समीक्ष्य तुष्टोस्मि नरेन्द्रसत्तम
हे राजांमध्ये श्रेष्ठ, मी सर्व विचार करून समाधानी आहे.
क्षान्तमेतन्महाबाहो यन्मां वदसि पार्थिव। न चैव किंचित्पश्यामि विकृतं ते नराधिप
महाबाहू राजन, तू माझ्याशी जसं बोललास, ते मी सहन केलं आहे. तुझ्यात मला काहीही चुकीचं दिसत नाही.
ततो विराटः परमामितुष्टः समेत्य राज्ञा समयं चकार। राज्यं च सर्वं विससर्ज तस्मै सदण्डकोशं सपुरं महात्मा
मग विराट राजा अतिशय आनंदी झाला आणि त्या राजासोबत करार केला. त्या महात्म्याने सर्व राज्य, खजिना, नगर आणि सर्व सेवक त्याच्याकडे सोपवले.
यच्च वक्ष्याम्यहं तेऽद्य मा शङ्केथा युधिष्ठिर। इदं सनगरं राष्ट्रं सजनं सवधूजनम्। युष्यभ्यं संप्रदास्यामि भोक्ष्याम्युच्छिष्टमेव च
युधिष्ठिरा, मी आज तुला जे सांगणार आहे त्यावर शंका करू नकोस. हे नगर, हे राज्य, लोक आणि स्त्रिया — सर्व मी तुला देईन; मी उरलेलंच घेईन.
अहं वद्धश्चिरं राजन्भुक्तभोगश्चिरं सुखम्। राज्यं दत्त्वा तु युष्मभ्यं प्रव्रजिष्यामि काननम्
राजा, मी फार काळ सुखाने भोग उपभोगले आहेत. आता हे राज्य तुम्हाला देऊन मी वनात जाईन.
उत्तरां प्रतिगृह्णातु सव्यसाची धनंजयः । अयं ह्यौपयिको भर्ता तस्याः पुरुषसत्तमः
सव्यसाची धनंजयाने उत्तराला स्वीकारावे; कारण तोच तिच्यासाठी योग्य नवरा आहे, हे पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ.
एवमुक्तो धर्मराजः पार्थपैक्षद्वनंजयम्। ईक्षितं चार्जुनो ज्ञात्वा मात्स्यं वचनमब्रवीत्
असं ऐकून धर्मराजाने अर्जुनाकडे पाहिलं. अर्जुनाने मत्स्यराजाचं बोलणं समजून उत्तर दिलं.
वयं वनान्तरात्प्राप्ता न ते राज्यं गृहामहे। किंतु दुर्योधनादीनां राज्ञां राज्यं गृहामहे
आम्ही वनातून आलो आहोत, तुझं राज्य आम्ही स्वीकारणार नाही. पण दुर्योधनासारख्या राजांकडून राज्य स्वीकारू.
प्रतिगृह्णाम्यहं राजन्स्रुषं दुहितरं तव। युक्तो ह्यावां हि संबन्धो मात्स्यभारतवंशयोः
राजा, मी तुझ्या कन्येला माझ्या शिष्येसाठी स्वीकारतो; कारण मत्स्य आणि भारत वंशात योग्य नाते आहे.
किमर्थं पाण्डवश्रेष्ठ भार्यां दुहितरं मम। प्रतिग्रहीतुं नेमां त्वं मया दत्तमिहेच्छसि
पांडवांमध्ये श्रेष्ठ, मी तुझ्या कन्येला पत्नी म्हणून का स्वीकारू इच्छितो, जेव्हा तू तिला इथे दिलेली नाहीस?
अन्तःपुरेऽहमुषितः सदा पश्यन्सुतां तव। सहस्यं च प्रकाशं च विश्वस्ता पितृवन्मयि
मी नेहमी अंतःपुरात राहिलो आणि तुझ्या कन्येला पाहत आलो. तिने मला उघडपणे आणि गुप्तपणे, वडिलांसारखा विश्वास ठेवला.
प्रियो बहुमतश्चाहं नर्तने गीतवादिते। आचार्यवच्च मां नित्यं मन्यते दुहिता तव
नृत्य, गाणं आणि वादन यात मी तिला प्रिय आणि मान्य आहे. तुझी कन्या मला नेहमी गुरूसारखं मानते.
वयस्यया तया राजन्सह संवत्सरोषितः । अतिशङ्का ततोऽस्थाने तव लोकस्य च प्रभो
राजा, त्या मैत्रिणीसोबत मी एक वर्ष राहिलो. त्यामुळे तुझ्यात आणि लोकांत अनाठायी शंका निर्माण झाली.
तस्मादामन्त्रये त्वाऽद्य पुत्रार्थं मे विशांपते। सुद्धं जितेन्द्रियं मन्ये तस्याः शुद्धिः कृता मया
म्हणूनच, राजाधिराज, आज मी तुझ्याशी मुलासाठी बोलतो; मी इंद्रियांवर विजय मिळवला आहे, तिला शुद्ध समजतो आणि तिची शुद्धता राखली आहे.
स्नुषायां दुहितुर्वापि पुत्रे चात्मनि वा पुनः । अतिशङ्कां न पश्यामि तेन शुद्धिर्भविष्यति
सून, मुलगी, मुलगा किंवा स्वतः यांपैकी कोणावरही मला अनावश्यक शंका वाटत नाही; त्यामुळे शुद्धता टिकून राहील.
अभिषङ्गादहं भीतो मिथ्याचारात्परंतप । स्रुषार्थमुत्तरां राजन्प्रतिगृह्णामि ते सुताम्
दुष्प्रचार आणि खोट्या वागणुकीची भीती म्हणून, शत्रूंना जिंकणाऱ्या राजा, मी तुझ्या कन्येला माझ्या शिष्येसाठी स्वीकारतो.
स्वस्त्रीयो वासुदेवस्य साक्षाद्देवसुतो यथा। दयितश्चक्रहस्तस्य बलवानस्त्रकोविदः
तो वासुदेवाच्या कुटुंबाशी नाते असलेला आहे, जणू तो थेट देवपुत्रच आहे. चक्रधारीचा लाडका, बलवान आणि शस्त्रविद्येत पारंगत आहे.
अभिमन्युर्गहाबाहुः पुत्रो मम विशांपते । जामाता तव युक्तो वै भर्ता च दुहितुस्तव
माझा पुत्र अभिमन्यू, बलवान भुजांचा, राजाधिराज, तुझा योग्य जावई आणि तुझ्या कन्येसाठी योग्य पती आहे.
उपपन्नं कुरुश्रेष्ठे कुन्तीपुत्रे धनंजये। सदैव धर्मनित्यश्च ज्ञातज्ञानश्च पाण्डवः
कुंतीचा मुलगा धनंजय हा कुरूंमध्ये खरोखरच योग्य आहे, तो नेहमीच धर्माला धरून वागतो आणि त्याला नीट ज्ञान व समज आहे, हे पांडवा.
यत्कृत्यं मन्यसे पार्थ क्रियतां तदनन्तरम्। सर्वे कामाः समृद्धा मे संबन्धी यस्य मेऽर्जुनः
पार्था, तुला जे योग्य वाटतं ते लगेच कर. माझ्या सगळ्या इच्छा पूर्ण झाल्या आहेत, कारण अर्जुन माझा नातलग आहे.
एवं ब्रुवति राजेन्द्रे कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। अन्वजानत संबन्धं समये कृष्णमात्स्ययोः
राजा असं म्हणत असताना, कुंतीपुत्र युधिष्ठिराला त्या क्षणी कृष्ण आणि मत्स्यराज यांचा संबंध समजला.
दूतान्सर्वेषु मित्रेषु वासुदेवे च भारत। प्रेषयामास कौन्तेयो विराटश्च महीपतिः
कुंतीपुत्र आणि विराट राजा, हे भारत, त्यांनी आपल्या सर्व मित्रांकडे आणि वासुदेवाकडे दूत पाठवले.
प्रतिगृह्य स्नुषार्थं वै दर्शयन्व्रतमात्मनः । शीलशौचसमाचारं लोकस्यावेद्य फल्गुनः
सूनबाईसाठी मान्य करून, फाळ्गुनाने आपली प्रतिज्ञा, स्वभाव, शुद्धता आणि वागणूक सर्व लोकांसमोर दाखवली.
लोके विख्याप्य माहात्म्यं यशश्च स परंतपः । कृतार्थः शुचिरव्यग्रस्तुष्टिमानभवत्तदा
त्याने आपली कीर्ती आणि मोठेपण साऱ्या जगात प्रसिद्ध केलं, आणि त्या शत्रूंना जिंकणाऱ्याला समाधान, शुद्धता आणि चिंता नसलेली स्थिती लाभली.
राजन्प्रीतोस्मि भद्रं ते सखा मेऽसि परन्तप। सुखमध्युषिताः सर्वे अज्ञातास्त्वयि पार्थिव
राजा, मी तुझ्यावर खूष आहे; तुझं कल्याण होवो. तू माझा मित्र आहेस, शत्रूंना जिंकणारा. आम्ही सर्वजण तुझ्याकडे सुखाने आणि कोणालाही न कळता राहिलो.
विराटनगरे राजा धर्मात्मा संशितव्रतः । पूजितश्चाभिषिक्तश्च रत्नैश्च शतशोर्चितः
विराट नगरीत, धर्मशील आणि दृढव्रती राजा सन्मानित झाला, अभिषेक झाला आणि शेकडो मौल्यवान रत्नांनी सजवला गेला.
तथा ब्रुवन्तं प्रसमीक्ष्य राजा परं प्रहृष्टः स्वजनेन तेन। स्नेहात्परिष्वज्य नृपो भुजाभ्यां ददौ महार्थं कुरुपाण्डवानाम्
राजाने त्याचं असं बोलणं पाहून, आपल्या लोकांसह अत्यंत आनंदित होऊन, प्रेमाने त्याला मिठी मारली आणि कुरु-पांडवांना मोठं धन दिलं.
समादिशन्दूतमथो समग्राः
नंतर राजाने दूताला बोलावून सर्व आवश्यक सूचना दिल्या.
युधिष्ठिरश्चापि सुसंग्रहृष्टो दुर्योधनाद्दूतमपश्यदागतम्। स चाब्रवीद्धर्मराजं समेत्य युधिष्ठिरं पाण्डवमुग्रवीर्यम्
युधिष्ठिरही फार आनंदी होता, त्याने दुर्योधनाकडून आलेला दूत पाहिला. तो दूत जवळ येऊन, मोठ्या सामर्थ्याच्या पांडवराज युधिष्ठिराला म्हणाला.
धनञ्जयेनासि पुनर्वनाय प्रव्राजितः समये तिष्ठ पार्थः। त्रयोदशे ह्येव किरीटमाली संवत्सरे पाण्डवेयोऽद्य दृष्टः
पार्था, धनंजयाने तुला पुन्हा वनवासाला पाठवलं आहे; ठरलेल्या काळासाठी तिथेच रहा. कारण आज, त्रयोदशाव्या वर्षी, किरीटधारी पांडव दिसला आहे.