- द्वैश्यापुत्रं कुशलं तात पृच्छेः
कुरूंच्या मध्ये जो वृंदारक आहे, तो अत्यंत बुद्धिमान, सर्व धर्मांनी युक्त आणि कधीच युद्धात आनंद न मानणारा—त्या वैश्यपुत्राची कुशलता विचार, मुला.
निकर्तने देवने योऽद्वितीय- श्छन्नोपधः साधुदेवी मताक्षः। यो दुर्जयो देवरथेन सङ्ख्ये स चित्रसेनः कुशलं तात वाच्यः
जो शत्रूंचा नाश करण्यात आणि मारण्यात अद्वितीय आहे, गुप्त डावपेचात आणि फासे खेळण्यात पटाईत आहे, देवांशी युद्धातही जिंकू शकतो—त्या चित्रसेनाला माझा नमस्कार सांग आणि त्याची कुशलता विचार, मुला.
गान्धारराजः शकुनिः पार्वतीयो निकर्तने योऽद्वितीयोऽक्षदेवी। मानं कुर्वन्धार्तराष्ट्रस्य सूत मिथ्याबुद्धेः कुशलं तात पृच्छेः
गांधाराचा राजा शकुनी, पर्वतीय प्रदेशातील, जो शत्रूंचा नाश करण्यात आणि फासे खेळण्यात अद्वितीय आहे, धृतराष्ट्राच्या मुलाची खुशमस्करी करणारा आणि वाकड्या बुद्धीचा आहे—त्याचीही कुशलता विचार, मुला.
यः पाण्डवानेकरथेन वीरः समुत्सहत्यप्रधृप्यान्विजेतुम् । यो मुह्यतां मोहयिताऽद्वितीयो वैकर्तनः कुशलं तस्य पृच्छेः
जो एकट्याने, एका रथावर बसून, पांडवांना जिंकण्याचे धाडस करतो, आणि जो गोंधळलेल्या लोकांना गोंधळवण्यात अद्वितीय आहे—त्या वैकर्तनाची कुशलता विचार.
स एव भक्तः स गुरुः स भर्ता स वै पिता स च माता सुहृच्च। अगाधबुद्धिर्विदुरो दीर्घदर्शी स नो मन्त्री कुशलं तं स्म पृच्छेः
तोच आमचा भक्त, गुरु, स्वामी, वडील, आई आणि मित्र आहे; अथांग बुद्धी आणि दूरदृष्टी असलेला विदुर आमचा सल्लागार आहे—त्याची कुशलता विचार.
वृद्धाः स्त्रियो याश्च गुणोपपन्ना ज्ञायन्ते नः सञ्जय मातरस्ताः। ताभिः सर्वाभिः सहिताभिः समेत्य स्त्रीभिः सवृद्धाभिरभिवादं वदेथाः
ज्या वयोवृद्ध आणि सद्गुणी स्त्रिया आपल्या घरात आहेत, ज्या आपल्याला माहीत आहेत, संजया—त्यांच्यासह इतर सर्व स्त्रिया आणि वृद्धांना माझा नमस्कार सांग.
कच्चित्पुत्रा जीवपुत्राः सुसम्य- ग्वर्तन्ते वो वृत्तिमनृशंसरूपाः । इति स्मोत्का सञ्जय ब्रूहि पश्चा- दजातशत्रुः कुशली सपुत्रः
तुझे पुत्र, जे जिवंत आहेत, ते सर्व नीट आहेत का? ते सद्वर्तन आणि दयाळूपणाने वागतात का? असे विचारून, संजया, नंतर सांग की अजतशत्रू आणि त्याचे पुत्रही कुशल आहेत.
राज्ञो भार्याः सञ्जय वेत्थ तत्र तासां सर्वासां कुशलं तात पृच्छेः । सुसंगुप्ताः सुरभयोऽनवद्याः कच्चिद्गृहानावसथाप्रमत्ताः
राजाच्या सर्व पत्नी तुला माहीत आहेत, संजया; त्यांची कुशलता विचार, मुला. त्या नीट राखल्या जातात ना, सुगंधी आणि निष्कलंक आहेत का? त्या आपल्या घराची आणि वस्त्यांची नीट काळजी घेतात ना?
कच्चिद्वृत्तिं श्वशुरेषु भद्राः कल्याणीं वर्तध्वमनृशंसरूपाम्। यथा च वः स्युः पतयोऽनुकूला- स्तथा वृत्तिमात्मनः स्थापयध्वम्
तुम्ही तुमच्या सासऱ्यांशी चांगल्या आणि दयाळूपणाने वागताय ना? जसा तुमच्या पतींनी तुमच्याशी प्रेमाने वागावे, तसाच तुमचाही वागणूक चांगली असावी.
या नः स्नुषाः सञ्जय वेत्थ तत्र प्राप्ताः कुलेभ्यश्च गुणोपपन्नाः। प्रजावत्यो ब्रूहि समेत्य ताश्च युधिष्ठिरो वोऽभ्यवदत्प्रसन्नः
ज्या आपल्या सूनबाई तुला तिथे माहीत आहेत, ज्या चांगल्या घरातून आल्या आहेत आणि गुणी आहेत—त्यांना एकत्र बोलावून सांग की युधिष्ठिर त्यांना प्रेमाने नमस्कार करतो.
कन्याः स्वजेथाः सदनेषु सञ्जय अनामयं मद्वचनेन पृष्ट्वा। कल्याणा वः सन्तु पतयोऽनुकूला यूयं पतीनां भवतानुकूलाः
घरात असलेल्या कन्यांची, संजया, माझ्या वतीने तब्येत विचार. तुमचे पती तुमच्याशी प्रेमाने वागो आणि तुम्हीही पतींशी प्रेमाने वागा.
अलङ्कृता वस्त्रवत्यः सुगन्धा अबीभत्साः सुखिता भोगवत्यः। लघु यासां दर्शनं वाक्व लघ्वी वेशस्त्रियः कुशलं तात पृच्छेः
ज्या स्त्रिया सुशोभित, सुंदर वस्त्र घालणाऱ्या, सुगंधी, निष्कलंक, सुखी आणि ऐश्वर्यसंपन्न आहेत, ज्यांचे वागणे आणि बोलणे हलके आहे—त्या अंतःपुरातील स्त्रियांची कुशलता विचार, मुला.
दास्यः स्युर्या ये च दासाः कुरूणां तदाश्रया बहवः कुब्जखञ्जाः। आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो- ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम्
कुरूंच्या दासी, दास, तसेच त्यांच्यावर अवलंबून असलेले अनेक कुबड्या आणि लंगडे—त्यांनाही सांग की मी सुखरूप आहे आणि अगदी सर्वात तळागाळातील लोकांचीही तब्येत विचार.
कच्चिद्वृत्तिं वर्तते वै पुराणीं कच्चिद्भोगान्दार्तराष्ट्रो ददाति। अङ्गहीनान्कृपणान्वामनान्वा यानानृशंस्याद्धार्तराष्ट्रो बिभर्ति
जुनी चाल अजूनही चालू आहे ना? धृतराष्ट्र सर्वांना सुखसोयी देतो का? अपंग, दुर्दैवी, बुटके—धृतराष्ट्र त्यांची दयाळूपणाने काळजी घेतो का?
अन्धाश्च सर्वे बधिरास्तथैव हस्ताजीवा बहवो येऽत्र सन्ति। आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो- ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम्
इथे जे सर्व आंधळे आणि बहिरे आहेत, तसेच हातावर पोट असणारे जे अनेक लोक आहेत, त्यांनाही सांग की मी सुखरूप आहे, आणि त्यांच्यातील सर्वात शेवटच्या माणसाचीही तब्येत विचार.
मा भैष्ट दुःखेन कुजीवितेन नूनं कृतं परलोकेषु पापम्। निगृह्य शत्रून्सुहृदोऽनुगृह्य वासोभिरन्नेन च वो भरिष्ये
कष्ट किंवा कठीण आयुष्यामुळे घाबरू नका; नक्कीच मागच्या जन्मी काही पाप घडले असावे. मी शत्रूंना आवर घालीन, मित्रांवर उपकार करीन, आणि तुम्हा सर्वांना कपडे व अन्न पुरवीन.
त्वयोच्यमानां श्रृणुयुक्तथा कुरु
मी सांगितल्याप्रमाणे त्यांच्याशी बोल आणि त्यानुसार वाग.
सन्त्येव मे ब्राह्मणेभ्यः कृतानि भावीन्यथो नो बत वर्तयन्ति । तान्पश्यामि युक्तरूपांस्तथैव तामेव सिद्धिं श्रावयेथा नृपं तम्
मी ब्राह्मणांसाठी विधी केले आहेत, त्याचे फळ अजून मिळाले नाही, पण ते योग्य वेळी मिळेल. जे योग्य आहेत ते मी पाहतो, आणि ही गोष्ट त्या राजाला सांग.
ये चानाथा दुर्बलाः सर्वकाल- मात्मन्येव प्रयतन्तेऽथ मूढाः। तांश्चापि त्वं कृपणान्सर्वथैव ह्यस्मद्वाक्यात्कुशलं तात पृच्छेः
जे अनाथ, दुर्बल, नेहमी स्वतःसाठी धडपडणारे, आणि जे गोंधळलेले आहेत, अशा सर्व दीन लोकांची माझ्या सांगण्याप्रमाणे विचारपूस कर, प्रिय.
ये चाप्यन्ये संश्रिता धार्तराष्ट्रा- न्नानादिग्भ्योऽभ्यागताः सूतपुत्र । दृष्ट्वा तांश्चैवार्हतश्चापि सर्वा- न्संपृच्छेथाः कुशलं चाव्ययं च
जे इतर लोक धृतराष्ट्रपुत्रांकडे आश्रयाला आले आहेत, वेगवेगळ्या दिशांनी आलेले आहेत, सुतपुत्रा, त्यांना आणि जे योग्य आहेत त्यांनाही भेटून, त्यांची आणि त्यांच्या स्थैर्याची विचारपूस कर.
एवं सर्वानागताभ्यागतांश्च राज्ञो दूतान्सर्वदिग्भ्योभ्युपेतान् । पृष्ट्वा सर्वान्कुशलं तांश्च सूत पश्चादहं कुशली तेषु वाच्यः
अशा रीतीने, जे आले आहेत आणि जे उपस्थित आहेत, राजाचे सर्व दूत जे सर्व दिशांनी आले आहेत, त्यांची विचारपूस करून, मग, सुत, त्यांना सांग की मी त्यांच्यात सुखरूप आहे.
न हीदृशाः सन्त्यपरे पृथिव्यां ये योधका धार्तराष्ट्रेण लब्धाः। धर्मस्तु नित्यो मम धर्म एव महाबलः शत्रुनिबर्हणाय
पृथ्वीवर धृतराष्ट्रपुत्रांना मिळालेले असे योद्धे दुसरे कुठेही नाहीत; पण माझ्यासाठी धर्म कायम आहे, आणि तोच धर्म, मोठ्या बळाने, शत्रूंचा नाश करील.