संसर्पन्त इवाकाशे विद्युत्वन्तो वलाहकाः ।। तानि दृष्ट्वाऽप्यनीकानि निवर्तितरथानि च
आकाशात वीज चमकणाऱ्या ढगांसारखे ते सैन्य विभाग हालचाल करत होते; आणि त्या सैन्याचे तसे हालचाली व परत फिरलेले रथ पाहून,
पार्थोऽपि वायुवद्धोरं सैन्याग्रं व्यधुनोच्छरैः ।। तां शत्रुसेनां तरसा प्रणुद्य गाश्चापि जित्वा धनुषा परेण
पार्थाने वाऱ्यासारखा वेग घेत, आपल्या बाणांनी सैन्याच्या पुढील भागाला हादरवले; शत्रूंच्या सैन्याला मागे हटवून, आपल्या श्रेष्ठ धनुष्याने गायी जिंकून घेतल्या.
दुर्योधनायाभिमुखं प्रयान्तं कुरुप्रवीराः सहसाऽभ्यगच्छन् ।। गोषु प्रयातासु जवेन मात्स्यान्किरीटिनं प्रीतियुतं च दृष्ट्वा
दुर्योधनाकडे जाणाऱ्या त्या बलाढ्य कुरूंनी अचानक धाव घेतली; गायींच्या मध्ये वेगाने धावणारे मत्स्य आणि आनंदी किरीटी पाहून.
पशून्समादाय ततो निवृत्ता गोपाः समस्ताः प्रययुश्च राष्ट्रम्
मग सर्व गवळ्यांनी गायी एकत्र करून, मागे वळले आणि आपल्या देशाकडे निघाले.
ततस्त्रीणि सहस्राणि रथानां च धनुष्मताम्। घोराणि कुरुवीराणां पर्यकीर्यन्त भारत
मग तीन हजार धनुर्धारी रथ, भीतीदायक कुरूवीरांनी सज्ज, मांडले गेले, हे भारत.
कर्णो रथसहस्रेण प्रत्यगृह्णाद्धनञ्जयम्। भीष्मः शान्तनवो धीमान्सहस्रेण पुरस्कृतः
कर्णाने हजार रथांसह धनंजयाला सामोरे गेले; शांतनूचा पुत्र, बुद्धिमान भीष्म, हजार रथांनी वेढलेला उभा राहिला.
तथा रथसहस्रेण भ्रातृभिः परिवारितः। पश्चाद्दुर्योधनोऽतिष्ठद्यशसा च श्रिया ज्वलन्
त्याचप्रमाणे, दुर्योधनही आपल्या भावंडांसह आणि हजार रथांनी वेढलेला, मागे उभा राहिला, कीर्ती आणि तेजाने उजळून निघाला.
अतिष्ठन्निवकाशेषु पादाताः सह वाजिभिः । भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताः
पायदळ आणि घोडेस्वार मोकळ्या जागेत उभे होते; मोठे हत्ती, टोमर आणि अंकुश यांच्या मदतीने चालवलेले, भीमासारखे भासले.
तानि दृष्ट्वा ह्यनीकानि विततानि महात्मनाम् । वैराटिमुत्तरं तं तु प्रत्यभाषत पाण्डवः
त्या महान योद्ध्यांनी मांडलेली ती सैन्यरचना पाहून, पांडवाने मत्स्यांचा उत्तरा याला संबोधले.
जाम्बूनदमयी वेदी ध्वजाग्रे यस्य दृश्यते। शोणाश्चाश्वा रथे युक्ता द्रोण एष प्रकाशते
ज्याच्या ध्वजावर सुवर्णाचा वेदी दिसतो आणि रथाला लाल घोडे जुंपले आहेत, तो झळकणारा द्रोण आहे.
आचार्यो निपुणो धीमान्ब्रह्मविच्छूरसत्तमः। आहवे चाप्रतिद्वन्द्वो दूरपाती महारथः
तो शिक्षक, कुशल आणि बुद्धिमान, वेदांचा जाणकार, शूरांचा श्रेष्ठ; युद्धात तो बरोबरीचा नाही, दूरवरून मार करणारा महान रथी आहे.
सुप्रसन्नो महावीरः कुरुष्वैनं प्रदक्षिणम्। अत्रैव चाविरोधेन एष धर्मः सनातनः
तो प्रसन्न, मोठा वीर आहे; त्याला उजव्या बाजूने प्रदक्षिणा घालून सन्मान कर. इथे कुणी विरोध करत नाही, हेच सनातन धर्म आहे.
यदि मे प्रहरेद्द्रोणः शरीरे मे प्रहृष्यतः । ततोऽस्मिन्प्रहरिष्यामि नान्यथा बुद्धिरस्ति मे
जर द्रोण माझ्यावर वार करतो, मी सज्ज उभा असताना, तर मीही त्याच्यावर प्रत्युत्तर देईन; माझ्या मनात दुसरं काही नाही.
भारताचार्यमुख्येन ब्राह्मणेन महात्मना । तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे
भारतातील श्रेष्ठ गुरू, मोठ्या मनाचा ब्राह्मण, त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, तू रथ हळू चालव.
ध्वजाग्रे सिंहलाङ्गूलो दिक्षु सर्वासु शोभते । भारताचार्यपुत्रस्तु सोऽश्वत्थामा विराजते
त्याच्या ध्वजाच्या टोकावर सिंहाची शेपटी सर्व दिशांना चमकत आहे; तो म्हणजे भारतगुरूचा मुलगा, अश्वत्थामा, तेजस्वी दिसतो.
ध्वजाग्रं दृश्यते यत्र बालसूर्यसमप्रभम् । दुर्जयः सर्वसैन्यानां देवैरपि सवासवैः । तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे
ज्या ठिकाणी ध्वजाचं टोक लहान सूर्यासारखं उजळतंय, तिथे सर्व सैन्यांना, अगदी देवांनाही जिंकता न येणारा योद्धा उभा आहे; त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ हळू चालव.
ध्वजाग्रे गोवृषो यस्य काञ्चनोऽभिविराजते । आचार्यवरमुख्यस्तु कृप एष महारथः
ज्याच्या ध्वजाच्या टोकावर सोन्याचा बैल शोभून दिसतो, तो म्हणजे सर्व गुरूंपैकी श्रेष्ठ, महाशक्तिशाली कृपाचार्य.
द्रोणेन च समो वीर्ये पितुर्मे परमः सखा। तेन मे युध्यमानस्य मन्दं वाहय सारथे
द्रोणाइतकीच शौर्य असलेला, माझ्या वडिलांचा सर्वात जवळचा मित्र; त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ हळू चालव.
यस्य काञ्चनकम्बूभिर्हस्तिकक्ष्यापरिष्कृतः। ध्वजः प्रकाशते दूराद्रथे विद्युद्गणोपमः
ज्याचा ध्वज सोन्याच्या कड्या आणि हत्तीच्या सजावटींनी मढवलेला आहे, त्याचा रथ दूरवरून वीजेच्या झुंडीप्रमाणे चमकत आहे.
एष वैकर्तनः कर्णः प्रतिमानं धनुष्मताम्। दृढवैरी सदाऽस्माकं नित्यं कटुकभाषणः
हा वैकर्तनाचा मुलगा कर्ण, धनुर्धरांमध्ये बरोबरीचा नाही; तो नेहमी आमचा कट्टर शत्रू, आणि कायम कठोर बोलणारा आहे.
यस्याश्रयबलादेव धार्तराष्ट्रः ससौबलः । अस्मान्निरस्य राज्याच्च पुनरद्यापि योत्स्यति
याच्याच बळावर आणि आधारावर, धृतराष्ट्राचा मुलगा सौबलासह, आम्हाला राज्यातून हाकलून दिलं आणि आजही युद्धासाठी उभा आहे.
एष वै स्पर्धते नित्यं मया सह सुदुर्जयः । जामदग्न्यस्य रामस्य शिष्यो ह्येष महारथः
हा नेहमी माझ्याशी स्पर्धा करतो, जिंकायला फार कठीण आहे; हा जमदग्नीच्या रामाचा शिष्य, मोठा रथी आहे.
सर्वास्त्रकुशलः कर्णः सर्वशस्त्रभृतांवरः । युद्धेऽप्रतिमवीर्यश्च दृढवेधी पराक्रमी
कर्ण सर्व अस्त्रांमध्ये पारंगत आहे, सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ आहे; युद्धात त्याची शौर्याची बरोबरी नाही, तो खंबीर आणि धाडसी आहे.
अद्याहं युद्धमेतेन करिष्ये सूतबन्धुना। द्रष्टा त्वमावयोर्युद्धं बलिवासवयोरिव
आज मी या सूतपुत्राशी युद्ध करणार आहे; तू आमचं युद्ध पाहशील, जणू बलवान बळी आणि इंद्रासारखं.
महारथेन शूरेण सूतपुत्रेण धन्विना। तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे
या शूर, मोठ्या रथी, सूतपुत्र धनुर्धराशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ वेगाने चालव.
यस्य चैव रथोपस्थे नागो मणिमयो ध्वजः । एष दुर्योधनस्तत्र कौरवो यशसा वृतः
ज्याच्या रथावर मणींनी मढवलेला हत्तीचा ध्वज आहे, तो म्हणजे दुर्योधन, कौरोवांचा राजा, कीर्तीने वेढलेला.
लब्धलक्षो दृढं वेधी लघुहस्तः प्रतापवान् । तेन मे युध्यमानस्य शीघ्रं वाहय सारथे
तो नेमका, खंबीर, हलक्या हाताचा आणि पराक्रमी आहे; त्याच्याशी मी लढत असताना, सारथ्या, रथ वेगाने चालव.
यस्तु श्वेतावदातेन पञ्चतालेन केतुना । वैडूर्यमयदण्डेन तालवृक्षेण राजते
ज्याचा ध्वज पांढरा, शुद्ध, पाच ताडांच्या चिन्हासह, वैडूर्याच्या काठीवर ताडवृक्षासारखा चमकत आहे.
हस्तावापी बृहद्धन्वा सेनां तिष्ठति हर्षयन् । रामेण जामदग्न्येन द्वैरथेनाजितः पुरा
हातात धनुष्य घेऊन, तो सैन्याला आनंद देत ठाम उभा आहे; कधी काळी जमदग्नीच्या रामाशी एकलढाईत तो अपराजित राहिला.
शीघ्रश्च लगुवेधी च लघुहस्तः प्रतापवान् । एष शान्तनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः
तो वेगवान, नेमका, हलक्या हाताचा आणि पराक्रमी आहे; हा शांतनूचा पुत्र भीष्म, आपला सर्वांचा आजोबा.