त्यजति ब्राह्मणः शिष्यान्देवयान्या प्रचोदितः। सायं कामयते कां स कार्योऽद्य त्वयाऽनघे
देवयानीच्या आग्रहाने ब्राह्मण शिष्यांना सोडत आहे; आज संध्याकाळी देवयानीला जे हवंय, निष्पापे, ते तू पूर्ण कर.
यं सा कामयते कां करवाण्यहमद्य तम्। यद्येवमाह्वयेच्छुक्रो देवयानीकृते हि माम्। मद्दोषान्मागमच्छुक्रो देवयानी च मत्कृते
ती जे काही इच्छिते, ते मी आज करीन; जर शुक्राने देवयानीसाठी मला बोलावलं, तर माझ्या चुकीमुळे ना शुक्राला, ना देवयानीला दोष द्यावा.
ततः कन्यासहस्रेण वृता शिबिकया तदा। पितुर्नियोगात्त्वरिता निश्चक्राम पुरोत्तमात्
मग हजार कन्यांसह निवडून, ती आपल्या वडिलांच्या आज्ञेने, पालखीतून लवकरच राजवाड्यातून बाहेर पडली.
अहं दासीसहस्रेण दासी ते परिचारिका। अनु त्वां तत्र यास्यामि यत्र दास्यति ते पिता
मी हजार दासींसह तुझी दासी म्हणून सेवा करीन; जिथे तुझे वडील तुला देतील, तिथे मी तुझ्यामागे जाईन.
स्तुवतो दुहिताऽहं ते याचतः प्रतिगृह्णतः। स्तूयमानस्य दुहिता कथं दासी भविष्यसि
मी त्या व्यक्तीची मुलगी आहे जी नेहमी स्तुती करते, मागते आणि स्वीकारते; ज्याची सतत स्तुती होते, त्याची मुलगी दासी कशी होईल?
येनकेनचिदार्तानां ज्ञातीनां सुखमावहेत्। अतस्त्वामनुयास्यामि तत्र दास्यति ते पिता
आपल्या नातेवाईकांना कोणत्याही प्रकारे सुख देणारा, त्याच्यासाठी मी तुझ्यामागे जाईन, जिथे तुझे वडील तुला देतील.
प्रतिश्रुते दासभावे दुहित्रा वृषपर्वणः। देवयानी नृपश्रेष्ठ पितरं वाक्यमब्रवीत्
वृषपर्वाच्या मुलीने दासीपणाची कबुली दिल्यावर, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, देवयानीने आपल्या वडिलांना हे शब्द सांगितले.
प्रविशामि पुरं तात तुष्टाऽस्मि द्विजसत्तम। अमोघं तव विज्ञानमस्ति विद्याबलं च ते
बाबा, मी आता नगरात प्रवेश करणार आहे; मी समाधानी आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मण. तुझे ज्ञान अचूक आहे आणि तुझ्या विद्वत्तेची शक्ती मोठी आहे.
एवमुक्तो दुहित्रा स द्विजश्रेष्ठो महायशाः। प्रविवेश पुरं हृष्टः पूजितः सर्वदानैवः
मुलीने असे सांगितल्यावर, तो तेजस्वी आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण आनंदाने आणि सर्व प्रकारच्या भेटी मिळवून सन्मानाने त्या नगरात गेला.
अथ दीर्घस्य कालस्य देवयानी नृपोत्तम। वनं तदेव निर्याता क्रीडार्थं वरवर्णिनी
खूप दिवसांनी, राजाधिराज, सुंदर देवयानी खेळण्यासाठी त्या पूर्वीच्या जंगलात गेली.
तेन दासीसहस्रेण सार्धं शर्मिष्ठया तदा। तमेव देशं संप्राप्ता यथाकामं चचार सा
त्या वेळी शमीष्ठा आणि हजार दासींसह ती त्या जागी पोहोचली आणि मनसोक्त भटकू लागली.
ताभिः सखीभिः सहिता सर्वाभिर्मुदिता भृशम्। क्रीडन्त्योऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधुमाधवीं
सर्व मैत्रिणींना सोबत घेऊन, त्या सगळ्या हर्षाने खेळू लागल्या आणि मधमधुर मदिरा पिऊ लागल्या.
खादन्त्यो विविधान्भक्ष्यान्विदशन्त्यः फलानि च। पुनश्च नाडुषो राजा मृगलिप्सुर्यदृच्छया
त्या वेळी त्या विविध पक्वान्न खात होत्या, फळे चावून खात होत्या; आणि पुन्हा एकदा राजा, शिकार करण्याच्या इच्छेने, योगायोगाने तिथे आला.
तमेव देशं संप्राप्तो जलार्थी श्रमकर्शितः। ददर्श देवयानीं स शर्मिष्ठां ताश्च योषितः
पाण्याच्या शोधात आणि श्रमाने थकलेला तो राजा तिथेच आला आणि त्याने देवयानी, शमीष्ठा आणि त्या कन्यांना पाहिले.
पिबन्तीर्ललमानाश्च दिव्याभरणभूषिताः। आसनप्रवरे दिव्ये सर्वरत्नविभूषिते। उपविष्टां च ददृशे देवयानीं शुचिस्मिताम्
त्या दिव्य दागिन्यांनी सजलेल्या, सुंदर आसनावर बसलेल्या, सर्व रत्नांनी अलंकृत अशा देवयानीला आणि तिच्या मैत्रिणींना तो पाणी पिताना आणि हसत-खेळताना पाहू लागला.
रूपेणाप्रतिमां तासां स्त्रीणां मध्ये वराङ्गनम्। `आसनाच्च ततः किंचिद्विहीनां हेमभीषिताम्
त्या स्त्रियांच्या मध्ये, तो राजाने अतुलनीय सौंदर्य असलेली, सोन्याच्या आसनापासून थोडी दूर बसलेली एक सुंदर युवती पाहिली.
असुरेन्द्रसुतां चापि निषण्णां चारुहासिनीम्। ददर्श पादौ विप्रायाः संवहन्तीमनिन्दिताम्
त्याने असुरराजाची निष्पाप कन्या, मोहक हास्य असलेली, ब्राह्मणकन्येचे पाय दाबताना पाहिली.
गायन्त्योऽथ प्रनृत्यन्त्यो वादयन्त्योऽथ भारत। दृष्ट्वा ययातिमतुलं लज्जयाऽवनताः स्थिताः
त्या सर्वजणी गाणी गात, नाचत आणि वाद्य वाजवत होत्या; पण ययाति राजाला पाहताच, त्या लाजून मान खाली घालून उभ्या राहिल्या.
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां द्वे कन्ये परिवारिते। गोत्रे च नामनी चैव द्वयोः पृच्छाम्यहं शुभे
दोन हजार कन्यांनी वेढलेल्या, आणि दोन मुली तुझ्या बाजूला असताना, सुंदर मुली, मी तुझा वंश आणि नाव विचारतो.
आख्यास्याम्यहमादत्स्व वचनं मे नराधिप। शुक्रो नामासुरगुरुः सुतां जानीहि तस्य माम्
मी सांगते, ऐक राजन—मी असुरांचा गुरु शुक्राची मुलगी आहे, हे जाण.
इयं च मे सखी दासी यत्राहं तत्र गामिनी। दुहिता दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
ही माझी मैत्रीण आणि दासी आहे; मी जिथे जाईन तिथे ही येते. ही दानवराज वृषपर्वाची कन्या शमीष्ठा आहे.
कथं तु ते सखी दासी कन्येयं वरवर्णिनी। असुरेन्द्रसुता सुभ्रूः परं कौतूहलं हि मे
पण ही तुझी मैत्रीण, सुंदर बांधेसूद असुरराजाची कन्या, तुझी दासी कशी काय झाली? मला फारच कुतूहल वाटते.
नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी। नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले
ना ही देवी, ना गंधर्वी, ना यक्षी, ना किन्नरी—अशी रूपवती स्त्री मी कधीच पृथ्वीवर पाहिली नाही.
श्रीरिवायतपद्माक्षी सर्वलक्षणशोभना। असुरेन्द्रसुता कन्या सर्वालङ्कारभूषिता
कमलासारख्या डोळ्यांची, लक्ष्मीप्रमाणे तेजस्वी, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, ही असुरराजाची कन्या सर्व अलंकारांनी सजलेली आहे.
दैवेनोपहता सुभ्रूरुताहो तपसापि वा। अन्यथैषाऽनवद्याङ्गी दासी नेह भविष्यति
नशीबाने किंवा कठोर तपामुळेच, सुंदर भुवया असलेल्या हिचे असे झाले असावे; नाहीतर निर्दोष अंग असलेल्या हिला दासीपण आले नसते.
अस्या रूपेण ते रूपं न किंचित्सदृशं भवेत्। पुरा दुश्चरितेनेयं तव दासी भवत्यहो
हिच्या सौंदर्याशी तुझे सौंदर्य जुळत नाही; नक्कीच, पूर्वीच्या कुठल्या तरी चुकीमुळे ही तुझी दासी झाली असावी—हे किती आश्चर्य!
सर्व एव नरश्रेष्ठ विधानमनुवर्तते। विधानविहितं मत्वा मा विचित्राः कथाःकृथाः
हे श्रेष्ठ पुरुषा, सर्वजण नेहमी ठरवलेल्या नियमांचेच पालन करतात. जे ठरवले आहे तेच योग्य समजावे, म्हणून विचित्र चर्चा करू नकोस.
राजवद्रूपवेषौ ते ब्राह्मीं वाचं बिभर्षि च। को नाम त्वं कुतश्चासि कस्य पुत्रश्च शस मे
तुझा पोशाख आणि रूप राजासारखे आहे, पण तुझी वाणी ब्राह्मणासारखी आहे. तू कोण आहेस, कुठून आला आहेस, आणि कुणाचा पुत्र आहेस, ते मला सांग.
ब्रहमचर्येण वेदो मे कृत्स्रः श्रुतिपथं गतः। राजाहं राजपुत्रश्च ययातिरिति विश्रुतः
ब्रह्मचर्यामुळे मी संपूर्ण वेद ऐकून शिकले आहे. मी राजा आहे, राजपुत्र आहे, आणि ययाति म्हणून प्रसिद्ध आहे.
केनास्यर्थेन नृपते इमं देशमुपागतः। जिघृक्षुर्वारिजं किंचिदथवा मृगलिप्सया
राजा, कोणत्या कारणासाठी तू या प्रदेशात आला आहेस? तुला पाणी घ्यायचे आहे का, की तुला शिकार करायची इच्छा आहे?