दर्शयेतां महास्राणि भारद्वाजार्जुनौ रणे
भारद्वाजपुत्र द्रोण आणि अर्जुन यांनी रणभूमीत मोठी अस्त्रे दाखवली.
ऐन्द्रं वायव्यमाग्नेयमस्त्रमस्त्रेण पाण्डवः । मुक्तंमुक्तं द्रोणचापाद्ग्रमते स्म पुनः पुनः
पांडव अर्जुनाने द्रोणाच्या धनुष्यापासून सोडलेल्या इंद्र, वायू आणि अग्नि अस्त्रांना पुन्हा पुन्हा आपल्या अस्त्रांनी निष्प्रभ केले.
एवं शूरौ महेष्वासौ विसृजन्तौ शिलाशितान्। एकच्छायमकुर्वातां गगनं शरवृष्टिभिः
ते दोघेही पराक्रमी धनुर्धारी, धारदार बाणांचा वर्षाव करत, आकाश एकसारखे काळोख पडल्यासारखे दिसू लागले.
ततोऽर्जुनेन मुक्तानां पततां च शरीरिपु। पर्वतेष्विव वज्राणां शराणां श्रूयते स्वनः
मग अर्जुनाने सोडलेले बाण शत्रूंवर कोसळताना, जणू काही पर्वतांवर वज्र कोसळल्याचा आवाज येत होता.
ततो नागा रथाश्वाश्च सादिनश्च विशांपते। शोणिताक्ताश्च दृश्यन्ते पुष्पिता इव किंशुकाः
मग हत्ती, रथ, घोडे आणि त्यांचे स्वार, हे सर्व रक्ताने माखलेले दिसत होते, जणू काही फुललेल्या किंशुकाच्या झाडांसारखे.
बाहुभिश्च सकेयूरैर्निकृत्तैश्च महारथैः । सुवर्णाचित्रैः कवचैर्ध्वजैश्च विनिपातितैः
महाबली योद्ध्यांनी छाटलेल्या, कंगणांनी सुशोभित हात, सोन्याने मढवलेली कवचं आणि पडलेले ध्वज, हे सर्व रणभूमीत विखुरलेले होते.
योधैश्च निहतैस्तत्र पार्थबाणाभिपीडितैः। बलमासीत्सुसंभ्रान्तं द्रोणार्जुनसमागमे
पार्थाच्या बाणांनी घायाळ झालेले आणि रणात पडलेले अनेक योद्धे पाहून, द्रोण आणि अर्जुन यांच्या भेटीने संपूर्ण सैन्य गोंधळले.
विधृन्वानौ तु तौ वीरौ धनुषी भारसाधने। प्राच्छादयेतामन्योन्यं दिधक्षन्तौ वरेषुभिः
ते दोन्ही वीर, मजबूत धनुष्य हातात घेऊन, एकमेकांना उत्तम बाणांनी झाकत होते, जणू एकमेकांचा नाशच करायचा असा त्यांचा निर्धार होता.
अथान्तरिक्षे नादोऽभूद्द्रोणं तत्र प्रशंसताम् । दुष्करं कृतवान्द्रोणो यदर्जुनमयोधयत्
मग आकाशात द्रोणाचे कौतुक करणारा गजर झाला: 'द्रोणाने अशक्य कार्य केले, कारण त्याने अर्जुनाशी लढा दिला!'
प्रमाथिनं महावीर्यं दृढमुष्टिं दुरासदम्। जेतारं सर्वदैत्यानां सर्वेषां च महारथम्
कारण अर्जुन हा प्रचंड सामर्थ्यवान, दृढहस्त, जिंकता न येणारा, सर्व दैत्यांचा आणि सर्व महायोद्ध्यांचा विजेता आहे.
अविभ्रमं च शिक्षां च लाघवं दूरपातनम् । पार्थस्य समरे दृष्ट्वा द्रोणस्यासीच्च विस्मयः
रणात पार्थाची स्थिरता, कौशल्य, चपळता आणि दूरवर बाण मारण्याची कला पाहून द्रोण आश्चर्यचकित झाला.
तत्प्रवृत्तं चिरं घोरं तयोर्युद्धं महात्मनोः । अवर्तत महारौद्रं लोकसंक्षोभकरकम्
त्या दोन्ही महात्म्यांचे घोर आणि दीर्घकाळ चाललेले युद्ध, फारच भयंकर होते आणि सर्व लोकांना हादरवणारे होते.
अथ गाण्डीवमुद्यम्य दिव्यं धनुरमर्षणः । विचकर्ष रणे पार्थो बाहुभ्यां भरतर्षभः
मग क्रोधाने भरलेला अर्जुन, आपले दिव्य गांडीव धनुष्य उचलून, दोन्ही हातांनी रणभूमीत ते जोरात ओढू लागला.
तस्य बाणमयं वर्षे शलभानामिवाभवत् । न च बाणान्तरे तस्य वायुः शक्नोति सर्पितुम्
अर्जुनाच्या बाणांचा वर्षाव जणू टोळधाडीप्रमाणे झाला होता, आणि त्या बाणांच्या मध्ये वाऱ्यालाही जागा नव्हती.
अभीक्ष्णं संदधानस्य बाणानुत्सृजतस्तथा। नान्तरं ददृशे किंचित्पार्थस्यापततोपी च
अर्जुन सातत्याने बाण लावत आणि सोडत होता, त्यामुळे त्याच्यावर झेपावणाऱ्या बाणांमध्ये एक क्षणभरही अंतर दिसत नव्हते.
युद्धे तु कृतशीघ्रास्त्रे वर्तमाने सुदारुणे। शीघ्राच्छीघ्रतरं पार्थः शरानन्यानुदैरयत्
त्या भयंकर युद्धात जेव्हा वेगवान अस्त्रांचा मारा सुरू होता, तेव्हा अर्जुन त्याहूनही जास्त वेगाने बाण सोडत होता.
ततः शरसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्। युगपत्प्रापतंस्तत्र द्रोणस्य रथमन्तिकात्
मग हजारो वाकडी टोक असलेले बाण एकाच वेळी द्रोणाच्या रथाजवळ पडले.
विकीर्यमाणे द्रोणे तु शरैर्गाण्डीवधन्वना ।। हाहाकारो महानासीत्सैन्यानां भरतर्षभ
गांडीवधारी अर्जुनाच्या बाणांनी द्रोण पूर्णपणे वेढला गेला, तेव्हा सैन्यात मोठा गोंधळ आणि हाहाकार माजला.
पाण्डवस्य तु शीघ्रास्त्रं मघवा समपूजयत्। गन्धर्वाप्सरसश्चैव ये च तत्र समागताः
पांडवाच्या वेगवान बाणांचा मारा पाहून इंद्र, गंधर्व, अप्सरा आणि तिथे जमलेले सर्वजण त्याचे कौतुक करू लागले.
द्रोणं युद्धार्णवे मग्नं दृष्ट्वा पुत्रः प्रतापवान्। ततो वृन्देन महता रथिनां रथियूथपः । आचार्यपुत्रस्तु शरैः पाण्डवं प्रत्यवारयत्
युद्धाच्या समुद्रात द्रोण बुडालेला पाहून त्याचा शूर पुत्र, रथींचा सेनापती, मोठ्या रथींच्या तुकडीसह अर्जुनाला बाणांनी थांबवू लागला.
अश्वत्थामा तु तत्कर्म हृदयेन महात्मनः। पूजयामास पार्थस्य कोपं चास्य तदाऽकरोत्
अश्वत्थामा हे पराक्रम पाहून मनातून अर्जुनाचा सन्मान करू लागला, पण त्याच वेळी त्याला रागही आला.
स भन्युवशमापन्नः पार्थमभ्यद्रवद्रणे । किरञ्शरसहस्राणि पर्जन्य इव वृष्टिमान्
मग रागाने पेटून तो रणांगणात अर्जुनावर तुटून पडला आणि जसा पावसाळ्यात ढग पाऊस ओततो तसा हजारो बाणांचा वर्षाव करू लागला.
आवृत्य च महाबाहुर्यतो द्रोणस्ततोऽभवत्। अन्तरं प्रददौ पार्थो द्रोणस्य व्यपसर्पितुम्
बलवान अर्जुनाने ज्या वाटेने द्रोण आला होता ती वाट बंद केली आणि द्रोणाला मागे हटण्यासाठी थोडीशी जागा दिली.
स तु लब्धान्तरस्तूर्णमपायाञ्जवनैर्हयैः । छिन्नवर्मध्वजरथो निकृत्तः परमेषुभिः
मग ती संधी मिळताच द्रोण आपल्या वेगवान घोड्यांवर बसून लवकरच मागे हटला, त्याचे कवच, ध्वज आणि रथ हे सगळे श्रेष्ठ बाणांनी फोडले गेले होते.
पराजिते तदा द्रोणे द्रोणपुत्रः समागतः। सदण्ड इव रक्ताक्षः कृतान्तः समरे स्थितः
त्या वेळी द्रोण पराभूत झाल्यावर त्याचा पुत्र, तांबड्या डोळ्यांनी, जणू मृत्यूच युद्धात उभा आहे असा, तिथे प्रकट झाला.
तं पार्थः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः। शरजालेन महता वर्षमाण इवाम्बुदः
अर्जुनाने त्याचा सामना जसा डोंगर वाऱ्याच्या वेगाला करतो तसा केला आणि मोठ्या बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकून टाकले.
तयोर्देवासुरसमः सन्निपातो महानभूत् । किरतोः शरजालानि वृत्रवासवयोरिव
त्यांच्यात देव-दानवांसारखे मोठे युद्ध झाले, दोघेही जणू इंद्र आणि वृत्रासारखे बाणांचा पाऊस पाडत होते.
न स्म सूर्यस्तदा भाति न च वाति समीरणः । शरगाढे कृते व्योम्नि छायाभूतमिवाभवत्
त्या वेळी सूर्य चमकत नव्हता, वारा वाहत नव्हता; आकाश बाणांनी इतके भरले होते की सगळीकडे सावलीच पसरली होती.
महांश्चटचटाशब्दो योधयोर्युध्यमानयोः । दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः
दोघेही लढताना जणू बांबू जळत असल्यासारखा मोठा आणि भयंकर आवाज होत होता.
हयांस्तस्यार्जुनः सङ्ख्ये कृतवानल्पतेजसाः । ते राजन्न प्रजानन्ति दिशं कांचन मोहिताः
अर्जुनाने आपल्या प्रतिस्पर्ध्याचे तेजहीन घोडे बाणांनी घायाळ केले आणि राजा, ते घोडे गोंधळून जाऊन कोणतीही दिशा ओळखू शकत नव्हते.