सोऽतीयात्सहसा शत्रून्सहसा तेऽभिपेदिरे । शीघ्रादूरं दृढामोघमस्त्रमस्यातिमानुषम् । दृष्ट्वा ते कौरवा भीता अतिमानुषविक्रमम्
तो शत्रूवर झपाट्याने तुटून पडला आणि तेही त्याच्यावर तुटून पडले; पण त्याचे जलद, दूरवर मारणारे, अचूक आणि अतिमानवी अस्त्र पाहून, त्याचा अद्भुत पराक्रम पाहून कौरव घाबरले.
खगपत्राभिसंवीतैः खाविष्टैः खगमैरिव। अर्जुनस्य खमावव्रे लोहितप्राणपैः खगैः
अर्जुनाच्या बाणांनी आकाश पक्ष्यांसारख्या पिसांनी झाकले गेले, जणू रक्ताने ओतप्रोत पक्ष्यांनी ते आकाश भरून गेले आहे.
अर्जुनेन विनिर्मुक्ताः शरा गाण्डीवधन्वना । तार्क्ष्यवेगा इवाकाशे ससञ्जुः परमर्मसु
गांडीवधारी अर्जुनाने सोडलेले बाण गरुडाच्या वेगाने आकाशात जाऊन शत्रूंच्या अत्यंत महत्त्वाच्या जागी लागले.
वर्माणि सारथिश्चैव हेमजालानि वाजिनाम् । किरीटं सूर्यसंकाशं वैयाघ्रमथ चर्म च
घोड्यांवरील सोन्याच्या जाळ्या, सारथी, शूरवीरांचे कवच, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी मुकुट, वाघाची कातडी आणि ढाल—
ततः सर्वाणि गात्राणि रथस्य द्विषतां शरैः । नीहारेणेव भूतानि छन्नानीह चकाशिरे
तेव्हा शत्रूंच्या रथांचे सर्व अवयव बाणांनी झाकले गेले, जणू धुक्याने झाकले आहेत, पण तरीही ते चमकत होते.
सकृदेव न तं शेकुः कथमभ्यसितुं परे । अनभ्यस्तः पुनस्तैर्हि रथः सोभिपपात तान्
इतर कुणालाही त्याच्याजवळ एकदाही जाता आले नाही; ते अर्जुनाच्या युद्धशैलीला सरावलेले नव्हते, त्यामुळे त्यांच्या रथांनी त्याच्यावर झेप घेतली आणि ते पाडले गेले.
तच्छरा द्विट्शरीरेषु यथा च न ससञ्जिरे । द्विधाऽनीकेषु बीभत्सोर्न ससञ्ज रथस्तथा
जसे अर्जुनाचे बाण शत्रूंच्या शरीरात थांबत नव्हते, तसेच भीमबाणाचा रथही विभागलेल्या सैन्यात कुठेच थांबत नव्हता.
स तद्धि क्षोभयामास विगाह्यारिबलं रथी। अनन्तवेगो भुजगः क्रीडन्निव महार्णवे
तो रथी शत्रूंच्या सैन्यात घुसून त्यात गोंधळ माजवत होता, जणू अनंत वेगाने समुद्रात खेळणारा सर्पच.
अस्यतो नित्यमत्यर्थं सर्वघोषाधिकस्तथा । संनादः श्रूयते भूतैर्धनुषश्च किरीटिनः
तो सतत बाण सोडत असताना, त्याच्या धनुष्याचा आवाज सर्वांपेक्षा मोठा ऐकू येत होता, आणि तो मुकुटधारी वीर सर्वांच्या लक्षात येत होता.
संच्छिन्नास्तत्र मातङ्गा बाणैरल्पान्तरान्तरैः। संस्यूतास्तत्र दृश्यन्ते मेघा इव गभस्तिभिः
तेथे हत्ती बाणांनी अगदी जवळून छाटले गेले, आणि ते जणू सूर्यकिरणांनी जोडलेले मेघ दिसत होते.
दिशोऽनुभ्रमतः सर्वा सव्यदक्षिणमस्यतः। सततं दृश्यते युद्धे सायकासनमण्डलम्
तो डावीकडे-उजवीकडे सर्व दिशांना बाण सोडत असताना, युद्धात त्याच्या बाणांचा आणि धनुष्याचा वर्तुळ नेहमीच दिसत होता.
पतन्त्यरूपेषु यथा चक्षूंषि न कदाचन। नालक्ष्येषु शराः पेतुस्तस्य गाण्डीवधन्वनः
जसे पडणाऱ्या वस्तू डोळ्यांना दिसत नाहीत, तसेच गांडीवधारी अर्जुनाचे बाण कुठे पडतात हे कुणालाही कळत नव्हते.
महागजसहस्रस्य युगपन्मृद्गतो वनम्। कौन्तेयरथमार्गस्तु रणे घोरतरोऽभवत्
कौंतेयाच्या रथाचा मार्ग रणभूमीत इतका भयंकर झाला होता, जणू एकाच वेळी हजारो मोठ्या हत्तींच्या पायांनी जंगल चिरडून गेले आहे.
नूनं पार्थजयैषित्वाच्छक्रः सर्वामरैः सह। हन्त्यस्मानिति मन्यन्ते पार्थेनैवार्दिताः परे
खरंच, पार्थाच्या विजयाच्या इच्छेमुळेच चक्र आणि सर्व देव आपल्याला नष्ट करतील, असे पार्थाने त्रस्त झालेल्या इतरांनी मनात ठरवले.
घ्नन्तमत्यर्थमहितान्सव्यसाचिनमाहवे। कालमर्जुनरूपेण ग्रसन्तमिव च प्रजाः
सव्यसाची अर्जुन रणभूमीत अत्यंत बलवानांना सहजपणे पाडत होता, जणू काही काळच अर्जुनाच्या रूपाने सर्व प्राण्यांना गिळत आहे असे वाटत होते.
कुरुसेनाशरीराणि पार्थेनानाहतान्यपि । पेतुः पार्थहतानीव पार्थकर्मानुदर्शनात्
कुरु सैन्यातील ज्यांना पार्थाने अजून स्पर्शही केला नव्हता, त्यांचीही शरीरं पार्थाच्या पराक्रमामुळे जणू त्यानेच घायाळ केल्यासारखी खाली पडत होती.
ओषधीनां शिरांसीव कालपक्तिसमन्वयात्। अवनेमुः कुरूणां हि शिरांस्यर्जुनजाद्भयात्
जसा योग्य वेळी औषधींची शिखरं वाकतात, तसंच अर्जुनाच्या भीतीने कुरुंची डोकी खाली वाकली.
चकार चार्जुनः क्रोधाद्विमुखान्रुषितानपि
रागाने अर्जुनाने समोर उभ्या असलेल्या आणि संतप्त असलेल्या शत्रूंनाही मागे हटवले.
अर्जुनेनापि भिन्नानि बलाग्नाणि पुनः क्वचित्। चक्रुर्लोहितधाराभिर्धरणीं लोहितोत्तराम्
अर्जुनाने पुन्हा पुन्हा मोडून काढलेल्या सैन्याच्या तुकड्यांनी, रक्ताच्या धारांनी पृथ्वी लालेलाल झाली.
लोहितेनापि संपृक्तैः पांसुभिः पवनोद्धतैः । तेनैव च समुद्धूतैः सूक्ष्मैर्लोहितबिन्दुभिः
वाऱ्याने उडवलेली, रक्ताने मिसळलेली धूळ आणि त्याच वाऱ्याने उडवलेले बारीक रक्ताचे थेंब सर्वत्र पसरले.
लोहितार्द्रैः प्रहरणैः प्रभग्ना लोहितोक्षिताः। लोहितेषु निमग्नास्ते निहताश्च किरीटिना
रक्ताने भिजलेल्या आणि तुटलेल्या शस्त्रांनी, रक्तात न्हालेल्या, ते सर्वजण मुकुटधारी अर्जुनाने मारले गेले.
बभूवुर्लोहितास्तत्र भृशमादित्यरश्मयः। आकाशं तत्क्षणेनासीत्सन्ध्याभ्रमिव लोहितं
तेथे सूर्यकिरणही प्रचंड लाल दिसू लागले; त्या क्षणी आकाश संध्याकाळच्या मेघांसारखे लालबुंद झाले.
अप्यस्तं प्राप्य चादित्यो निवर्तेत न पाण्डवः। निवर्तन्ते न जित्वारिं नित्यजल्पविचक्षणाः
जरी सूर्य मावळला तरी पांडव मागे फिरत नाही; शत्रूला हरविल्याशिवाय नेहमी निर्धाराने बोलणारे कधीच मागे हटत नाहीत.
तान्सर्वान्समरे शूरान्पौरुषे पर्यवस्थितान्। दिव्यैरस्त्रैरमोघात्मा सर्वानार्च्छद्धनुर्धरान्
समरभूमीत धैर्याने उभ्या असलेल्या त्या सर्व वीर धनुर्धरांना, दिव्य आणि अचूक अस्त्रांनी अर्जुनाने घेरले.
स तु द्रोणं त्रिसप्तत्या नाराचानां समार्पयत्। अशीत्या शकुनिं चैव द्रौणिमप्याशु सप्तभिः
त्याने द्रोणाला त्र्याहत्तर लोखंडी बाणांनी, शकुनीला ऐंशी बाणांनी आणि द्रौणिला झटपट सात बाणांनी घायाळ केले.
दुःसहं दशभिर्बाणैरर्जुनः समविध्यत । दुश्यासनं द्वादशभिः कृपं शारद्वतं त्रिभिः। भीष्मं शान्तनवं षष्ट्या प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे
अर्जुनाने दुःसहाला दहा बाणांनी, दुःशासनाला बारा बाणांनी, शारद्वतपुत्र कृपाला तीन बाणांनी आणि शांतनुपुत्र भीष्माला छातीमध्ये साठ बाणांनी भेदले.
स कर्णं कर्णिनाऽविध्यत्पीतेन निशितेन च। वासविर्द्विषतां मध्ये विव्याध परमेषुणा
त्याने कर्णाच्या कानावर एक तीक्ष्ण, सोनेरी बाण मारला आणि शत्रूंच्या मध्ये वासवीने त्याला सर्वोच्च बाणाने भेदले.
स कर्णं सतनुत्राणं निर्भिद्य निशितः शरः। अगच्छद्दानयन्भूमिं चोदितो दृढधन्वना
तीक्ष्ण बाणाने कवचधारी कर्णाला भेदून, तो बाण जोरदार धनुर्धारी अर्जुनाच्या हातून जमिनीवर जाऊन पडला.
ततोऽस्य वाहान्व्यहनच्चतुर्भिश्चतुरः क्षुरैः । सारथेश्च शिरः कायादपाहरदरिन्दमः । अर्धचन्द्रेण चिच्छेद चापं तस्य करे स्थितम्
नंतर शत्रूंचा संहार करणाऱ्या अर्जुनाने चार कात्रीसारख्या बाणांनी कर्णाचे चारही घोडे मारले, सारथ्याचे डोके धडापासून वेगळे केले आणि अर्धचंद्र बाणाने त्याच्या हातातील धनुष्य कापले.
तस्मिन्विद्धे महाभागे कर्णे सर्वास्त्रपारगे। हताश्वसूते विरथे ततोऽनीकमभज्यत
महात्मा, सर्व अस्त्रांचा जाणकार कर्ण जखमी झाला, त्याचे घोडे आणि सारथी मारले गेले, रथही नष्ट झाला, तेव्हा त्या सैन्याची मांडणी तुटली.