यस्याश्रयबलादेव धार्तराष्ट्रः ससौबलः । अस्मान्निरस्य राज्याच्च पुनरद्यापि योत्स्यति
याच्याच बळावर आणि आधारावर, धृतराष्ट्राचा मुलगा सौबलासह, आम्हाला राज्यातून हाकलून दिलं आणि आजही युद्धासाठी उभा आहे.
एष वै स्पर्धते नित्यं मया सह सुदुर्जयः । जामदग्न्यस्य रामस्य शिष्यो ह्येष महारथः
हा नेहमी माझ्याशी स्पर्धा करतो, जिंकायला फार कठीण आहे; हा जमदग्नीच्या रामाचा शिष्य, मोठा रथी आहे.
सर्वास्त्रकुशलः कर्णः सर्वशस्त्रभृतांवरः । युद्धेऽप्रतिमवीर्यश्च दृढवेधी पराक्रमी
कर्ण सर्व अस्त्रांमध्ये पारंगत आहे, सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ आहे; युद्धात त्याची शौर्याची बरोबरी नाही, तो खंबीर आणि धाडसी आहे.
अद्याहं युद्धमेतेन करिष्ये सूतबन्धुना। द्रष्टा त्वमावयोर्युद्धं बलिवासवयोरिव
आज मी या सूतपुत्राशी युद्ध करणार आहे; तू आमचं युद्ध पाहशील, जणू बलवान बळी आणि इंद्रासारखं.
महारथेन शूरेण सूतपुत्रेण धन्विना। तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे
या शूर, मोठ्या रथी, सूतपुत्र धनुर्धराशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ वेगाने चालव.
यस्य चैव रथोपस्थे नागो मणिमयो ध्वजः । एष दुर्योधनस्तत्र कौरवो यशसा वृतः
ज्याच्या रथावर मणींनी मढवलेला हत्तीचा ध्वज आहे, तो म्हणजे दुर्योधन, कौरोवांचा राजा, कीर्तीने वेढलेला.
लब्धलक्षो दृढं वेधी लघुहस्तः प्रतापवान् । तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे
तो नेमका, खंबीर, हलक्या हाताचा आणि पराक्रमी आहे; त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ वेगाने चालव.
यस्तु श्वेतावदातेन पञ्चतालेन केतुना । वैडूर्यमयदण्डेन तालवृक्षेण राजते
ज्याचा ध्वज पांढरा, शुद्ध, पाच ताडांच्या चिन्हासह, वैडूर्याच्या काठीवर ताडवृक्षासारखा चमकत आहे.
हस्तावापी बृहद्धन्वा सेनां तिष्ठति हर्षयन् । रामेण जामदग्न्येन द्वैरथेनाजितः पुरा
हातात धनुष्य घेऊन, तो सैन्याला आनंद देत ठाम उभा आहे; कधी काळी जमदग्नीच्या रामाशी एकलढाईत तो अपराजित राहिला.
शीघ्रश्च लगुवेधी च लघुहस्तः प्रतापवान् । एष शान्तनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः
तो वेगवान, नेमका, हलक्या हाताचा आणि पराक्रमी आहे; हा शांतनूचा पुत्र भीष्म, आपला सर्वांचा आजोबा.
ककुदः सर्वसैन्यानां सर्वशस्त्रभृतांवरः । जयश्रियाऽवबद्धस्तु सुयोधनवशानुगः । पश्चादेष प्रयातव्यो न मे विघ्नकरो भवेत्
ककुद हा सर्व सैन्यांमध्ये आणि सर्व शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ आहे. तो विजयाच्या तेजाने युक्त असून, सुयोधनाच्या आज्ञेने आमच्या मागून यावा, म्हणजे तो मला अडथळा ठरणार नाही.
इत्येतांस्त्वरितः पार्थः कथयित्वा तु चोत्तरे। रूपतश्चिह्नतश्चैव युद्धाय त्वरते पुनः
अशी त्वरित वचने उत्तराजवळ सांगून, पार्थ पुन्हा शत्रूंच्या रूप व चिन्हांवरून त्यांना ओळखत युद्धासाठी झपाट्याने निघाला.
अश्वत्थामा ततस्तत्र कर्णं संप्रेक्ष्य वीर्यवान्। उवाच स्मयमानोऽसौ सूतपुत्रमरिन्दमम्
त्यावेळी पराक्रमी अश्वत्थामा तिथे कर्णाला पाहून हसत-हसत सूतपुत्र या शत्रूंचा संहार करणाऱ्याशी बोलला.
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं विकत्थसे। न मे युधि समोऽस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम्
कर्णा, सभेत तू मोठ्या गर्वाने सांगितलेस की, युद्धात माझ्यासारखा कोणीच नाही; आता तो क्षण समोर आला आहे.
एषोऽन्तक इव क्रुद्धः सर्वभूतावमर्दनः । संग्रामशिरसो मध्ये दृम्भते केसरी यथा
तो इथे क्रोधाने जणू मृत्यूच उभा आहे, सर्व प्राण्यांचा संहार करणारा, आणि रणभूमीच्या मध्यभागी सिंहासारखा गर्जना करत आहे.
शूरोसि यदि संग्रामे दर्शयस्व सभां विना
जर तू खरोखर रणांगणात शूर आहेस, तर आता सभेच्या साक्षीशिवाय ते दाखवून दे.
यद्यशक्तोसि संग्रामे पार्थेनाद्भुतकर्मणा। पुनरेव सभां गत्वा धार्तराष्ट्रेण धीमता। मातुलं परिगृह्याशु मन्त्रयस्व यथासुखम्
पण जर तू अद्भुत पराक्रम करणाऱ्या पार्थाशी लढू शकत नसशील, तर पुन्हा सभेत जा, धूर्त धृतराष्ट्रपुत्रासोबत आणि मामा शल्याला मिठी मारून हवे तसे सल्ला कर.
एवमुक्तस्तथा कर्णः क्रोधादुद्वृत्य लोचने। द्रोणपुत्रमिदं वाक्यमुवाच कुरुसन्निधौ
अशा शब्दांनी उद्दीप्त होऊन कर्णाने रागाने डोळे मोठे करून, कुरूंच्या उपस्थितीत द्रोणपुत्राला असे उत्तर दिले.
नाहं बिभेमि बीभत्सोर्न कृष्णाद्देवकीसुतात् । पाण्डवेभ्योपि सर्वेभ्यः क्षत्रधर्ममनुव्रतः
मी भीमसेन, कृष्ण किंवा सर्व पांडव यांच्यापासून घाबरत नाही, कारण मी क्षत्रिय धर्माचे पालन करणारा आहे.
सत्वाधिकानां पुंसां तु धनुर्वेदोपजीविनाम् । गर्जतां जायते दर्पः स्वरश्च न विषीदति
धनुर्विद्येवर उपजीविका करणाऱ्या धाडसी पुरुषांमध्ये गर्जना करताना अभिमान निर्माण होतो आणि त्यांचा आवाज कधीच कमी पडत नाही.
पश्यत्वाचार्यपुत्रो मामर्जुनेनातिरंहसा । युध्यमानं सुसंयुक्तं जयो वै मय्यवस्थितः
गुरूंचा मुलगा पाहो, मी अर्जुनाशी सर्व ताकदीने लढताना किती सज्ज आहे; विजय नक्कीच माझ्या बाजूने आहे.
ततः प्रहस्य बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः। दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणः प्रत्ययाद्रथिसत्तमः
तेव्हा बिभत्सु, कुंतीपुत्र, शुभ्र अश्वांचा स्वामी, हसत दिव्य अस्त्राचा प्रयोग करीत, रथींच्या श्रेष्ठावर चालून गेला.
महात्मानं मन्दबुद्धिर्निश्वसन्धृतराष्ट्रजः। उवाच स महाराज राजा दुर्योधनस्तदा
त्या वेळी धृतराष्ट्राचा मंदबुद्धी पुत्र, खोल श्वास घेत, त्या महात्मा राजाजवळ असे बोलला.
न विद्मो ह्यर्जुनं तत्र वसन्तं मत्स्यवेश्मनि । तेनेदं कर्ण मत्स्यानामग्रहीष्म धनं बहु
आपल्याला खरेच माहीत नव्हते की अर्जुन मत्स्यराजाच्या घरी राहतो आहे; म्हणूनच, कर्णा, आपण मत्स्यांच्या खूप धनाचा अपहरण केला.
एवं चेत्तर्हि गच्छामो विसृजन्तो धनं बहु । अयशो नातिवर्तेत लोकयोरुभयोरपि
जर असे असेल, तर आपण हे धन सोडून जाऊ या; दोन्ही लोकांत आपली निंदा होऊ नये.
किं च युद्धात्परं नास्ति क्षत्रियाणां सुखावहम्। तस्मात्पार्थेन संग्रामं कुर्महे न पलायनम्
क्षत्रियांना युद्धापेक्षा अधिक आनंददायक काहीच नाही; म्हणून आपण पार्थाशी लढू, पळून जाणार नाही.
एतावदुक्त्वा राजा वै ह्यभियानमियेष सः। तथा दशसहस्राणि वीराणां हि धनुष्मताम् । अभ्यद्रवंस्तदा पार्थं शलभा इव पावकम्
अशी वचने बोलून राजा युद्धासाठी निघाला; तेव्हा दहा हजार धनुर्धारी वीर पार्थावर जसे किडे आगीत झेपावतात तसे तुटून पडले.
वर्मिता वाजिनस्तत्र संभृताश्च पदातिभिः । भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशपाणिभिः
तेथे कवचधारी घोडेस्वार, पायदळ सैनिकांसह जमले, आणि भयंकर हत्ती टोकदार भाले व अंकुश घेऊन उभे होते.
अधिष्ठिताः सुसंयत्तैर्हस्तिशिक्षाविशारदैः। अभ्यद्रवन्सुसंक्रुद्धाश्चापहस्तोद्यतायुधाः
हत्तींच्या विद्या आणि शिक्षणात निपुण अशा योद्ध्यांनी आपल्या रागाने पेटून, धनुष्य हातात घेऊन आणि शस्त्र उंचावून, त्या हत्तीवर बसून जोरात हल्ला केला.
पञ्च चैनं रथोदग्रास्त्वरिताः पर्यवारयन्। द्रोणो भीष्मश्च कर्णश्च कुरुराजश्च वीर्यवान्
ड्रोण, भीष्म, कर्ण, आणि पराक्रमी कुरुराजा — हे पाच रथी झपाट्याने त्याच्या भोवती जमले.