देवराज जहि क्रोधं त्वयि क्रुद्धे जगद्विभो। त्रस्तं सासुरगन्धर्वं सकिंनरमहोरगम्
देवेंद्रा, आपला राग सोड. जगाचा स्वामी असलेल्या तुला राग आला की, असुर, गंधर्व, किन्नर, महापाताळातील साप आणि सर्व जग घाबरून जातं.
जहि क्रोधमिमं साधो न कुप्यन्ति भवद्विधाः । परस्य पत्नी सा देवी प्रसीदस्व सुरेश्वर
हे साधू, हा राग सोड. तुझ्यासारखे लोक कधीच रागावत नाहीत. ती देवी दुसऱ्याची पत्नी आहे. म्हणून, हे देवांचा स्वामी, कृपा कर.
निवर्तय मनः पापात्परदाराभिमर्शनात्। देवराजोऽसि भद्रं ते प्रजा धर्मेण पालय
दुसऱ्याच्या पत्नीवर मन लावणं हे पाप आहे, ते मनातून काढून टाक. तू देवांचा राजा आहेस, तुझं कल्याण होवो; प्रजेला नेहमी धर्माने वागव.
एवमुक्तो न जग्राह तद्वचः काममोहितः । अथ देवानुवाचेदमिन्द्रं प्रति सुराधिपः
असं सांगितल्यावरही, कामाच्या मोहामुळे त्याने त्यांचं ऐकलं नाही. मग देवांचा राजा नहुषाने देवांना इंद्राबद्दल असं सांगितलं.
अहल्या धर्षिता पूर्वमृषिपत्नी यशस्विनी । जीवतो भर्तुरिन्द्रेण स वः किं न निवारितः
पूर्वी इंद्राने, ऋषीपत्नी अहल्येला तिच्या नवऱ्याच्या हयातीतच स्पर्श केला. तेव्हा तुम्ही त्याला का थांबवलं नाही?
बहूनि च नृशंसानि कृतानीन्द्रेण वै पुरा । वैधर्म्याण्युपधाश्चैव स वः किं न निवारितः
इंद्राने पूर्वी अनेक क्रूर, अधार्मिक आणि फसवणुकीची कृत्यं केली आहेत. तेव्हा तुम्ही त्याला का रोखलं नाही?
उपतिष्ठतु देवी मामेतदस्या हितं परम्। युष्माकं च सदा देवाः शिवमेवं भविष्यति
ती देवी माझ्याकडे यावी. यात तिचं आणि तुमचंही खरं कल्याण आहे. असं झालं तर सगळ्यांचं भलं होईल.
इन्द्राणीमानयिष्यामो यथेच्छसि दिवस्पते। जहि क्रोधमिमं वीर प्रीतो भव सुरेश्वर
हे दिवस्पती, तुझ्या इच्छेनुसार आम्ही इंद्राणीला तुझ्याकडे आणू. हे वीर, हा राग सोड आणि प्रसन्न हो, हे देवांचा स्वामी.
इत्युक्त्वा तं तदा देवा ऋषिभिः सह भारत। तग्मुर्बृहस्पतिं वक्तुमिन्द्राणीं चाशुभं वचः
असं म्हणून त्या वेळी देव आणि ऋषी, हे भारत, बृहस्पती आणि इंद्राणीला ती वाईट बातमी सांगायला गेले.
जानीमः शरणं प्राप्तामिन्द्राणीं तव वेश्मनि। दत्ताभयां च विप्रेन्द्र त्वया देवर्षिसत्तम
आम्हाला माहीत आहे की इंद्राणी तुझ्या घरी आश्रयाला आली आहे. आणि, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तू तिला भीतीमुक्ती दिली आहेस, हे देवर्षी श्रेष्ठ.
ते त्वां देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च महाद्युते । प्रसादयन्ति चेन्द्राणी नहुषाय प्रदीयताम्
हे तेजस्वी, देव, गंधर्व आणि ऋषी तुझी विनंती करतात की इंद्राणीला नहुषाकडे द्यावं.
इन्द्राद्विशिष्टो नहुषो देवराजो महाद्युतिः । वृणोत्विमं वरारोहा भर्तृत्वे वरवर्णिनी
नहुष हा तेजस्वी देवांचा राजा असून इंद्रापेक्षा श्रेष्ठ आहे. म्हणून, ही सुंदर व श्रेष्ठ वर्णाची स्त्री त्याला पती म्हणून निवडावी.
एवमुक्ते तु सा देवी बाष्पमुत्सृज्य सस्वनम् । उवाच रुदती दीना बृहस्पतिमिदं वचः
असं ऐकून ती देवी मोठ्याने रडत, डोळ्यातून अश्रू सोडत, बृहस्पतींना दुःखी होऊन म्हणाली.
नाहमिच्छामि नहुषं पतिं देवर्षिसत्तम। शरणागतास्मि ते ब्रहंस्त्रायस्व महतो भयात्
मला नहुष हा पती म्हणून नको आहे, हे देवर्षी श्रेष्ठ. मी तुझ्या आश्रयाला आले आहे; या मोठ्या भीतीतून तू मला तुझ्या ब्रह्मतेजाने वाचव.
शरणागतं न त्यजेयमिन्द्राणि मम निश्चयः। धर्मज्ञां सत्यशीलां च न त्यजेयमनिन्दिते
जो माझ्या आश्रयाला आला, त्याला मी कधीच टाकणार नाही, हे इंद्राणी, हा माझा निश्चय आहे. धर्म जाणणाऱ्या, सत्य बोलणाऱ्या स्त्रीला मी कधीच सोडणार नाही, हे निष्कलंक.
नाकार्यं कर्तुमिच्छामि ब्राह्मणः सन्विशेषतः । श्रुतधर्मा सत्यशीलो जानन्धर्मानुशासनम्
मी चुकीचं कधीच करणार नाही, विशेषतः ब्राह्मण म्हणून. वेदधर्म जाणणारा, सत्य आचरण करणारा आणि धर्माचं ज्ञान असलेला माणूस चुकीचं वागू नये.
नाहमेतत्करिष्यामि गच्छध्वं वै सुरोत्तमाः । अस्मिंश्चार्थे पुरा गीतं ब्रह्मणा श्रूयतामिदम्
मी हे करणार नाही; तुम्ही सर्व श्रेष्ठ देवांनो, इथून निघा. या बाबतीत ब्रह्मदेवांनी पूर्वी सांगितलेले एक वचन आहे, ते ऐका.
न तस्य बीजं रोहति रोहकाले न तस्य वर्षं वर्षति वर्षकाले। भीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे न स त्रातारं लभते त्राणमिच्छन्
त्याचे बी योग्य वेळी उगवत नाही; त्याच्या वेळेला पाऊस पडत नाही. जो भीतीने शत्रूला काही देतो, त्याला संकटात कोणीच मदत करत नाही.
मोघमन्नं विन्दति चाप्यचेताः स्वर्गाल्लोकाद्धश्यति नष्टचेष्टः। भीतं प्रपन्नं प्रददाति यो वै न तस्य हव्यं प्रतिगृह्णन्ति देवाः
जो माणूस दुर्लक्ष करतो, त्याला मिळणारे अन्न व्यर्थ ठरते; त्याचे प्रयत्न फुकट जातात आणि तो स्वर्गातून खाली पडतो. जो भीतीने शत्रूला काही देतो, त्याच्या यज्ञातील अर्पण देवता स्वीकारत नाहीत.
प्रमीयते चास्य प्रजा ह्यकाले सदा विवासं पितरोऽस्य कुर्वते। भीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे सेन्द्रा देवाः प्रहरन्त्यस्य वज्रम्
त्याच्या संततीचे अकाली नाश होते आणि त्याचे पूर्वज त्याला कायम घराबाहेर फिरवत राहतात. जो भीतीने शत्रूला काही देतो, त्याच्यावर इंद्रासह सर्व देवता वज्राचा प्रहार करतात.
एतदेवं विजानन्वै न दास्यामि शचीमिमाम्। इन्द्राणीं विश्रुतां लोके शक्रस्य महिषीं प्रियां
हे सर्व जाणून मी ही शची, जी जगात प्रसिद्ध आहे आणि इंद्राची प्रिय राणी आहे, देणार नाही.
अस्या हितं भवेद्यच्च मम चापि हितं भवेत्। क्रियतां तत्सुरश्रेष्ठा नहि दास्याम्यहं शचीम्
तिच्या आणि माझ्या हिताचे जे काही असेल ते करा, हे श्रेष्ठ देवांनो; पण मी शची देणार नाही.
अथ देवाः सगन्धर्वा गुरुमाहुरिदं वचः। कथं सुनीतं नु भवेन्मन्त्रयस्व बृहस्पते
मग देव आणि गंधर्वांनी आपल्या गुरूंना विचारले, 'हे बृहस्पती, हे योग्य कसे साध्य करता येईल, याचा उपाय सांगा.'
नहुषं याचतां देवी किंचित्कालान्तरं शुभा। इन्द्राणि हितमेतद्धि तथाऽस्माकं भविष्यति
देवीने नहुषाकडे थोडा वेळ मागावा; हे इंद्राणीच्या हिताचे आहे आणि आमच्या सगळ्यांसाठीही तेच योग्य ठरेल.
बहुविघ्नः सुराः कालः कालः कालं नयिष्यति। गर्वितो बलवांश्चापि नहुषो वरसंश्रयात्
खूप अडथळे येतील, हे देवांनो; काळ एकमेकांवर जाईल. वरामुळे नहुष गर्विष्ठ आणि बलवान होईल.
ततस्तेन तथोक्ते तु प्रीता देवास्तथाब्रुवन्। ब्रह्मन्साध्विदमुक्तं ते हितं सर्वं दिवौकसाम्
त्यांनी असे सांगितल्यावर आनंदी झालेल्या देवांनी म्हटले, 'ब्रह्मदेवा, तुम्ही जे सांगितले ते सर्व देवांचे हिताचे आहे.'
एवमेतद्द्विजश्रेष्ठ देवी चेयं प्रसाद्यताम्। ततः समस्ता इन्द्राणीं देवाश्चाग्निपुरोगमाः
हे श्रेष्ठ द्विजा, तसेच होवो; देवीला समजावून घ्या. मग सर्व देव, अग्नीच्या पुढे, इंद्राणीला भेटायला गेले.
त्वया जगदिदं सर्वं धृतं स्थावरजङ्गमम्। एकपत्न्यसि सत्या च गच्छस्व नहुषं प्रति
तुझ्यामुळे हे सर्व चराचर जग टिकून आहे. तू एकपत्नीव्रता आणि सत्यव्रती आहेस; आता नहुषाकडे जा.
क्षिप्रं त्वामभिकामश्च विनशिष्यति पापकृत्। नहुषो देवि शक्रश्च सुरैश्वर्यमवाप्स्यति
देवी, जो तुझ्यावर वाईट हेतूने डाव ठेवतो, तो लवकरच नष्ट होईल; नहुष आणि शक्र पुन्हा देवांचे राज्य मिळवतील.
एवं विनिश्चयं कृत्वा इन्द्राणी कार्यसिद्धये। अभ्यगच्छत सव्रीडा नहुषं घोरदर्शनम्
अशी ठाम कल्पना करून, आपले कार्य साध्य व्हावे म्हणून लाजत-लाजत इंद्राणी त्या भयंकर दिसणाऱ्या नहुषाकडे गेली.