मया चक्रमिवाविद्धं सैन्यं द्रक्ष्यसि केवलम् । तानहं रथनीडेभ्यः परलोकाय शात्रवान्। एकः प्रद्रावयिष्यामि चक्रपाणिरिवासुरान्
मी या सैन्याला एकट्याने जणू काही चक्राने भेदल्यासारखे दाखवीन; रथावरून मी शत्रूंना दुसऱ्या जगात पाठवीन, जसे चक्रधारी विष्णूंनी असुरांना पळवले.
असंभ्रान्तो रथे तिष्ठन्समेषु विषमेषु च। मार्गमावृत्य तिष्ठन्तमपि भेत्स्यामि पर्वतम्
मी रथावर ठामपणे उभा राहून, समतल असो वा खडतर, माझ्या वाटेत जो पर्वत आडवा उभा असेल, त्यालाही मी फोडून टाकीन.
अहमिन्द्रस्य संग्रामे द्विषतो बलदर्पितान्। मातलिं सारथिं कृत्वा निवातकवचान्रणे । हतवान्सर्वतः सर्वान्धावतो युध्यतस्तदा
मी युद्धात मातलीला सारथी करून, इंद्राचे गर्विष्ठ शत्रू — निवातकवच — जिकडे तिकडे पळत असताना आणि लढताना, सर्वत्र पराभूत केले.
निवातकवचान्हत्वा गाण्डीवास्त्रैः सहस्रशः । परं पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजम्
मी गाण्डीवाच्या अस्त्रांनी हजारो निवातकवचांचा संहार केला आणि समुद्राच्या पलीकडे जाऊन सोन्याचे नगर उद्ध्वस्त केले.
हत्वा षष्टिसहस्राणि रथानामुग्रधन्विनाम्। पौलोमान्कालकेयांश्च समरे भृशदारुणान् । असुरानहनं घोरान्रौद्रेणास्त्रेण सारथे
मी रौद्र अस्त्राने, रथावर बसलेले उग्र धनुर्धारी पौलोम आणि कालकेय, असे भीषण असुर, एकूण साठ हजार रथांचा नाश केला.
अहमिन्द्राद्दृढां मुष्टिं ब्रह्मणः क्षिप्रहस्तताम् । प्रगाढनिपुणं चित्रमतिवृद्धं प्रजापतेः
मी इंद्राकडून मजबूत मुष्टी, ब्रह्माकडून जलद हातातील अस्त्र आणि प्रजापतीकडून खोल, कुशल, अद्भुत आणि प्राचीन अस्त्र मिळवले.
रौद्रं रुद्रादहं वेद्मि वारुणं वरुणादपि । सौर्यं सूर्यादहं वेद्मि याम्यं दण्डधरादपि
मी रौद्र अस्त्र रुद्राकडून, वारुण अस्त्र वरुणाकडून, सौर अस्त्र सूर्याकडून आणि यमाचा दंडधारीकडून यम अस्त्र शिकलो आहे.
अस्त्रमाग्नेयमग्नेश्च वायव्यं मातरिश्वनः। अन्यैर्देवैरहं प्राप्तः को मां विषहते पुमान्
मी अग्नीकडून आग्नेय अस्त्र, वायूकडून वायव्य अस्त्र आणि इतर देवांकडूनही अनेक अस्त्रे मिळवली आहेत; मग मला कोण माणूस थांबवू शकेल?
अद्य गाण्डीवनिर्मुक्तैःशरौघै रोमहर्षणैः । कुरूणां पातयिष्यामि रथवृन्दानि धन्विनाम्
आज मी गाण्डीवातून सुटणाऱ्या अंगावर काटा आणणाऱ्या बाणांच्या वर्षावाने, कुरूंच्या रथी धनुर्धार्यांची फौज खाली पाडीन.
एवमाश्वासितस्तेन वैराटिः सव्यसाचिना। व्यगाहत रथानीकं भीमं भीष्मस्य वाजिभिः
सव्यसाचीने असे धीर दिल्यावर, विराटराजाने आपल्या घोड्यांना भीष्माच्या भयंकर रथांच्या फौजेत घुसवले.
रथिसिंहमनाधृष्यं जिगीषन्तं परान्रणे। अभ्यधावत्तदैवोग्रो ज्यां विकर्षन्धनञ्जयः
त्या वेळी, धनंजयाने, जणू काही काळच उग्र झाला आहे, धनुष्याची प्रत्यंचा ओढत, रणांगणात शत्रूंना हरवण्याच्या इच्छेने, रथींच्या सिंहासारख्या अपराजित योद्ध्यावर झडप घातली.
दुःशासनोऽभ्ययात्तूर्णमर्जुनं भरतर्षभः
भरतवंशातील वीर दु:शासनाने झपाट्याने अर्जुनावर चाल करून गेला.
अन्येऽपि चित्राभरणा युवानो मृष्टकुण्डलाः । अभ्ययुर्भीमधन्वानो मौवी पर्यस्य बाहुभिः
इतरही अनेक तरुण, झगमगते दागिने व चमकदार कुंडले घातलेले, मत्स्य देशातील बलवान धनुर्धारी, हातांची ताकद दाखवत पुढे सरसावले.
दुःशासनो विकर्णश्च वृषसेनो विविशतिः। अभीता भीमधन्वानं पाण्डवं पर्यवारयन्
दुःशासन, विकर्ण, वृषसेन आणि विविंशती — हे चौघेही निर्भयपणे, बलवान बाहू असलेल्या पांडवाला चौफेर घेरू लागले.
तस्य दुःशासनः षष्टिं वामपार्श्वे समार्पयत्। अस्यतः प्रतिसन्धाय कुन्तीपुत्रस्य धीमतः
त्या वेळी, दुःशासनाने कुंतीपुत्र अर्जुन धनुष्य चढवताना, त्याच्या डाव्या बाजूला साठ बाणांचा मारा केला.
पुनश्चैव स भल्लेन विद्ध्वा वैराटिमुत्तरम् । द्वितीयेनार्जुनं वीरं प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे
पुन्हा एकदा, त्याने भल्ल बाणाने विराटपुत्र उत्ताराला घायाळ केले आणि दुसऱ्या बाणाने वीर अर्जुनाच्या छातीला भेदले.
तस्य जिष्णुरुदावृत्य क्षुरधारेण कार्मुकम्। प्राकृन्तद्गृध्रपत्रेण जातरूपपरिष्कृतम्
त्यावर जिष्णूने वटवाघळाच्या पिसांनी सजवलेला, सोन्याने मढवलेला, अत्यंत धारदार बाण सोडून, त्याचे धनुष्य कापून टाकले.
अथैनं पञ्चभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे। सोपयातो रथोपस्थात्पार्थबाणाभिपीडितः
नंतर अर्जुनाने पाच बाणांनी त्याच्या छातीवर घाव घातला; पार्थाच्या बाणांनी जखमी झाल्यावर तो रथाच्या मांडवावरून मागे हटला.
सर्वा दिशश्चाभ्यपतद्बीभत्सुरपाराजितः। तं विकर्णः शरैस्तीक्ष्णैर्गृध्रपक्षैः शिलाशितैः। विव्याध परवीरध्नमर्जुनं धृतराष्ट्रजः
अजय्य भीमसेन सर्व दिशांना पुढे गेला, पण धृतराष्ट्राचा पुत्र विकर्णाने, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या अर्जुनावर, गिधाडाच्या पिसांनी मढवलेल्या आणि दगडावर धार लावलेल्या तीक्ष्ण बाणांनी हल्ला केला.
ततस्तमपि कौन्तेयः शरेण नतपर्वणा । ललाटेऽभ्यहनद्गाढं स विद्धः प्राद्रवद्भयात्
मग कुंतीपुत्राने एक मजबूत सांध असलेला बाण घेऊन त्याच्या कपाळावर जोरात मारला; जखमी झाल्यावर तो भीतीने पळून गेला.
ततः पार्थमुपाद्रुत्य दुस्सहः सविविंशतिः। अवाकिरच्छरैस्तीक्ष्णैः परीप्सन्भ्रातरं रणे
नंतर दुष्सह आणि विविंशती हे दोघे, आपल्या भावाला मदत करण्यासाठी, अर्जुनावर तुटून पडले आणि त्याच्यावर धारदार बाणांचा वर्षाव केला.
तावुभौ गृध्रपत्राभ्यां निशिताभ्यां धनञ्जयः। विव्याध युगपद्व्यग्रस्तयोर्वाहानसूदयत्
धनंजयाने दोघांवर एकाच वेळी दोन तीक्ष्ण, गिधाडपिसांच्या बाणांनी वार केला आणि घाईघाईत त्यांचे घोडे ठार केले.
तौ हताश्वौ तु विद्धाङ्गौ धृतराष्ट्रात्मजावुभौ । अभिपत्य रथैरन्यैरपनीतौ पदानुगैः
घोडे मारले गेलेले आणि स्वतःही जखमी झालेले धृतराष्ट्राचे ते दोन्ही पुत्र, इतर रथांनी आणि पायदळ सैनिकांनी युद्धभूमीतून दूर नेले गेले.
व्यद्रावयदशेषांश्च धृतराष्ट्रसुतांस्तदा । विद्राव्य च रणे पार्थो रणभूमिं व्यराजयत्
त्या वेळी अर्जुनाने उरलेले सर्व धृतराष्ट्रपुत्र पळवून लावले आणि युद्धभूमीवर विजयश्री मिळवून तेजाने उजळून निघाला.
किरीटमाली कौन्तेयो लब्धलक्षः प्रतापवान् । पातयन्नुत्तमाङ्गानि बाहूश्च परिघोपमान्
किरिटधारी, फुलमाळा घातलेला, अचूक निशाणा साधणारा आणि पराक्रमी कुंतीपुत्र, लोखंडी गजासारख्या मजबूत हातांना आणि श्रेष्ठ शिरांना खाली पाडत होता.
अशेरत महावीराः शतशो रुक्ममालिनः
शेकडो पराक्रमी योद्धे, सोन्याच्या माळांनी सजलेले, अजूनही युद्ध करत होते.
कमलदिनकरेन्दुसन्निभैः सितदशनैः सुमुखाक्षिनासिकैः। रुचिरमकरकुण्डलैर्मही पुरुषशिरोभिरथास्तृता बभौ
कमळ, सूर्य किंवा चंद्रासारख्या सुंदर चेहऱ्यांचे, शुभ्र दात, आकर्षक डोळे व नाक असलेले, मकराच्या आकाराच्या तेजस्वी कुंडलांनी सजलेली मानवी शिरं, पृथ्वीवर विखुरलेली होती आणि त्याने रणभूमी उजळून गेली.
सुनसं चारुदीप्ताश्चं क्लृप्तश्मश्रु स्वलंकृतम् । अदृश्यत शिरश्छिन्नमनेकं हेमकुण्डलम्
अनेक छाटलेली शिरं, सुंदर नाक, तेजस्वी रूप, दाढी आणि सोन्याच्या कुंडलांनी सजलेली, रणभूमीवर दिसत होती.
एवं तत्प्रहतं सैन्यं समन्तात्प्रद्रुतं भयात्
अशा प्रकारे ते सैन्य जबरदस्त मार खाऊन, भीतीने सर्व दिशांना पळू लागले.
अथ दुर्योधनः कर्णः सौबलः शकुनिस्तदा। द्रोणश्च द्रोणपुत्रश्च कृपश्चातिरथो रणे
मग दुर्योधन, कर्ण, सौबल शकुनी, द्रोण, द्रोणपुत्र आणि अतिरथी कृपाचार्य हे सर्व एकत्र आले.