कुमारश्च कलिङ्गानामीश्वरो युद्धदुर्मदः । एतेषां प्रेष्यतां शीघ्रमेतद्धि मम रोचते
कलींगांचा राजकुमार युद्धात फार पराक्रमी आहे; त्याला लवकर दूत म्हणून पाठवा—हे मला आवडते.
अयं च ब्राह्मणो विद्वान्मम राजन्पुरोहितः। प्रेष्यतां धृतराष्ट्राय वाक्यमस्मै प्रदीयताम्
हा ब्राह्मण विद्वान आणि माझा पुरोहित आहे, राजन; त्याला धृतराष्ट्राकडे दूत म्हणून पाठवा आणि संदेश त्याच्याकडे द्या.
यथा दुर्योधनो वाच्यो यथा सान्तनवो नृपः । धृतराष्ट्रो यथा वाच्यो द्रोणश्च रथिनां वरः
दुर्योधनाला, शांतनु वंशातील राजाला, धृतराष्ट्राला आणि रथींत श्रेष्ठ असलेल्या द्रोणाला संदेश सांगा.
द्रुपदेनैवमुक्ते तु वाक्ये वाक्यविदां वरः। वसुदेवसुतस्तत्र पृष्णिसिंहोऽब्रवीदिदम्
द्रुपदाने असे बोलल्यावर, उत्तम वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, पृष्णिवंशाचा सिंह आणि वसुदेवाचा पुत्र तिथे असे म्हणाला.
उपपन्नमिदं वाक्यं सोमकानां धुरंधरे। अर्थसिद्धिकरं राज्ञः पाण्डवस्यामितौजसः
सोमकांच्या या वचनात योग्यतेचा आधार आहे आणि हे वचन पराक्रमी पांडव राजाचा हेतू साध्य करील.
एतच्च पूर्वं कार्यं नः सुनीतिमभिकाङ्क्षताम्। अन्यथा ह्याचरन्कर्म पुरुषः स्यात्सुबालिशः
आपण जे योग्य वर्तन इच्छितो, ते आधी करणे आवश्यक आहे; अन्यथा माणूस चुकीचे वागून फारच मूर्ख ठरेल.
किं तु संबन्धकं तुल्यमस्माकं कुरुपाण्डुषु। यथेष्टं वर्तमानेषु पाण्डवेषु च तेषु च
पण कुरू आणि पांडवांशी आपले नाते सारखेच आहे, कारण पांडव आणि ते दोघेही आपल्या इच्छेप्रमाणे वागत आहेत.
ते विवाहार्थमानीता वयं सर्वे तथा भवान् । कृते विवाहे मुदिता गमिष्यामो गृहान्प्रति
ते विवाहासाठी इथे आणले गेले, आपण सारे आणि तुम्हीही तसेच; विवाह झाल्यावर आनंदाने आपण आपल्या घरी परत जाऊ.
भवान्वृद्धतमो राज्ञां वयसा च श्रुतेन च। शिष्यवत्ते वयं सर्वे भवामेह न संशयः
राजांमध्ये वयाने आणि विद्वत्तेने तुम्ही सर्वांत मोठे आहात; आम्ही सर्व येथे तुमचे शिष्यच आहोत, यात शंका नाही.
भवन्तं धृतराष्ट्रश्च सततं बहु मन्यते। आचार्ययोः सखा चासि द्रोणस्य च कृपस्व च
धृतराष्ट्र नेहमीच तुमचा मोठा मान राखतो; तुम्ही द्रोण आणि कृप या दोन्ही आचार्यांचे मित्र आहात.
स भवान्प्रेषयत्वद्य पाण्डवार्थकरं वचः। सर्वेषां निश्चितं तन्नः प्रेषयिष्यति यद्भवान्
म्हणून आज तुम्ही पांडवांच्या हिताचे वचन पाठवा; तुम्ही जे ठरवाल, तेच आमच्यासाठी पाठवा.
यदि तावच्छमं कुर्यन्न्यायेन कुरुपुङ्गवः। न भवेत्कुरुपाण्डूनां सौभ्रात्रेण महान्क्षयः
जर कुरूंचा श्रेष्ठ न्यायाने वागून शांतता साधेल, तर कुरू आणि पांडव यांच्यात मोठा विनाश होणार नाही.
अथ दर्पान्वितो मोहान्न कुर्याद्धृतराष्ट्रजः । अन्येषां प्रेषयित्वा च पश्चादस्मान्सभाह्वये
पण जर धृतराष्ट्राचा मुलगा गर्व आणि मोहामुळे तसे न करता, आधी इतरांना पाठवून नंतर आपल्याला सभेत बोलावतो,
ततो दुर्योधनो मन्दः सहामात्यः सबान्धवः । निष्ठामापत्स्यते मूढः क्रुद्धे गाण्डीवधन्वनि
तर मंदबुद्धी दुर्योधन, आपल्या मंत्र्यांसह आणि नातेवाइकांसह, गांडीवधारीच्या रागामुळे विनाशाला पोहोचेल.
ततः सत्कृत्य वार्ष्णेयं विराटः पृथिवीपतिः । गृहान्प्रस्थापयामास सगणं सहबान्धवम्
मग विराट राजाने वृष्णिवंशीयाचे योग्य आदराने स्वागत करून, त्याला त्याच्या परिवारासह घरी पाठवले.
द्वारकं तु गते कृष्णे युधिष्ठिरपुरोगमाः। चक्रुः साङ्घ्रामिकं सर्वं विराटश्च महीपतिः
कृष्ण द्वारकेला गेल्यावर, युधिष्ठिर पुढे राहून आणि विराट राजासह, सर्व युद्धाची तयारी केली.
ततः संप्रेषयामास विराटः सह बान्धवैः । सर्वेषां भूमिपालानां द्रुपदश्च महीपतिः
मग विराटाने आपल्या नातेवाइकांसह आणि द्रुपद राजाने सर्व पृथ्वीच्या राजांना संदेश पाठवले.
वचनात्कुरुसिंहानां मत्स्यपाञ्चालयोश्च ते । समाजग्मुर्महीपालाः संप्रहृष्टा महाबलाः
कुरूंच्या सिंहांसह मत्स्य आणि पांचाल राजांच्या वचनावर, पृथ्वीवरील बलाढ्य राजे आनंदाने एकत्र जमले.
तच्छ्रुत्वा पाण्डुपुत्राणां समागच्छन्महद्बलम् । धृतराष्ट्रसुताश्चापि समानिन्युर्महीपतीन्
हे ऐकून पांडुपुत्रांसाठी मोठं सैन्य एकत्र झालं; आणि धृतराष्ट्रपुत्रांनीही राजे गोळा केले.
समाकुला मही राजन्कुरुपाण्डवकारणात्। तदा समभवत्कृत्स्ना संप्रयाणे महीक्षिताम्
राजा, कौरव आणि पांडव यांच्या कारणाने सारी पृथ्वी गोंधळली; त्या वेळी सर्व राजे युद्धासाठी सज्ज झाले.
संकुला च तदा भूमिश्चतुरङ्गवलान्विता। बलानि तेषां वीराणामागच्छन्ति ततस्ततः
त्या वेळी पृथ्वी चारही प्रकारच्या सैन्यांनी भरून गेली होती; त्या वीरांची सैन्ये सर्व दिशांनी येऊ लागली.
चालयन्तीव गां देवीं सपर्वतवनामिमाम्। ततः प्रज्ञावयोवृद्धं पाञ्चाल्यः स्वपुरोहितम्। कुरुभ्यः प्रेषयामास युधिष्ठिरमते स्थितः
जणू ही पृथ्वी, तिचे डोंगर आणि जंगलांसह हलते आहे असे वाटत होते; मग द्रुपदपुत्र, युधिष्ठिराच्या सल्ल्यानुसार ठाम राहून, आपल्या वयोवृद्ध आणि बुद्धिमान पुरोहिताला कुरुंकडे पाठवतो.
भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां बुद्धिजीविनः। बुद्धिमत्सु नराः श्रेष्ठा नरेष्वपि द्विजातयः
सर्व सजीवांमध्ये प्राणी श्रेष्ठ आहेत; प्राण्यांमध्ये बुद्धिमान श्रेष्ठ; बुद्धिमानांमध्ये माणसं श्रेष्ठ; आणि माणसांत द्विज श्रेष्ठ.
द्विजेषु वैद्याः श्रेयांसो वैद्येषु कृतबुद्धयः। कृतबुद्धिषु कर्तारः कर्तृषु ब्रह्मवादिनः
द्विजांमध्ये वैद्य श्रेष्ठ; वैद्यांमध्ये ज्यांची बुद्धी ठाम आहे ते श्रेष्ठ; ठाम बुद्धी असणाऱ्यांमध्ये कर्तृत्ववान श्रेष्ठ; आणि कर्त्यांमध्ये ब्रह्मज्ञान सांगणारे श्रेष्ठ.
स भवान्कृबुद्धीनां प्रधान इति मे मतिः । कुलेन च विशिष्टोऽसि वयसा च श्रुतेन च। प्रज्ञया सदृशश्चासि शुक्रेणाङ्गिरसेन च
माझ्या मते, तुम्ही बुद्धिमानांमध्ये सर्वात श्रेष्ठ आहात; वंश, वय, विद्या यामुळेही तुम्ही वेगळे आहात; आणि तुमची बुद्धी शुक्र व अंगिरस यांच्यासारखी आहे.
विदितं चापि ते सर्वं यथावृत्तः स कौरवः । पाण्डवश्च यथावृत्तः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
तुम्हाला सर्व काही माहीत आहे—तो कौरव कसा वागला आणि पांडुपुत्र युधिष्ठिर कसा वागला हेही.
धृतराष्ट्रस्य विदिते वञ्चिताः पाण्डवाः परैः । विदुरेणानुनीतोऽपि पुत्रमेवानुवर्तते
धृतराष्ट्राला सर्व काही माहीत असूनही, पांडव दुसऱ्यांनी फसवले गेले; विदुराने समजावले तरी तो फक्त आपल्या मुलाचंच ऐकतो.
शकुनिर्बुद्धिपूर्वं हि कुन्तीपुत्रं समाह्वयत् । अनक्षज्ञं मताक्षः सन्क्षत्रवृत्ते स्थितं शुचिम्
शकुनीने कपटाने, कोंतीपुत्र युधिष्ठिराला—जो फासे खेळात अनभिज्ञ, शुद्ध आणि क्षत्रिय धर्मात ठाम होता—खेळायला बोलावले.
ते तथा वञ्चयित्वा तु धर्मराजं युधिष्ठिरम् । न कस्यांचिदवस्थायां राज्यं दास्यन्ति वै स्वयम्
अशा प्रकारे धर्मराज युधिष्ठिराला फसवून, ते कोणत्याही परिस्थितीत आपोआप राज्य परत देणार नाहीत.
भवांस्तु धर्मसंयुक्तं धृतराष्ट्रं ब्रुवन्वचः । मनांसि तस्य योधानां ध्रुवमावर्तयिष्यति
पण तुम्ही धृतराष्ट्राला धर्माचं बोललात, तर नक्कीच त्याच्या सैनिकांचे मन बदलतील.