आचार्यो निपुणो धीमान्ब्रह्मविच्छूरसत्तमः। आहवे चाप्रतिद्वन्द्वो दूरपाती महारथः
तो शिक्षक, कुशल आणि बुद्धिमान, वेदांचा जाणकार, शूरांचा श्रेष्ठ; युद्धात तो बरोबरीचा नाही, दूरवरून मार करणारा महान रथी आहे.
सुप्रसन्नो महावीरः कुरुष्वैनं प्रदक्षिणम्। अत्रैव चाविरोधेन एष धर्मः सनातनः
तो प्रसन्न, मोठा वीर आहे; त्याला उजव्या बाजूने प्रदक्षिणा घालून सन्मान कर. इथे कुणी विरोध करत नाही, हेच सनातन धर्म आहे.
यदि मे प्रहरेद्द्रोणः शरीरे मे प्रहृष्यतः । ततोऽस्मिन्प्रहरिष्यामि नान्यथा बुद्धिरस्ति मे
जर द्रोण माझ्यावर वार करतो, मी सज्ज उभा असताना, तर मीही त्याच्यावर प्रत्युत्तर देईन; माझ्या मनात दुसरं काही नाही.
भारताचार्यमुख्येन ब्राह्मणेन महात्मना । तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे
भारतातील श्रेष्ठ गुरू, मोठ्या मनाचा ब्राह्मण, त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, तू रथ हळू चालव.
ध्वजाग्रे सिंहलाङ्गूलो दिक्षु सर्वासु शोभते । भारताचार्यपुत्रस्तु सोऽश्वत्थामा विराजते
त्याच्या ध्वजाच्या टोकावर सिंहाची शेपटी सर्व दिशांना चमकत आहे; तो म्हणजे भारतगुरूचा मुलगा, अश्वत्थामा, तेजस्वी दिसतो.
ध्वजाग्रं दृश्यते यत्र बालसूर्यसमप्रभम् । दुर्जयः सर्वसैन्यानां देवैरपि सवासवैः । तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे
ज्या ठिकाणी ध्वजाचं टोक लहान सूर्यासारखं उजळतंय, तिथे सर्व सैन्यांना, अगदी देवांनाही जिंकता न येणारा योद्धा उभा आहे; त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ हळू चालव.
ध्वजाग्रे गोवृषो यस्य काञ्चनोऽभिविराजते । आचार्यवरमुख्यस्तु कृप एष महारथः
ज्याच्या ध्वजाच्या टोकावर सोन्याचा बैल शोभून दिसतो, तो म्हणजे सर्व गुरूंपैकी श्रेष्ठ, महाशक्तिशाली कृपाचार्य.
द्रोणेन च समो वीर्ये पितुर्मे परमः सखा। तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे
द्रोणाइतकीच शौर्य असलेला, माझ्या वडिलांचा सर्वात जवळचा मित्र; त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ हळू चालव.
यस्य काञ्चनकम्बूभिर्हस्तिकक्ष्यापरिष्कृतः। ध्वजः प्रकाशते दूराद्रथे विद्युद्गणोपमः
ज्याचा ध्वज सोन्याच्या कड्या आणि हत्तीच्या सजावटींनी मढवलेला आहे, त्याचा रथ दूरवरून वीजेच्या झुंडीप्रमाणे चमकत आहे.
एष वैकर्तनः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम्। दृढवैरी सदाऽस्माकं नित्यं कटुकभाषणः
हा वैकर्तनाचा मुलगा कर्ण, धनुर्धरांमध्ये बरोबरीचा नाही; तो नेहमी आमचा कट्टर शत्रू, आणि कायम कठोर बोलणारा आहे.
यस्याश्रयबलादेव धार्तराष्ट्रः ससौबलः । अस्मान्निरस्य राज्याच्च पुनरद्यापि योत्स्यति
याच्याच बळावर आणि आधारावर, धृतराष्ट्राचा मुलगा सौबलासह, आम्हाला राज्यातून हाकलून दिलं आणि आजही युद्धासाठी उभा आहे.
एष वै स्पर्धते नित्यं मया सह सुदुर्जयः । जामदग्न्यस्य रामस्य शिष्यो ह्येष महारथः
हा नेहमी माझ्याशी स्पर्धा करतो, जिंकायला फार कठीण आहे; हा जमदग्नीच्या रामाचा शिष्य, मोठा रथी आहे.
सर्वास्त्रकुशलः कर्णः सर्वशस्त्रभृतांवरः । युद्धेऽप्रतिमवीर्यश्च दृढवेधी पराक्रमी
कर्ण सर्व अस्त्रांमध्ये पारंगत आहे, सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ आहे; युद्धात त्याची शौर्याची बरोबरी नाही, तो खंबीर आणि धाडसी आहे.
अद्याहं युद्धमेतेन करिष्ये सूतबन्धुना। द्रष्टा त्वमावयोर्युद्धं बलिवासवयोरिव
आज मी या सूतपुत्राशी युद्ध करणार आहे; तू आमचं युद्ध पाहशील, जणू बलवान बळी आणि इंद्रासारखं.
महारथेन शूरेण सूतपुत्रेण धन्विना। तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे
या शूर, मोठ्या रथी, सूतपुत्र धनुर्धराशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ वेगाने चालव.
यस्य चैव रथोपस्थे नागो मणिमयो ध्वजः । एष दुर्योधनस्तत्र कौरवो यशसा वृतः
ज्याच्या रथावर मणींनी मढवलेला हत्तीचा ध्वज आहे, तो म्हणजे दुर्योधन, कौरोवांचा राजा, कीर्तीने वेढलेला.
लब्धलक्षो दृढं वेधी लघुहस्तः प्रतापवान् । तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे
तो नेमका, खंबीर, हलक्या हाताचा आणि पराक्रमी आहे; त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ वेगाने चालव.
यस्तु श्वेतावदातेन पञ्चतालेन केतुना । वैडूर्यमयदण्डेन तालवृक्षेण राजते
ज्याचा ध्वज पांढरा, शुद्ध, पाच ताडांच्या चिन्हासह, वैडूर्याच्या काठीवर ताडवृक्षासारखा चमकत आहे.
हस्तावापी बृहद्धन्वा सेनां तिष्ठति हर्षयन् । रामेण जामदग्न्येन द्वैरथेनाजितः पुरा
हातात धनुष्य घेऊन, तो सैन्याला आनंद देत ठाम उभा आहे; कधी काळी जमदग्नीच्या रामाशी एकलढाईत तो अपराजित राहिला.
शीघ्रश्च लगुवेधी च लघुहस्तः प्रतापवान् । एष शान्तनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः
तो वेगवान, नेमका, हलक्या हाताचा आणि पराक्रमी आहे; हा शांतनूचा पुत्र भीष्म, आपला सर्वांचा आजोबा.
ककुदः सर्वसैन्यानां सर्वशस्त्रभृतांवरः । जयश्रियाऽवबद्धस्तु सुयोधनवशानुगः । पश्चादेष प्रयातव्यो न मे विघ्नकरो भवेत्
ककुद हा सर्व सैन्यांमध्ये आणि सर्व शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ आहे. तो विजयाच्या तेजाने युक्त असून, सुयोधनाच्या आज्ञेने आमच्या मागून यावा, म्हणजे तो मला अडथळा ठरणार नाही.
इत्येतांस्त्वरितः पार्थः कथयित्वा तु चोत्तरे। रूपतश्चिह्नतश्चैव युद्धाय त्वरते पुनः
अशी त्वरित वचने उत्तराजवळ सांगून, पार्थ पुन्हा शत्रूंच्या रूप व चिन्हांवरून त्यांना ओळखत युद्धासाठी झपाट्याने निघाला.
अश्वत्थामा ततस्तत्र कर्णं संप्रेक्ष्य वीर्यवान्। उवाच स्मयमानोऽसौ सूतपुत्रमरिन्दमम्
त्यावेळी पराक्रमी अश्वत्थामा तिथे कर्णाला पाहून हसत-हसत सूतपुत्र या शत्रूंचा संहार करणाऱ्याशी बोलला.
कर्ण यस्त्वं सभामध्ये बह्वबद्धं विकत्थसे। न मे युधि समोऽस्तीति तदिदं प्रत्युपस्थितम्
कर्णा, सभेत तू मोठ्या गर्वाने सांगितलेस की, युद्धात माझ्यासारखा कोणीच नाही; आता तो क्षण समोर आला आहे.
एषोऽन्तक इव क्रुद्धः सर्वभूतावमर्दनः । संग्रामशिरसो मध्ये दृम्भते केसरी यथा
तो इथे क्रोधाने जणू मृत्यूच उभा आहे, सर्व प्राण्यांचा संहार करणारा, आणि रणभूमीच्या मध्यभागी सिंहासारखा गर्जना करत आहे.
शूरोसि यदि संग्रामे दर्शयस्व सभां विना
जर तू खरोखर रणांगणात शूर आहेस, तर आता सभेच्या साक्षीशिवाय ते दाखवून दे.
यद्यशक्तोसि संग्रामे पार्थेनाद्भुतकर्मणा। पुनरेव सभां गत्वा धार्तराष्ट्रेण धीमता। मातुलं परिगृह्याशु मन्त्रयस्व यथासुखम्
पण जर तू अद्भुत पराक्रम करणाऱ्या पार्थाशी लढू शकत नसशील, तर पुन्हा सभेत जा, धूर्त धृतराष्ट्रपुत्रासोबत आणि मामा शल्याला मिठी मारून हवे तसे सल्ला कर.
एवमुक्तस्तथा कर्णः क्रोधादुद्वृत्य लोचने। द्रोणपुत्रमिदं वाक्यमुवाच कुरुसन्निधौ
अशा शब्दांनी उद्दीप्त होऊन कर्णाने रागाने डोळे मोठे करून, कुरूंच्या उपस्थितीत द्रोणपुत्राला असे उत्तर दिले.
नाहं बिभेमि बीभत्सोर्न कृष्णाद्देवकीसुतात् । पाण्डवेभ्योपि सर्वेभ्यः क्षत्रधर्ममनुव्रतः
मी भीमसेन, कृष्ण किंवा सर्व पांडव यांच्यापासून घाबरत नाही, कारण मी क्षत्रिय धर्माचे पालन करणारा आहे.
सत्वाधिकानां पुंसां तु धनुर्वेदोपजीविनाम् । गर्जतां जायते दर्पः स्वरश्च न विषीदति
धनुर्विद्येवर उपजीविका करणाऱ्या धाडसी पुरुषांमध्ये गर्जना करताना अभिमान निर्माण होतो आणि त्यांचा आवाज कधीच कमी पडत नाही.