शत्रूनिवेन्द्रः समरे किरीटी विद्रावयंस्तद्रथवीरबृन्दम्। प्राच्छादयच्चरुकिरीटमाली वरेषुभिः शत्रुगणाननेकान्
इंद्र जसा रणात शत्रूंना पळवतो, तसा किरीटी त्या रथवीरांच्या सैन्याला मागे हकलत होता. त्याच्या सुंदर मुकुटाने शोभून, उत्तम बाणांनी त्याने अनेक शत्रूगट झाकून टाकले.
कर्णं तदोवाच किरीटमाली शूरः कुरूणां प्रवरोऽभिगर्जन्
तेव्हा कुरूंमध्ये श्रेष्ठ आणि पराक्रमी असलेल्या किरीटीने मोठ्या गर्जनेने कर्णाला उद्देशून बोलायला सुरुवात केली.
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं प्रभाषसे। न मे युधि समोस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम्
कर्णा, सभेमध्ये तू अनेक मोठ्या मोठ्या गोष्टी बोललास की, मी तुला युद्धात तोंड देऊ शकत नाही – आता तो क्षण प्रत्यक्ष आला आहे.
सभायां पौरुषं प्रोच्य धर्ममुत्सृज्य केवलम्। कर्तुमिच्छसि यत्कर्म तन्मन्ये दुष्करं त्वया
सभेत तू फक्त पुरुषार्थाची भाषा केलीस, पण धर्म बाजूला ठेवला. जे काम करायचं ठरवलं आहेस, ते तुझ्या आवाक्याबाहेरचं आहे असं मला वाटतं.
यत्त्वया कथितं पूर्वं नास्ति मत्सम इत्यपि। तत्सत्यं कुरु राधेय कुरुमध्ये मया सह
पूर्वी तू म्हणालास की, तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही – तर आता, राधेया, कुरूंच्या समोर माझ्यासोबत ते खरं करून दाखव.
सभायां यस्तु पाञ्चालीं क्लिश्यमानां तदा त्वया । दृष्टवानस्मि तस्याद्य फलमश्रुहि केवलम्
सभेत जेव्हा द्रौपदीला त्रास दिला जात होता, तेव्हा मी तुला पाहिलं होतं. आता, कर्णा, त्या कर्माचं फळ भोग – फक्त अश्रू ढाळ.
धर्मपाशनिबद्धेन यन्मया मर्षितं तव। तस्य पापस्य राधेय फलं प्राप्नुहि दुर्मते
धर्माच्या बंधनामुळे मी तुझा अपमान सहन केला; आता, राधेया, त्या पापाचं फळ तू मिळव, दुष्ट बुद्धी असलेला.
एहि कर्ण मया सार्धमिहाद्य कुरु वैशसम्। प्रेक्षका कुरवः सन्तु सर्वे ते सहसैनिकाः
ये कर्णा, आज इथे माझ्यासोबत लढ. सर्व कुरू आणि त्यांची सैन्यं हे साक्षीदार राहू देत.
इदानीमेव तावत्त्वमपयातो रणान्मम। कस्माज्जीवसि राधेय निहतस्त्वनुजस्तव
आताही तू रणांगणातून माझ्यापासून पळून गेलास; राधेया, तुझा लहान भाऊ मारला गेला असताना तू अजून का जगतोस?
यो भ्रातरं पातयित्वा कस्त्यक्त्वा च रणाजिरम् । त्वदन्यः पुरुषः सत्सु ब्रूयादेवं व्यवस्थितः
आपल्या भावाला पाडून, रणभूमीत सोडून, तुझ्यासारखा दुसरा कोण पुरुष असे बोलू शकेल?
ब्रवीषि वाचा यत्पार्थ कर्मणा तत्समाचर। विशेषितो हि त्वं वाचा कर्मणाप्रतिमं भुवि
पार्था, तू जे बोलतोस, ते कृतीतही दाखव. कारण तू बोलण्यात पुढे आहेस, पण तुझ्या कृतींनी तशी सर नाही.
यत्त्वया मर्षितं पूर्वं तदशक्तेन मर्षितम् । इति गृह्णीम ते पार्थ तमदृष्ट्वा पराक्रमम्
पूर्वी तू जे सहन केलं, ते तुझ्या असमर्थतेमुळेच होतं; म्हणून, पार्था, मी ते मान्य करतो, कारण तुझं पराक्रम मी पाहिलेलं नाही.
धर्मपाशनिबद्धेन यत्त्वया मर्षितं पुरा। तथैव बद्धमात्मानमबद्ध इति मन्यसे
पूर्वी धर्माच्या बंधनामुळे जे तू सहन केलं, त्यातून सुटलास असं वाटत असलं तरी, अजूनही त्याच बंधनात आहेस.
न हि तावद्वने वासो यथोक्तं चरितस्त्वया । क्लिष्टस्त्वमर्थलोभात्तु समयं छेत्तुमिच्छसि
तू जसं ठरवलं होतंस, तसं वनवास पाळलंस नाहीस; संपत्तीच्या लोभामुळे तू त्रास सहन केलास आणि आता करार मोडायचा विचार करतोस.
यदि चेन्द्रः स्वयं पार्थ तव युद्ध्येत कारणात्। तथाऽपिन व्यथा काचिन्मम स्याद्विक्रमिष्यतः
पार्था, जरी इंद्र स्वतः तुझ्यासाठी माझ्याशी लढायला आला, तरीही विजयासाठी धडपडताना मला भीती वाटणार नाही.
अयं कौन्तेयकामस्ते नचिरात्समुपस्थितः। योत्स्यसे हि मया सार्धमत्र पश्यामि ते बलम्
कौन्तेय, तुझी इच्छा आता पूर्ण झाली आहे आणि ती समोर उभी आहे; इथे माझ्यासोबत लढ, आणि मी तुझं बळ पाहीन.
इति कर्णो ब्रुवन्नेव बीभत्सुमपराजितम्। अभ्ययाद्विसृजन्बाणान्कायावरणभेदिनः
कर्ण असे बोलत असतानाच, अपराजित भीमसेनावर चालून गेला आणि त्याने कवच भेदणारे बाण सोडले.
प्रतिजग्राह तान्पार्थः प्रीयमाणो महारथः
महाबली पार्थाने ते बाण आनंदाने स्वीकारले.
शरवर्षेण महता पर्जन्य इव वृष्टिमान्। अभीयाय हि बीभत्सुर्गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः
मुसळधार पावसासारख्या बाणांच्या वर्षावात, भीमसेन गाण्डीव धनुष्य ताणत पुढे गेला.
जिघांसुः समरे कर्णं विससर्ज शरान्बहून्। तान्कर्णः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवाचलः
समरभूमीत कर्णाचा वध करण्याच्या इच्छेने त्याने अनेक बाण सोडले; ते बाण कर्णाने वाऱ्याच्या झटक्याला जसा डोंगर तोंड देतो तसा स्वीकारले.
तयोर्दैवासुरसमः सन्निपातोऽभवन्महान्। किरतोः शरजालानि कृत्स्नं व्योम निरन्तरं
त्यांच्यात देवदानवांसारखा मोठा संघर्ष झाला; दोघांनीही बाणांचा वर्षाव केला आणि संपूर्ण आकाश बाणांनी भरून गेले.
उत्पेतुर्मेघजालानि घोररूपाणि सर्वशः । ववर्ष च रजो भौमं कर्णपार्थसमागमे
सर्वत्र भयंकर ढग जमले आणि कर्ण व पार्थ यांची भेट होताच पृथ्वीवर धूळ पडू लागली.
न स्म सूर्यः प्रतपति न च वाति समीरणः। शरप्रच्छादितं व्योम छायाभूतमिवाभवत्
सूर्य चमकत नव्हता, वारा वाहत नव्हता; बाणांनी आकाश झाकले गेले आणि सर्वत्र सावली पसरली.
गाण्डीवस्य च निर्घोषः कर्णस्य धनुषस्तथा। दह्यतामिव वेणूनामासीत्परमदारुणः
गाण्डीव आणि कर्णाच्या धनुष्याचा गडगडाट इतका भीषण होता की जणू बांबू पेटले आहेत असे वाटत होते.
अर्जुनस्तु हयान्नागान्रथांश्च विनिपातयन्। क्षोभयामास तत्सैन्यं कर्णं विव्याध चासकृत्
अर्जुनाने घोडे, हत्ती आणि रथ खाली पाडले, त्या सैन्यात गोंधळ उडवला आणि कर्णाला वारंवार जखमी केले.
ततः पार्थो महाबाहुः कर्णस्य धनुरच्छिनत्। छिन्नधन्वा ततः कर्णः शक्तिं चिक्षेप वेगवान् तां शक्तिं समरे पार्थश्चिच्छेद निशितैः शरैः
मग महाबाहू पार्थाने कर्णाचे धनुष्य तोडले; धनुष्य तुटल्यावर वेगवान कर्णाने भाला फेकला, तो भाला पार्थाने तीक्ष्ण बाणांनी छेदून टाकला.
ततो निपेतुर्बहुशो राधेयस्य पदानुगाः । तांश्च गाण्डीवनिर्मुक्तैः प्राहिणोद्यमसादनम्
नंतर राधेयाचे अनेक अनुयायी खाली पडले; गाण्डीवातून सुटलेल्या बाणांनी त्यांना विनाशाकडे पाठवले.
अशेरतावृत्य महीं समग्रां पार्थेषुमार्गे निहता द्विपेन्द्राः । हिरण्यकक्ष्यां शरजालचित्रा यथा नगाः पावकजालनद्धाः
पार्थाच्या बाणांच्या मार्गावर, सोन्याच्या सजावटीने नटलेले मारलेले हत्ती संपूर्ण पृथ्वीवर पडले होते, जणू जळत्या आगीत झाडे लपेटली गेली आहेत.
तं शत्रुसेनाङ्गनिबर्हणानि कर्माणि कुर्वाणममानुषाणि । वैकर्तनः पूर्वममृष्यमाणः समार्पयल्लक्ष्यमिवाशु पार्थम्
पार्था शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करत असामान्य कृत्ये करत होता; ते पाहून विकर्तनपुत्र कर्ण सहन करू शकला नाही आणि वेगाने त्याच्यावर लक्ष्य साधले.
ततश्चतुर्भिस्तुरगान्विकृष्य विव्याध कर्णोऽथ धनंजयस्य। षङ्भिश्च सूतं दशभिर्हयांश्च षष्ट्या च पार्थं त्रिभिरस्य केतुम्
मग कर्णाने धनंजयाच्या चारही घोड्यांना, सारथ्याला सहा बाणांनी, घोड्यांना दहा, पार्थाला साठ आणि त्याच्या ध्वजेला तीन बाणांनी घायाळ केले.