तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वैराटिः पार्थसारथिः। वाहयच्चोदितस्तेन रथं भीष्मरथं प्रति
ही वचने ऐकून, मत्स्यराजाचा पुत्र, जो पार्थाचा सारथी होता, त्याच्या सांगण्यावरून रथ भीष्माच्या रथाकडे घेऊन गेला.
तं रथं चोदितं दृष्ट्वा फल्गुनस्य रथोत्तमम् । वायुनेव महामेघं सहसाऽभिसमीरितम्। तं प्रत्ययाच्च गाङ्गेयो रथेनादित्यवर्चसा
फाल्गुनाचा तो उत्तम रथ वाऱ्याने ढग पुढे सरकावा तसा झपाट्याने पुढे जाताना पाहून, गंगेपुत्र भीष्म तेजस्वी रथ घेऊन त्याच्याशी भिडायला आला.
आयान्तमर्जुनं दृष्ट्वा भीष्मः परपुंजयः। प्रत्युञ्जगाम युद्धार्थी महर्षभमिवर्षभः
अर्जुन येताना पाहून, शत्रूंवर विजय मिळवणारा भीष्म युद्धासाठी उत्सुकतेने पुढे गेला, जसा एक बलवान वळू दुसऱ्या वळूसमोर उभा ठाकतो.
तथा हि गुप्त एतेषां दुराधर्षः पितामहः । हन्यमानेषु योघेषु धनंजयमुपाद्रवत्
आपल्या सैन्याचे रक्षण करणारा, कोणालाही जिंकता न येणारा पितामह, युद्धात सैनिक मारले जात असताना धनंजयाकडे झपाट्याने गेला.
प्रगृह्य कार्मुकश्रेष्ठं जातरूपपरिष्कृतम् । शरानादाय तीक्ष्णाग्रान्मर्मदेहप्रमाथिनः
त्याने सोन्याने मढवलेला आपला सर्वोत्तम धनुष्य हातात घेतला आणि शरीराचा नाश करणारे, तीक्ष्ण टोकाचे बाण उचलले.
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । शुशुभे स नरव्याघ्रो गिरिः सूर्योत्तरे यथा
पांढऱ्या छत्र्याखाली डोक्यावर छाया धरलेली असताना, तो नर amongst वाघ पर्वतावर उगवत्या सूर्याच्या प्रकाशात जसा शोभून दिसतो तसा तेजस्वी दिसत होता.
प्राध्माप्य शङ्खं गाङ्गेयो धार्तराष्ट्रान्प्रहर्षयन् । प्रदक्षिणमुपावृत्य बीभत्सुं प्रत्यवारयत्
गंगेपुत्र भीष्माने शंख फुंकून, धृतराष्ट्रपुत्रांना आनंद दिला आणि उजवीकडे वळून, बिभत्सूला समोर जाऊन त्याचा मार्ग अडवला.
तमवेक्ष्य समायान्तं कौन्तेयः परवीरहा । प्रत्यगृह्णादमेयात्मा प्रियातिथिमिवागतम् । देवदत्तं महाशङ्खं प्रदध्मौ युधि वीर्यवान्
तो येताना पाहून, कुंतीपुत्र शत्रूंना हरवणारा अर्जुन, त्याचे स्वागत जणू प्रिय पाहुण्याप्रमाणे केले; आणि रणांगणात वीराने आपला मोठा शंख देवदत्त फुंकला.
तौ शङ्खनादावत्यर्थं भीष्मपाण्डवयोस्तदा । नादयामासतुर्द्यां च खं च भूमिं च सर्वशः
त्या वेळी भीष्म आणि पांडव यांच्या शंखनादाने आकाश, दिशादिशा आणि पृथ्वी सर्वत्र निनादले.
अन्तरिक्षे च जल्पन्ति सर्वे देवाः सवासवाः । यदर्जुनः कुरून्सर्वान्प्राकृन्तच्छस्रतेजसा
आकाशात सर्व देव, इंद्रासह, बोलू लागले, कारण अर्जुन आपल्या तेजाने सर्व कुरूंना पराभूत करत होता.
कुरुश्रेष्ठाविमौ वीरौ रणे भीष्मधनंजयौ । सर्वास्त्रकुशलौ वीरावप्रमत्तौ रणे सदा
कुरुकुळातील हे दोन श्रेष्ठ वीर, भीष्म आणि धनंजय, सर्व अस्त्रांचे जाणकार, नेहमीच युद्धात जागरूक आहेत.
उभौ देवमनुष्येषु विश्रुतौ स्वपराक्रमैः । उभौ परमसंरब्धावुभौ दीप्तधनुर्धरौ
दोघेही देव आणि माणसांत आपल्या पराक्रमासाठी प्रसिद्ध, दोघेही अत्यंत संतप्त आणि दोघांच्या धनुष्याचा तेजस्वी प्रकाश आहे.
समागतौ नरव्याघ्रौ व्याघ्राविव तरस्विनौ । उभौ सदृशकर्माणौ सूर्यस्याग्नेश्च भारत
हे दोन नर amongst वाघ, वाघासारख्या वेगाने एकमेकांसमोर आले, सूर्य आणि अग्नीप्रमाणे कार्य करणारे, हे दोघेही एकसारखे आहेत.
वासुदेवस्य सदृशौ कार्तवीर्यसमावुभौ । उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ शूरौ महाबलौ । सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ
वसुदेव आणि कार्तवीर्य यांच्या समान, दोघेही आपल्या कर्तृत्वासाठी प्रसिद्ध, महान बलवान, सर्व अस्त्रविद्येत निपुण आणि सर्व शस्त्रधारकांत श्रेष्ठ आहेत.
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च ।। अनयोः सदृशं वीर्यं मित्रस्य वरुणस्य च
त्यांचे शौर्य अग्नी, इंद्र, सोम, यम, वरुण, मित्र आणि वरुण यांच्या समान आहे.
को वा कुन्तीसुतं युद्धे द्वैरथेनोपयास्यति। ऋते शान्तनवादन्यः क्षत्रियो भुवि विद्यते
शांतनूच्या पुत्राशिवाय, युद्धात कुंतीपुत्रासमोर द्वंद्वयुद्धासाठी कोण उभा राहू शकेल? पृथ्वीवर दुसरा असा कोणता क्षत्रिय आहे?
इति संपूजयामासुर्भीष्मं दृष्ट्वाऽर्जुनं गतम् । तं रणे संप्रहृष्यन्तं दृष्ट्वा देवाः सवासवाः
अर्जुन रणांगणात येताना पाहून, इंद्रासह सर्व देवांनी भीष्माचे मोठ्या आदराने पूजन केले आणि आनंद व्यक्त केला.
अथ बहुविधतूर्यशङ्खयोषैर्विविधरवैः सह सिंहनादमिश्रैः । कुरुवृषभमपूजयत्कुरूणां बलममराधिपसैन्यसप्रभं तत्
तेव्हा, विविध प्रकारच्या वाद्यांचा, शंखांचा, स्त्रियांच्या आरोळ्यांचा आणि सिंहगर्जनेसारख्या आवाजांचा गजर झाला; अमरांच्या सेनापतीच्या तेजाने उजळलेल्या कुरूंच्या सैन्याने कुरुवंशातील वृषभीष्माचा सन्मान केला.
ततो भीष्मः शरानष्टौ ध्वजे पार्थस्य वीर्यवान्। समार्पयन्महावेगाज्ज्वलतः पन्नगानिव
यानंतर भीष्माने, आपल्या पराक्रमाने परिपूर्ण, मोठ्या वेगाने जणू जळणाऱ्या सर्पांसारखे आठ बाण अर्जुनाच्या ध्वजावर सोडले.
ते ध्वजं पाण्डुपुत्रस्य समासाद्य पतत्रिणः। ध्वजस्थं कपिमाजघ्नुः ध्वजाग्रनिलयांश्च तान्
ते पंख असलेले बाण पांडुपुत्राच्या ध्वजावर आदळले, ध्वजावर असलेल्या कपिला आणि ध्वजाच्या टोकावर असलेल्या चिन्हांवर त्यांनी आघात केला.
सारथिं च हयांश्चास्य विव्याध दशभिः शरैः । उरस्यताडयत्पार्थं त्रिभिरेवायसैः शरैः
त्याने आपल्या सारथीला आणि घोड्यांना दहा बाणांनी घायाळ केले; आणि तीन लोखंडी टोकाच्या बाणांनी अर्जुनाच्या छातीवर वार केला.
ततोऽर्जुनः शरैस्तीक्ष्णैर्विद्ध्वा कुरुपितामहम्। ध्वजं च सारथिं चापि विव्याध दशभिः शरैः
मग अर्जुनाने धारदार बाणांनी कुरुंच्या पितामहाला भोसकले, आणि त्याच्या ध्वजावर व सारथीवर दहा बाण सोडले.
तद्युद्धमभवद्धोरं रोमहर्षणमद्भुतम्। भीष्मस्य सह पार्थेन बलिवासवयोरिव
भीष्म आणि पार्थ यांच्यातील ते युद्ध अतिशय भयंकर, थरारक आणि अद्भुत झाले, जणू बलवान इंद्र व बळी यांच्यातील संघर्षच.
सन्ततं शरजालाभिराकाशं समपद्यत। अम्बुदैरिव धाराभिस्तयोः कार्मुकनिःसृतैः
त्यांच्या धनुष्यांतून सुटलेल्या बाणांच्या सततच्या वर्षावाने आकाश जणू मेघांच्या धारांनी भरून गेले होते.
भल्लैर्भल्लाः समाहत्य कुरुपाण्डवयो रणे। अन्तरिक्षे व्यराजन्त खद्योताः प्रावृषीव हि
कुरु आणि पांडवांच्या युद्धात बाणांनी बाणांना भिडून आकाशात जणू पावसाळ्यातील काजव्यांसारखे चमकत होते.
अग्निवक्रोपमं घोरं मण्डलीकृतमाहवे । गाण्डीवमभवञ्जिष्णोः सव्यं दक्षिणमस्यतः
रणांगणात जिष्णूच्या गांडीव धनुष्याने जोरदार वर्तुळ निर्माण केले, दोन्ही हातांनी फिरवत तो जणू वज्रासारखा प्रखर भासला.
पर्वतं वारिधाराभिश्छादयन्निव तोयदः । अर्जुनश्छादयद्भीष्मं शरवर्षैरनेकशः
जसा मेघ पर्वतावर जलधारा सोडून झाकतो, तसा अर्जुनाने भीष्माला असंख्य बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
तां समुद्रमिवोद्धूतां शरवृष्टिं समुद्यताम् । व्यधमत्सायकैर्भीष्मः सोर्जुनं च न्यवारयत्
उफाळणाऱ्या समुद्रासारखी ती बाणांची प्रचंड वर्षाव भीष्माने आपल्या बाणांनी विखुरली आणि अर्जुनाला थांबवले.
ततस्तानि विसृष्टानि शरजालानि सङ्घशः। आहतानि व्यशीर्यन्तं अर्जुनस्य रथं प्रति
मग त्या एकत्रितपणे सोडलेल्या बाणांच्या वर्षावांना अर्जुनाच्या रथावर आदळताच ते तुटून विखुरले.
ततः कनकपुङ्खाग्रैः शितैः संनतपर्वभिः । पतद्भिः खगवाजैश्च द्यौरासीत्संवृता शरैः
मग धारदार, सुवर्णपंख असलेल्या आणि नीट सांधलेल्या बाणांनी व पंखदार बाणांनी आकाश पूर्णपणे झाकले गेले.