त्रयोऽस्यां जनिताः पुत्रा राज्ञाऽनेन ययातिना। दुर्भगाया मम द्वौ तु पुत्रौ तात ब्रवीमि ते
राजा ययातिकडून तिच्या पोटी तीन मुलगे झाले. पण बाबा, मी दुर्दैवी, कारण माझे फक्त दोनच मुलगे आहेत, हे मी तुला सांगते.
धर्मज्ञ इति विख्यात एष राजा भृगूद्वह। अतिक्रान्तश्च मर्यादां काव्यैतत्कथयामि ते
हा राजा धर्मज्ञ म्हणून प्रसिद्ध आहे, हे भृगुकुळातील. पण त्याने मर्यादा ओलांडल्या; हे कवी, मी तुला सांगते.
धर्मज्ञः सन्महाराज योऽधर्ममकृथाः प्रियम्। तस्माज्जरा त्वामचिराद्धर्षयिष्यति दुर्जया
राजा, तुझ्या मनात धर्माची जाणीव असूनही, तू इच्छेच्या मोहाने अधर्माचे कृत्य केलेस. म्हणून, लवकरच ती जिंकता न येणारी वृद्धावस्था तुला गाठणार आहे.
ऋतुं वै याचमानाया भगवन्नान्यचेतसा। दुहितुर्दानवेन्द्रस्य धर्म्यमेतत्कृतं मया
भगवंत, दानवेंद्राच्या कन्येने एकचित्ताने ऋतूची मागणी केली तेव्हा मी योग्य असेच वागलो.
ऋतुं वै याचमानाया न ददाति पुमानृतुम्। भ्रूणहेत्युच्यते ब्रह्मन् स इह ब्रह्मवादिभिः
ब्राह्मण, जर एखाद्या स्त्रीने ऋतूची मागणी केली आणि पुरुषाने ती नाकारली, तर वेदज्ञ लोक त्याला भ्रूणहंता म्हणतात.
अभिकामां स्त्रियं यश्च गम्यां रहसि याचितः। नोपैति स च धर्मेषु भ्रूणहेत्युच्यते बुधैः
आणि जर एखादी स्त्री मनापासून आणि योग्य वेळी एकांतात पुरुषाकडे मागणी करते आणि तो तिच्याकडे जात नाही, तर ज्ञानी लोक त्यालाही धर्मदृष्ट्या भ्रूणहंता म्हणतात.
यद्यद्वृणोति मां कश्चित्तत्तद्देयमिति व्रतम्। त्वया च सापि दत्ता मे नान्यं नाथमिहेच्छति
माझे व्रत असे आहे की, जो कोणी माझ्याकडे काही मागतो, ते मी देतो. आणि तूच ती मला दिलीस; ती येथे दुसऱ्या कोणालाही नाथ मानत नाही.
इत्येतानि समीक्ष्याहं कारणानि भृगूद्वह। अधर्मभयसंविग्नः शर्मिष्ठामुपजग्मिवान्। `मत्वैतन्मे धर्म इति कृतं ब्रह्मन्क्षमस्व माम्
हे भृगुकुळातील श्रेष्ठ, या सर्व कारणांचा विचार करून आणि अधर्माची भीती वाटून मी शर्मिष्ठेकडे गेलो. मला वाटले, 'हेच माझ्यासाठी धर्म आहे.' ब्राह्मण, मी केलेल्या या कृतीसाठी मला क्षमा कर.
नन्वहं प्रत्यवेक्ष्यस्ते मदधीनोऽसि पार्थिव। मिथ्याचारस्य धर्मेषु चौर्यं भवति नाहुष
हे राजा, मी तुझ्या इच्छेचा विचार करूनच वागलो, कारण मी तुझ्यावर अवलंबून आहे. धर्माच्या बाबतीत खोटे वागणे हे चोरीसमान मानले जाते, हे नाहुषकुळातील राजा.
क्रुद्धेनोशनसा शप्तो ययातिर्नाहुषस्तदा। पूर्वं वयः परित्यज्य जरां सद्योऽन्वपद्यत
त्या वेळी क्रुद्ध उशनाने नाहुषपुत्र ययातीस शाप दिला; आणि त्याने आपले पूर्वीचे तारुण्य सोडून ताबडतोब वृद्धत्व स्वीकारले.
अतृप्तो यौवनस्याहं देवयान्यां भृगूद्वह। प्रसादं कुरु मे ब्रह्मञ्जरेयं न विशेच्च माम्
हे भृगुकुळातील श्रेष्ठ, देवयानीसोबतचे तारुण्य मला अजूनही समाधान देत नाही. ब्राह्मण, कृपा करून अशी व्यवस्था कर की हे वृद्धत्व मला त्रास देऊ नये.
नाहं मृषा ब्रवीम्येतज्जरां प्राप्तोऽसि भूमिप। जरां त्वेतां त्वमन्यस्मिन्संक्रामय यदीच्छसि
हे भूमिपती, मी खोटे बोलत नाही; तुला वृद्धत्व आले आहे. जर तुला वाटले, तर हे वृद्धत्व दुसऱ्यावर टाकू शकतोस.
राज्यभाक्स भवेद्ब्रह्मन्पुण्यभाक्कीर्तिभाक्तथा। यो मे दद्याद्वयः पुत्रस्तद्भवाननुमन्यताम्
ब्राह्मण, जो माझ्या साठी आपले तारुण्य देईल, त्याला राज्य, पुण्य आणि कीर्ती मिळू दे. हे तुझे अनुमोदन असू दे.
संक्रामयिष्यसि जरां येथेष्टं नहुषात्मज। मामनुध्याय भावेन न च पापमवाप्स्यसि
हे नाहुषपुत्र, तुला हवे तसे वृद्धत्व दुसऱ्यावर टाकू शकतोस. मनात शंका न ठेवता तसे कर; तुला काहीही पाप लागणार नाही.
वयो दास्यति ते पुत्रो यः स राजा भविष्यति। आयुष्मान्कीर्तिमांश्चैव बह्वपत्यस्तथैव च
जो पुत्र तुला आपले तारुण्य देईल, तोच राजा होईल; तो दीर्घायुषी, कीर्तिवान आणि अनेक संतती असलेला होईल.
जरां प्राप्य ययातिस्तु स्वपुरं प्राप्य चैव हि। पुत्रं ज्येष्ठं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः
वृद्धत्वाने ग्रासलेला ययाति आपल्या नगरात परतला आणि आपल्या ज्येष्ठ व श्रेष्ठ पुत्र यदूस असे म्हणाला.
जरावली च मां तात पलितानि च पर्यगुः। काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तोऽस्मि यौवने
माझ्यावर वृद्धत्व आले आहे, बाळा, आणि पांढरे केस सर्वत्र पसरले आहेत. काव्य उशनाच्या शापामुळे मला अजूनही तारुण्याचे समाधान मिळाले नाही.
त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह। यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम्
यदु, माझे पाप आणि हे वृद्धत्व तू स्वीकार, म्हणजे मी तुझ्या तारुण्याने इंद्रियसुख उपभोगू शकेन.
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनस्ते यौवनं त्वहम्। दत्त्वा स्वं प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह
पण हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर मी माझे पाप आणि वृद्धत्व परत घेऊन तुझे तारुण्य तुला परत देईन.
जरायां बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः। तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीष्य इति मे मतिः
वृद्धत्वात खाण्या-पिण्यामुळे अनेक दोष येतात; म्हणून, राजा, मी तुझे वृद्धत्व स्वीकारणार नाही, अशी माझी ठाम इच्छा आहे.
सितश्मश्रुर्निरानन्दो जरया शिथिलीकृतः। वलीसङ्गतगात्रस्तु दुर्दर्शो दुर्बलः कृशः
पांढऱ्या दाढीचे, आनंदहीन, वृद्धापकाळामुळे अंग सैल झालेले, अंगावर सुरकुत्या पडलेल्या, पाहवत नाही असा, अशक्त आणि कृश असा तो दिसतो.
अशक्तः कार्यकरणे परिभूतः स यौवतैः। सहोपजीविभिश्चैव तां जरां नाभिकामये
तो काहीच करू शकत नाही, तरुण आणि घरातले सगळे त्याची टिंगल करतात; मला अशी वृद्धावस्था अजिबात नको आहे.
सन्ति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप। जरां ग्रहीतुं धर्मज्ञ तस्मादन्यं वृणीष्व वै
राजा, तुला माझ्यापेक्षा जास्त प्रिय असे अनेक मुलगे आहेत; म्हणून, धर्म जाणणाऱ्या, वृद्धत्व स्वीकारायला दुसऱ्याला निवड.
यत्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि। तस्मादराज्यभाक्तात प्रजा तव भविष्यति
तू माझ्या हृदयातून जन्मलास तरीही मला आपले तारुण्य देत नाहीस, म्हणून, राज्यासाठी अयोग्य असलेल्या, तुझी संतती फक्त तुझीच राहील.
प्रत्याख्यातस्तु राजा स तुर्वसुं प्रत्युवाच ह।' तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह। यौवनेन चरेयं वै विषयांस्तव पुत्रक
राजाने नकार मिळाल्यावर तुरवसूला सांगितले, 'तुरवसु, तू वृद्धत्वाची वेदना स्वीकार; मी तुझ्या तारुण्याने तुझे सुख उपभोगतो, मुला.'
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनर्दास्यामि यौवनम्। स्वं चैव प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह
एक हजार वर्षे पूर्ण झाली की, मी तुला पुन्हा तुझे तारुण्य परत देईन आणि वृद्धत्वाची वेदना पुन्हा स्वतः घेईन.
न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम्। बलरूपान्तकरणीं बुद्धिप्राणप्रणाशिनीम्
मला वृद्धत्व नको, बाबा, कारण ती कामसुख नष्ट करते, बळ आणि सौंदर्य संपवते, बुद्धी आणि प्राणही हरपवते.
यत्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि। तस्मात्प्रजा समुच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति
तू माझ्या हृदयातून जन्मलास तरी आपले तारुण्य मला देत नाहीस, म्हणून, तुरवसु, तुझं वंश पुढे चालणार नाही.
संकीर्णाचारधर्मेषु प्रतिलोमचरेषु च। पिशिताशिषु चान्त्येषु मूढ राजा भविष्यसि
मिश्र आचारधर्म असणाऱ्यांत, उलट वागणाऱ्यांत, मांसाहार करणाऱ्यांत आणि नीच लोकांत, अज्ञानी राजा तू होशील.
गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु च। पशुधर्मेषु पापेषु म्लेच्छेषु त्वं भविष्यसि
गुरुपत्नीवर आसक्त असणाऱ्यांत, पशूयोनीत जन्मलेल्या, पशूसारखे वागणारे, पापी आणि म्लेच्छ लोकांत तू राहशील.