तस्य सैन्यमतीवासीत्तस्मिन्बलसमागमे। प्रेक्षणीयतरं राजन्सुवेषं बलवत्तदा
त्या सैन्याच्या मेळाव्यात, राजन, ते सैन्य फारच सुंदर, व्यवस्थित आणि बलाढ्य दिसत होते.
केकयाश्च नरव्याघ्राः सोदराः पञ्च पार्थिवाः । संहर्षयन्तः कौन्तेयोनक्षौहिण्या समागताः
आणि केकय देशाचे पाच राजे, जे नर amongst वाघांसारखे होते, त्यांनी एक अक्षौहिणी सैन्यासह कुंतीपुत्राला सामील होऊन त्याला आनंद दिला.
द्रुपदस्याप्यभूत्सेना नानादेशसमागतैः। शोभिता पुरुषैः शूरैः पुत्रैश्चास्य महारथैः
द्रुपदाच्याही सैन्यात विविध प्रदेशांतून आलेले शूर पुरुष आणि त्याचे पराक्रमी पुत्र होते, त्यामुळे त्याचे सैन्य फारच शोभिवंत झाले होते.
तथैव राजा मत्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः । पार्वतीयैर्महीपालैः सहितः पाण्डवानयात्
त्याचप्रमाणे, मत्स्य देशाचा राजा विराट, पर्वतीय राजांसह पांडवांकडे आला.
इतश्चेतश्च पाण्डूनां समाजग्मुर्महात्मनाम् । अक्षौहिण्यस्तु सप्तैव विविधध्वजसङ्कुलाः
सर्व दिशांनी, विविध ध्वजांनी सजलेले सात अक्षौहिणी सैन्य, पांडूच्या महात्मा पुत्रांसाठी एकत्र आले.
युयुत्समानाः कुरुभिः पाण्डवान्समहर्षयन् । तथैव धार्तराष्ट्रस्य हर्षं समभिर्धयन्
कौरवांशी युद्ध करण्यासाठी उत्सुक असलेले हे सर्व, पांडवांना आनंद देत होते आणि त्याचप्रमाणे धृतराष्ट्रपुत्राचाही उत्साह वाढवत होते.
भगदत्तो महीपालः सेनामक्षौहिणीं ददौ। तस्य चीनैः किरातैश्च काञ्चनैरिव संवृतम्
भगदत्त या राजाने एक अक्षौहिणी सैन्य दिले, जे चिनी आणि किरात योद्ध्यांनी वेढलेले आणि सोन्यासारखे झळकत होते.
बभौ बलमनाधृष्यं कर्णिकारवनं यथा। तथा भूरिश्रवाः शूरः शल्यश्च कुरुनन्दन
ते अपराजेय सैन्य जणू कर्णिकाराच्या वनासारखे शोभत होते; त्याचप्रमाणे, पराक्रमी भूरिश्रवा आणि शल्यही, कुरूंच्या आनंदासाठी, तिथे होते.
दुर्योधनमुपायातावक्षौहिण्या पृथक्पृथक् । कृतवर्मा च हार्दिक्यो भोजान्धकुकुरैः सह
कृतवर्मा, हृतिकाचा मुलगा, आपली स्वतंत्र अक्षौहिणी घेऊन, भोज, अंधक आणि कुकुर या आपल्या सैन्यासह, दुर्योधनाकडे आला.
अक्षौहिण्यैव सेनाया दुर्योधनमुपागमत्। तस्य तैः पुरुषव्याघ्रैर्वनमालाधरैर्बलम्
कृतवर्मा एक अक्षौहिणी सैन्यासह दुर्योधनाकडे गेला; त्याच्या फौजेत वनफुलांच्या माळा घातलेले, माणसांत वाघासारखे शूर सैनिक होते.
अशोभत यथा मत्तैर्वनं प्रक्रीडितैर्गजैः । जयद्रथमुखाश्चान्ये सिन्धुसौवीरवासिनः
ते सैन्य मदमस्त हत्तींनी भरलेल्या वनासारखे शोभून दिसत होते; जयद्रथाच्या नेतृत्वाखाली सिंधू आणि सौवीर देशातील लोकही तेथे आले.
आजग्मुः पृथिवीपालाः कम्पयन्त इवाचलान्। तेषामक्षौहिणी सेना बहुला विबभौ तदा
अनेक देशांतील राजे जणू पर्वत हलवावेत अशा थाटात पृथ्वी हादरवत आले; त्यांच्या मोठ्या अक्षौहिणी सैन्याने तेथे तेजस्वीपणे भर घातली.
विधूयमानो वातेन बहुरूप इवाम्बुदः। सुदक्षिणश्च काम्भोजो यवनैश्च शकैस्तथा
ते सैन्य वाऱ्याने उडवलेल्या, अनेक रूपे असलेल्या मेघासारखे दिसत होते; कंबोजांचा राजा सुदक्षिण यवन आणि शकलोकांनाही घेऊन आला.
उपाजगाम कौरव्यमक्षौहिण्या विशांपते । तस्य सेनासमावायः शलभानामिवाबभौ
तो अक्षौहिणी सैन्यासह, राजन, कौरवांकडे आला; त्याच्या सैन्याचा मेळ जणू टोळधाडीप्रमाणे दिसत होता.
स च संप्राप्य कौरव्यं तत्रैवान्तर्दधे तदा। तथा महिष्मतीवासी नीलो नीलायुधैः सह
तो कौरवांच्या सैन्यात मिळून गेला; त्याचप्रमाणे, महिष्मतीचा राजा नील निळ्या शस्त्रांनी सज्ज सैनिकांसह तेथे पोहोचला.
महीपालो महावीर्यैर्दक्षिणापथवासिभिः । आवन्त्यौ च महीपालौ महाबलसुसंवृतौ
तो राजा दक्षिणेकडील बलाढ्य वीरांसह आणि दोन अवंतीचे सामर्थ्यशाली, चांगल्या रक्षणात असलेले राजेही आले.
पृथगक्षौहिणीभ्यां तावभियातौ सुयोधनम् । ततस्ततस्तु सर्वेषां भूमिपानां महात्मनाम्
ते दोघेही आपापल्या स्वतंत्र अक्षौहिणी सैन्यासह सुयोधनाकडे गेले; अशा प्रकारे सर्व दिशांनी मोठ्या मनाचे राजे एकत्र आले.
तिस्रोऽन्याः समवर्तन्त वाहिन्यो भरतर्षभ । एवमेकादशावृत्ताः सेना दुर्योधनस्य ताः
भारतातील श्रेष्ठा, अजून तीन वेगळ्या फौजा जमल्या; अशा रीतीने दुर्योधनाकडे एकूण अकरा अक्षौहिणी सैन्य झाले.
युयुत्समानाः कौन्तेयान्नानाध्वजसमाकुलाः । न हास्तिनपुरे राजन्नवकाशोऽभवत्तदा
कुंतीपुत्रांशी युद्ध करण्यासाठी उत्सुक असलेले हे सैन्य विविध ध्वजांनी गजबजले होते; त्या वेळी, राजन, हस्तिनापुरात जागाच उरली नव्हती.
राज्ञां स्वबलमुख्यानां प्राधान्येनापि भारत । ततः प़ञ्चनदं चैव कृत्स्नं च कुरुजाङ्गलम्
राजे आणि त्यांच्या प्रमुख सैन्यांसाठीसुद्धा, भारत, जागा मिळाली नाही; म्हणून संपूर्ण पञ्चनद आणि कुरुजंगल प्रदेश व्यापला गेला.
तथा रोहितकारण्यं मरुभूमिश्च केवला। अहिच्छत्रं कालकूटं गङ्गाकूलं च भारत
त्याचप्रमाणे, रोहितकाचं जंगल, पूर्ण वाळवंट, अहिच्छत्र, कालकूट आणि गंगेचा काठ, हे सर्व भारत, व्यापले गेले.
वारणं वाटधानं च यामुनश्चैव पर्वतः। एष देशः सुविस्तीर्णः प्रभूतधनधान्यवान्
वारण, वाटधन आणि यमुनाकाठचा पर्वत — हा सर्व विस्तीर्ण, धनधान्याने समृद्ध प्रदेश,
बभूव कौरवेयाणां बलेनातीव संवृतः। तत्र सैन्यं तथा युक्तं ददर्श स पुरोहितः
कौरवांच्या सैन्याने पूर्णपणे भरून गेला; तेथे, पुरोहिताने त्या सज्ज सैन्याचे दर्शन घेतले.
यः स पाञ्चालराजेन प्रेषितः कौरवान्प्रति
तोच तो पुरोहित, ज्याला पाञ्चालराजाने कौरवांकडे पाठवले होते.
स च कौरव्यमासाद्य द्रुपदस्य पुरोहितः। सत्कृतो धृतराष्ट्रेण भीष्मेण विदुरेण च
तो द्रुपदाचा पुरोहित कौरवांच्या छावणीत पोहोचला; तिथे धृतराष्ट्र, भीष्म आणि विदुर यांनी त्याचा सन्मान केला.
सर्वकौशल्यमुक्त्वाऽऽदौ पृष्ट्वा चैवमनामयम्। सर्वसेनाप्रणेतॄणां मध्ये वाक्यमुवाच ह
सर्वप्रथम सर्व शिष्टाचार करून आणि कुशलता विचारून, त्याने सर्व सेनापतींच्या उपस्थितीत आपले शब्द सांगितले.
सर्वैर्भवद्भिर्विदितो राजधर्मः सनातनः। वाक्योपादानहेतोस्तु वक्ष्यामि विदिते सति
तुम्हा सर्वांना राजधर्म कसा असावा हे चांगलंच माहीत आहे; तरीही चर्चा व्हावी म्हणून मी बोलतो आहे, जरी तुम्हाला आधीच सगळं समजलेलं आहे.
धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च सुतावेकस्य विश्रुतौ । तयोः समानं द्रविणं पैतृकं नात्र संशयः
धृतराष्ट्र आणि पांडू हे दोघंही एकाच वडिलांचे सुपुत्र म्हणून प्रसिद्ध आहेत; त्यांना वडिलांकडून मिळालेलं संपत्ती सारखीच वाटली गेली आहे, यात काहीच शंका नाही.
धृतराष्ट्रस्य ये पुत्राः प्राप्तं तैः पैतृकं वसु। पाण्डुपुत्राः कथं नाम न प्राप्ताः पैतृकं वसु
धृतराष्ट्राच्या मुलांना वडिलांची संपत्ती मिळाली आहे; मग पांडूच्या मुलांना तीच संपत्ती का मिळाली नाही, हेच खरे आश्चर्य आहे.
वनं गतैः पाण्डवेयैर्विदितं वः पुरा यथा। न प्राप्तं पैतृकं द्रव्यं धृतराष्ट्रेण यद्धृतम्
पांडव जेव्हा वनात गेले, तेव्हा त्यांना वडिलांची संपत्ती मिळाली नाही, ती धृतराष्ट्राने घेतली, हे तुम्हाला पूर्वीच माहीत आहे.