अस्त्रं द्रोणादर्जुनाद्वासुदेवा- त्कृपाद्भीष्माद्येन कृतं शृणोमि। यं तं कार्ष्णिप्रतिममाहुरेकं स सात्यकिः पाण्डवार्थे निविष्टः
द्रोण, अर्जुन, वासुदेव, कृप आणि भीष्म यांनी तयार केलेलं एक अस्त्र आहे, असं मी ऐकतो. ज्याला ते कर्ष्णीसमान म्हणतात, तो एक म्हणजे सात्यकी, जो पांडवांच्या बाजूने उभा आहे.
उपाश्रिताश्चेदिकरूशकाश्च सर्वोद्योगैर्भूमिपालाः समेताः। तेषां मध्ये सूर्यमिवातपन्तं श्रिया वृतं चेदिपतिं ज्वलन्तम्
चेदी, करूष आणि काशीचे राजे, सर्वजण एकत्र येऊन, पूर्ण प्रयत्नांनी एकत्र झाले आहेत. त्यांच्यामध्ये, तेजाने झळकणारा, सूर्याप्रमाणे उजळणारा, श्रीमंतीने नटलेला चेदींचा राजा उभा आहे.
अस्तम्भनीयं युधि मन्यमान्यो ज्यां कर्षतां श्रेष्ठतमं पृथिव्याम् । सर्वोत्साहं क्षत्रियाणां निहत्य प्रसह्य कृष्णस्तरसा संममर्द
युद्धात सर्वश्रेष्ठ, पृथ्वीवर धनुष्याचा प्रत्यय ओढणाऱ्यांमध्ये सर्वोत्तम मानला जाणारा कृष्ण, सर्व क्षत्रियांचा उत्साह मोडून, आपल्या वेगाने त्यांना सहज पराभूत करतो.
यशोमानौ वर्धयन्पाण्डवानां पुराऽभिनच्छिशुपालं समीक्ष्य। यस्य सर्वे वर्धयन्ति स्म मानं करूशराजप्रमुखा नरेन्द्राः
पांडवांचा मान वाढवणारा, ज्याने पूर्वी शिशुपालाचा वध केला, असे मी पाहिलं आहे. त्यावेळी करूषराजासह सर्व राजांनी त्याचा सन्मान वाढवला.
तमसह्यं केशवं तत्र मत्वा सुग्रीवयुक्तेन रथेन कृष्णम्। संप्राद्रवंश्चेदिपतिं विहाय सिंहं दृष्ट्वा क्षुद्रमृगा इवान्ये
तेथे कृष्णाला जिंकता येणार नाही असं समजून, इतर सर्वजण चेदींच्या राजाला सोडून पळाले, जसं सिंहाला पाहून दुर्बल प्राणी पळतात, तसंच कृष्णाच्या बलशाली रथाला पाहून ते पळाले.
यस्तं प्रतीपस्तरसा प्रत्युदीया- दाशंसमानो द्वैरथे वासुदेवम् । सोऽशेत कृष्णेन हतः परासु- र्वातेनेवोन्मथितः कर्णिकारः
जो कोणी आपल्या बळावर विश्वास ठेवून, द्वंद्वयुद्धात वासुदेवाला सामोरा गेला, तो कृष्णाने मारला गेला; त्याचा जीव निघून गेला, जसं वाऱ्याने कर्णिकाराचं झाड उपटून टाकावं.
पराक्रमं मे यदवेदयन्त तेषामर्थे सञ्जय केशवस्य। अनुस्मरंस्तस्य कर्माणि विष्णो- र्गावल्गणे नाधिगच्छामि शान्तिम्
संजया, जेव्हा त्यांनी कृष्णाच्या पराक्रमाची माहिती मला दिली, तेव्हा विष्णूच्या कर्तृत्वाची आठवण येऊन, माझ्या मनाला काहीच शांतता मिळत नाही, जसं मोकळ्या लगामाच्या घोड्याला मिळत नाही.
न जातु ताञ्छत्रुरन्यः सहेत येषां स स्यादग्रणीर्वृष्णिसिंहः । प्रवेपते मे हृदयं भयेन श्रुत्वा कृष्णावेकरथे समेतौ
ज्यांच्यासाठी वृष्णींचा सिंह अग्रणी आहे, अशा लोकांना दुसरा कोणताही शत्रू तोंड देऊ शकत नाही. कृष्ण आणि अर्जुन एकाच रथावर एकत्र आहेत, हे ऐकून माझं हृदय भीतीने थरथरतं.
न चेद्गच्छेत्सङ्गरं मन्दबुद्धि- स्ताभ्यां लभेच्छर्म तदा सुतो मे। नो चेत्कुरून्सञ्जय निर्दहेता- मिन्द्राविष्णू दैत्यसेनां यथैव
माझा मुलगा जर त्या दोघांशी मैत्री करायला गेला नाही, तर त्याने ढाल घ्यावी. नाहीतर, संजय, तो कुरूंचा नाश केला नाही, तर जसा इंद्र आणि विष्णू दैत्यांची सेना जाळून टाकतात, तसंच होईल.
मते हि मे शक्रसमो धनञ्जयः सनातनो वृष्णिवीरश्च विष्णुः। धर्मारामो ह्रीनिषेवस्तरस्वी कुन्तीपुत्रः पाण्डवोऽजातशत्रुः
माझ्या मते धनंजय हा शक्रासारखा आहे; वृष्णी कुळातील शूर पुरुष म्हणजेच विष्णू आहे; धर्मावर प्रेम करणारा, लाजाळू आणि धाडसी, कुंतीचा मुलगा, पांडव, अजातशत्रू आहे.
दुर्योधनेन निकृतो मनस्वी नो चेत्क्रुद्धः प्रदहेद्धार्तराष्ट्रान् । नाहं तथा ह्यर्जुनाद्वासुदेवा- द्भीमाद्वाऽहं यमयोर्वा बिभेमि
दुर्योधनाने जर मनाने फसवून घेतले आणि रागाने धृतराष्ट्रपुत्रांचा नाश केला नाही, तर मला अर्जुन, वासुदेव, भीम किंवा यमपुत्र यांच्यापासून भीती वाटत नाही.
यथा राज्ञः क्रोधदीप्तस्य सूत मन्योरहं भीततरः सदैव । महातपा ब्रह्मचर्येण युक्तः सङ्कल्पोऽयं मानसस्तस्य सिद्ध्येत्
जसा मी नेहमी राजाच्या प्रचंड रागामुळे फार घाबरतो, तसंच, मोठ्या तपस्येने आणि ब्रह्मचर्याने युक्त असलेल्या त्याच्या मनातील संकल्प नक्कीच पूर्ण होईल.
तस्य क्रोधं सञ्जयाहं समीक्ष्य स्थाने जानन्भृशमस्म्यद्य भीतः। स गच्छ शीघ्रं प्रहितो रथेन पाञ्चालराजस्य चमूनिवेशनम्
त्याचा राग पाहून, संजय, मला आज खूपच भीती वाटते, कारण तो योग्य आहे हे मला माहीत आहे. तू लवकर जा, रथावर बसून, पाञ्चाळराजाच्या सैन्यछावणीमध्ये पोहोच.
अजातशत्रुं कुशलं स्म पृच्छेः पुनः पुनः प्रीतियुक्तं वदेस्त्वम्। जनार्दनं चापि समेत्य तात महामात्रं वीर्यवतामुदारम्
अजातशत्रूची वारंवार विचारपूस कर, प्रेमाने बोल, आणि जनार्दनाला भेटल्यावर, तो मोठा मंत्री, शूरांचा शिरोमणी आहे, त्यालाही नमस्कार कर.
अनामयं मद्वचनेन पृच्छे- र्धृतराष्ट्रः पाण्डवैः शान्तिमीप्सुः । न तस्य किंचिद्वचनं न कुर्यात् कुन्तीपुत्रो वासुदेवस्य सूत
त्यांची कुशलता माझ्या वतीने विचार, असे सांग की धृतराष्ट्र पांडवांशी शांतता इच्छितो; कुंतीपुत्र पांडव वासुदेवाचे कोणतेही वचन दुर्लक्षित करणार नाही, सुतपुत्रा.
प्रियश्चैषामात्मसमश्च कृष्णो विद्वांश्चैषां कर्मणि नित्ययुक्तः । समानीतान्पाण्डवान्सृञ्जयांश्च जनार्दनं युयुधानं विराटम्
कृष्ण त्यांना अतिशय प्रिय आहे, जणू स्वतःसारखा; तो बुद्धिमान आहे, नेहमी कृतिशील असतो; त्याने पांडव, सृंजय, जनार्दन, युयुधान आणि विराट यांना एकत्र आणले आहे.
न मूर्च्छयेद्यन्न च युद्धहेतुः
तो कधीही शुद्ध हरपणार नाही, आणि तो युद्धाचा कारणही नाही.
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धृतराष्ट्रस्य सञ्जयः। उपप्लाव्यं ययौ द्रष्टुं पाण्डवानमितौजसः
राजा धृतराष्ट्राचे शब्द ऐकून, संजय अमाप बळ असलेल्या पांडवांना भेटण्यासाठी उपप्लव्याला गेला.
स तु राजानमासाद्य कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । अभिवाद्य ततः पूर्वं सूतपुत्रोऽभ्यभाषत
तो कुंतीपुत्र युधिष्ठिर राजाकडे गेला, आधी नमस्कार केला आणि मग सुतपुत्र संजय बोलू लागला.
गवल्गणिः सञ्जयः सूतसूनु- रजातशत्रुमवदत्प्रतीतः। दिष्ट्या राजंस्त्वामरोगं प्रपश्ये सहायवन्तं च महेन्द्रकल्पम्
गावल्गणी संजय, सुताचा मुलगा, आत्मविश्वासाने अजातशत्रूला म्हणाला: 'राजा, तुझी आणि तुझ्या सोबत्यांची कुशलता पाहून मला आनंद झाला, तू महेंद्रासारखा भासतोस.'
अनामयं पृच्छति त्वाम्बिकेयो वृद्धो राजा धृतराष्ट्रो मनीषी । कच्चिद्भीमः कुशली पाण्डवाग्र्यो धनञ्जयस्तौ च माद्रीतनूजौ
अंबिकेचा मुलगा, वृद्ध आणि बुद्धिमान राजा धृतराष्ट्र तुझी कुशलता विचारतो; भीम, पांडवांमध्ये श्रेष्ठ, धनंजय आणि माद्रीचे दोन्ही पुत्र कसे आहेत, तेही विचारतो.
कच्चित्कृष्णा द्रौपदी राजपुत्री सत्यव्रता वीरपत्नी सुपुत्रा। मनस्विनी यत्र च वाञ्छसि त्व- मिष्टान्कामान्भारत स्वस्तिकामः
कृष्णा द्रौपदी, राजकन्या, सत्यप्रतिज्ञ, वीरांची पत्नी आणि उत्तम पुत्रांची माता, ती कशी आहे? भारत, जिथे तुला इच्छा आहे तिथे सर्व काही मिळो, मी तुझ्या कल्याणाची इच्छा करतो.
गावल्गणे सञ्जय स्वागतं ते प्रीतात्माऽहं त्वाऽभिनन्दामि सूत। अनामयं प्रतिमाने तवाहं सहानुजैः कुशली चास्मि विद्वन्
गावल्गणी संजय, तुझे स्वागत आहे; मी आनंदाने तुला नमस्कार करतो, सुतपुत्रा. मी आणि माझे सर्व भाऊ सुखरूप आहोत, हे तुला सांगतो, ज्ञानी.
चिरादिदं कुशलं भारतस्य श्रुत्वा राज्ञः कुरुवृद्धस्य सूत। मन्ये साक्षाद्दृष्टमहं नरेन्द्रं दृष्ट्वैव त्वां सञ्जय प्रीतियोगात्
खूप दिवसांनी भारताच्या वृद्ध राजाची कुशलता ऐकून, सुतपुत्रा, मला असं वाटतं की मी स्वतः राजाला पाहिलं, कारण तुला पाहून मला आनंद झाला.
पितामहो नः स्थविरो मनस्वी महाप्राज्ञः सर्वधर्मोपपन्नः। सकौरव्यः कुशली तात भीष्मो यथापूर्वं वृत्तिरस्त्यस्य कच्चित्
आपला आजोबा, वृद्ध आणि बुद्धिमान, सर्व धर्मांनी युक्त, तो आणि कौरवांसह भीष्म सुखरूप आहेत का, तात? त्याचं वर्तन पूर्वीसारखं आहे का?
कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो वैचित्रवीर्यः कुशली महात्मा। महाराजो बाह्लिकः प्रातिपेयः कच्चिद्विद्वान्कुशली सूतपुत्र
राजा धृतराष्ट्र आणि त्याचा मुलगा, विचित्रवीर्याचा वंशज, हे दोघेही सुखरूप आहेत का? प्रतिपाचा पुत्र, मोठा राजा बाळ्हिक आणि सुतपुत्र, हे ज्ञानीही कुशल आहेत का?
स सोमदत्तः कुशली तात कच्चि- द्भूरिश्रवाः सत्यसन्धः शलश्च। द्रोणः सपुत्रश्च कृपश्च विप्रो महेष्वासाः कच्चिदेतेऽप्यरोगाः
तात, सोमदत्त सुखरूपात आहे ना? आणि सत्यव्रती भूरिश्रवा, शल हेसुद्धा ठणठणीत आहेत ना? द्रोण आणि त्याचा मुलगा, तसेच ब्राह्मण कृपाचार्य हे महान धनुर्धारी सगळेच निरोगी आहेत ना?
सर्वे कुरुभ्यः स्पृहयन्ति सञ्जय धनुर्धरा ये पृथिव्यां प्रधानाः । महाप्रज्ञाः सर्वशास्त्रावदाता धनुर्भृतां मुख्यतमाः पृथिव्याम्
संजया, पृथ्वीवरचे सर्व श्रेष्ठ धनुर्धारी, जे अत्यंत बुद्धिमान आणि सर्व शास्त्रात पारंगत आहेत, हे धनुर्धारी अजूनही कुरूंच्या कल्याणाची इच्छा धरतात ना?
कच्चिन्मानं तात लभन्त एते धनुर्भृतः कचिदेतेऽप्यरोगाः। येषां राष्ट्रे निवसति दर्शनीयो महेष्वासः शीलवान्द्रोणपुत्रः
तात, हे धनुर्धारी लोक अजूनही मान मिळवत आहेत ना आणि त्यांची प्रकृती ठीक आहे ना? ज्या राज्यात द्रोणाचा गुणी आणि पराक्रमी मुलगा, तो महान धनुर्धारी राहतो, त्या राज्यात सगळे सुखरूप आहेत ना?
वैश्यापुत्रः कुशली तात कच्चित् महाप्राज्ञो राजपुत्रो युयुत्सुः । कर्णो मानी कुशली तात कच्चित् सुयोधनो यस्य मन्दो विधेयः
तात, वैश्यपुत्र आणि बुद्धिमान राजपुत्र युयुत्सु सुखरूपात आहे ना? आणि अभिमानी, सामर्थ्यशाली कर्णही ठणठणीत आहे ना, ज्याला मंदबुद्धी सुयोधन नेहमी ऐकतो?