अश्वाञ्शोणान्महावेगान्हंसवर्णैस्तु वाजिभिः । मिश्रितान्समरे दृष्ट्वा व्यस्मयन्त पृथग्जनाः
लढाईच्या रणांगणात जेव्हा लोकांनी लाल रंगाचे वेगवान घोडे आणि हंसासारख्या शुभ्र रंगाचे घोडे एकत्र धावताना पाहिले, तेव्हा सगळे लोक आश्चर्यचकित झाले.
रथं रथेन पार्थस्य समाहत्य परंतपः । हर्षयुक्तस्तदाऽऽचार्यः प्रत्यगृह्णात्स पाण्डवम्
त्या वेळी आनंदित झालेल्या आचार्यांनी आपला रथ पार्थाच्या रथावर चालवला आणि पांडवाचा सामना केला.
समाश्लिष्टाविवान्योन्यं द्रोणपाण्डवयोर्ध्वजौ । दृष्ट्वा प्राकम्पत मुहुर्भारतानां महाचमूः
द्रोण आणि पांडव यांच्या ध्वजांना एकमेकांत गुंतल्यासारखे दिसत होते. हे पाहून भारतियांची मोठी सेना पुन्हा पुन्हा थरथरली.
तत्तु युद्धं प्रववृते ह्याचार्यस्यार्जुनस्य च। विमुञ्चतोः शरानुग्रान्विशिखान्दीप्ततेजसः
मग आचार्य आणि अर्जुन यांच्यात लढाई सुरू झाली, दोघांनीही प्रखर आणि तेजस्वी बाण सोडले.
तौ वीरौ वीर्यसंपन्नौ दृष्ट्वा समरमूर्धनि। आचार्यशिष्यौ रथिनौ कृतवीर्यौ तरस्विनौ
त्या रणभूमीच्या अग्रभागी, पराक्रमी, वेगवान आणि पराक्रम गाजवणारे, आचार्य-शिष्य हे दोन रथी वीर एकमेकांसमोर उभे राहिल्याचे पाहून—
उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ श्रमगतौ जये। उभावतिरथौ लोके ह्युभौ परपुंरजयौ। क्षिपन्तौ शरजालानि क्षत्रियान्मोह आविशत्
दोघेही कीर्तीमान, विजयासाठी झगडणारे, जगात प्रसिद्ध आणि शत्रूंचा पराभव करणारे होते. त्यांनी बाणांचा वर्षाव केला तेव्हा सर्व क्षत्रियांना गोंधळून टाकले.
व्यस्मयन्त नराः सर्वे द्रोणार्जुनसमागमे। नराणां ब्रुवतां वाक्यं श्रूयते स महास्वनः
द्रोण आणि अर्जुन यांच्या भेटीला सगळे पुरुष आश्चर्याने पाहू लागले; लढणाऱ्या वीरांचे बोल मोठ्या आवाजात ऐकू येत होते.
द्रोणं हि समरे कोऽन्यो योद्धुमर्हत्यथार्जुनात्। रौद्रः क्षत्रियधर्मोऽयं गुरं वै यदयोधयत्
समरभूमीत द्रोणाशी लढण्यास अर्जुनाशिवाय दुसरा कोण पात्र आहे? शिष्याने आपल्या गुरूशी लढणे हे खरेच कठोर क्षत्रिय धर्म आहे.
इत्यब्रुवञ्जनास्तत्र संग्रामशिरसि स्थिताः । तौ समीक्ष्य तु संरब्धौ सन्निकृष्टौ महारथौ
लढाईच्या अग्रभागी उभ्या असलेल्या लोकांनी असेच बोलले, कारण ते दोन्ही रागावलेले, जवळ आलेले आणि पराक्रमी रथी पाहत होते.
छाद्येतां शरौघैस्तावन्योन्यमुपराजितौ । संयुगे संचकाशेतां कालसूर्याविवोदितौ
ते दोघे एकमेकांवर बाणांचा वर्षाव करत, एकमेकांवर मात करत, लढाईत सूर्य आणि काळ एकत्र उगवल्यासारखे तेजस्वी दिसत होते.
विष्फार्य च महाचापं हेमपृष्ठं दुरासदम्। संरब्धस्तु तदा द्रोणः प्रत्ययुध्यत फल्गुनम्
मग रागाने द्रोणाने आपले मोठे, सोन्याच्या कडांनी सजलेले, भयंकर धनुष्य ताणले आणि फाल्गुनावर प्रतिउत्तर दिले.
स सायकमयैर्जालैरर्जुनस्य रथं प्रति। भानुमद्भिः शिलाधौतैर्बाणैः प्राच्छादयद्दिशः
त्याने सूर्यासारख्या तेजस्वी आणि दगडावर घासलेल्या बाणांच्या वर्षावाने अर्जुनाचा रथ आणि आजूबाजूच्या दिशा झाकून टाकल्या.
अर्जुनस्तु तदा द्रोणं महावेगैर्महारथः। विव्याध शतशो बाणैर्धाराभिरिव पर्वतम्
मग अर्जुन या पराक्रमी रथीने शेकडो वेगवान बाणांनी द्रोणावर हल्ला केला, जणू काही डोंगरावर पाण्याच्या धारांचा वर्षाव करावा.
कालमेघ इवोष्णान्ते फल्गुनः समवाकिरत्
फाल्गुनाने उन्हाळ्याच्या अखेरीस येणाऱ्या काळ्या मेघासारखा बाणांचा पाऊस पाडला.
तस्य जाम्बूनदमयैश्चितरैश्चापच्युतैः शरैः। प्राच्छादयद्रथश्रेष्ठं भारद्वाजोऽर्जुनस्य वै
जांभूळ सोन्याने मढवलेल्या आणि रंगीबेरंगी बाणांनी भारद्वाजपुत्र द्रोणाने अर्जुनाच्या उत्तम रथावर वर्षाव केला.
तथैव दिव्यं गाण्डीवं धनुरानम्य चार्जुनः । शत्रुघ्नं वेगवत्सृष्टं भारसाधनमुत्तमम्
त्याचप्रमाणे अर्जुनाने आपले दिव्य गांडीव धनुष्य ताणले, जे शत्रूंचा नाश करणारे, वेगवान आणि भार पेलणारे श्रेष्ठ होते.
शोभते स्म महावाहुर्गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः। शरांश्च विसृजंश्चित्रान्सुवर्णविकृतान्बहून्
महाबाहू अर्जुन गांडीव धनुष्य ताणताना आणि सोन्याने सजवलेले सुंदर बाण सोडताना तेजाने झळकत होता.
प्राच्छादयदमेयात्मा भारद्वाजरथं प्रति। द्रोणचापविनिर्मुक्तान्बाणान्बाणैरवारयत्
ज्याला कोणी जिंकू शकत नाही असा अर्जुन भारद्वाजाच्या रथावर बाणांचा वर्षाव करत होता आणि द्रोणाच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांना आपल्या बाणांनी थांबवत होता.
सरथोऽप्यचरत्पार्थः प्रेक्षणीयो महारथः । युगपद्दिक्षु सर्वासु सर्वतोऽस्त्राण्यवासृजम्
रथाशिवायसुद्धा, पार्थ त्या महाबलवान वीराने असा अद्भुत पराक्रम दाखवला की, तो सर्व दिशांना एकाच वेळी अस्त्रांचा वर्षाव करू लागला.
आददानं शरान्घोरान्संदधानं च पाण्डवम् । विसृजन्तं च क्रौन्तेयं न स्म पश्यन्ति लाघवाम्
पांडवाने तीव्र बाण उचलून धनुष्याला लावले आणि कुंतीपुत्राने ते सोडले, तेव्हा त्याच्या हातांची चपळता कुणालाही दिसली नाही.
एकच्छायमिवाकाशं बाणैश्चक्रे समन्ततः। नादृश्यत ततो द्रोणो नीहारेणेव पर्वतः
त्याने सर्व बाजूंनी बाणांनी आकाश एकसारख्या सावलीसारखे झाकून टाकले; त्यामुळे द्रोण गुरु धुक्याने झाकलेल्या पर्वतासारखे दिसेनासे झाले.
मरीचिविकचस्येव राजन्भानुमतो वपुः। आसीत्पार्थस्य सुमहद्वपुः शरशतार्चितम्
राजा, पार्थाचे तेजस्वी रूप, शेकडो जळणाऱ्या बाणांनी सजलेले, मरीचिकेने झाकलेल्या सूर्याप्रमाणे भासू लागले.
क्षिपतः शरजालानि कौन्तेयस्य महात्मनः । तान्विधूय शरान्घोरान्द्रोणोऽपि समितिंजयः । बभासे तिमिरं व्योम्नि विधूय सविता यथा
कुंतीपुत्राने बाणांचा वर्षाव केला, तेव्हा रणात विजयी द्रोणाने ते भयंकर बाण दूर लोटले आणि आकाशातील अंधार दूर करणाऱ्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसू लागला.
अग्निचक्रोपमं घोरं मण्डलीकृतमाहवे। विकृष्य सुमहच्चापं मेघस्तनितनिस्वनम् । असकृत्मुञ्चतो बाणान्ददृशुः कुरवो युधि
कौरवांनी रणभूमीत पाहिले की, द्रोणाने मोठे धनुष्य खेचून, मेघगर्जनेसारखा आवाज करत, पुन्हा पुन्हा बाण सोडून अग्निचक्रासारखा भयंकर वर्तुळ तयार केला.
दिक्षु सर्वासु विपुलः शुश्रुवेऽथ जनैस्तदा। द्रोणस्यापि धनुर्घोषो विद्युत्स्तनितनिस्वनः । अभवद्विस्मयकरः सैन्यानां भरतर्षभ
त्या वेळी सर्व दिशांना लोकांनी द्रोणाच्या धनुष्याचा गडगडाट ऐकला, तो वीज आणि मेघगर्जनेसारखा वाटला आणि सैन्याला आश्चर्यचकित केले, हे भरतश्रेष्ठा.
तप्तजाम्बूनदमयैर्दीप्तैरग्निसमैः शरैः। प्राच्छादयदमेयात्मा दिशः सूर्यस्य च प्रभाम्
तपलेल्या सुवर्णाने बनवलेल्या, अग्निसमान तेजस्वी बाणांनी त्या अमाप द्रोणाने सर्व दिशा आणि सूर्याचेदेखील तेज झाकून टाकले.
ततः काञ्चनपङ्खानां शराणां नतपर्वणाम्। वियद्गतानां चरतां दृश्यन्ते बहवो व्रजाः
नंतर, वाकडी सांधे आणि सोन्याच्या पिसांनी सजलेले असंख्य बाणांचे झुंड आकाशात सर्वत्र फिरताना दिसू लागले.
शरासनात्तु द्रोणस्य प्रभवन्ति स्म सायकाः। एको दीर्घ इवाभान्तः प्रदृश्यन्ते महाशराः । आकाशे समदृश्यन्त हंसानामिव पङ्क्तयः
द्रोणाच्या धनुष्यातून मोठे, लांब बाण निघू लागले, ते एकाच ओळीप्रमाणे चमकत होते; आकाशात ते राजहंसांच्या रांगेसारखे दिसत होते.
एवं सुवर्णविकृतान्विमुञ्चन्तौ शरान्बहून्। आकाशं संवृतं वीरावुल्काभिरिव चक्रतुः
दोन्ही वीरांनी सोन्याने सजवलेले असंख्य बाण सोडले आणि त्यामुळे आकाश जणू जळत्या उल्कांनी झाकून गेले.
तयोः शराश्च विबभुः कङ्कबर्हिणवाससः । पङ्क्त्यः शरदि मत्तानां सारसानामिवाम्बरे
त्यांच्या दोघांच्या बाणांना कावळ्याच्या आणि बगळ्याच्या पिसांची सजावट होती, ते आकाशात शरद ऋतूतील नशेत असलेल्या सारसांच्या रांगेसारखे दिसत होते.