रक्तवैडूर्यविकृतं मणिप्रवरभूषितम् । परं जानाम्यहं तस्य ध्वजं दूरात्समुच्छ्रितम्
त्याच्या ध्वजावर उत्तम रत्नं आणि रक्तासारख्या लाल वैडूर्यांनी केलेली सजावट दूरवरूनच मला ओळखू येते.
यद्येनमिह पश्यामि दुर्बुद्धिमतिमानिनम् । यमाय प्रेषयिष्यामि सहायः स्याद्यदीश्वरः
जर मी इथे त्या दुष्ट, गर्विष्ठ माणसाला पाहिलं, तर मी त्याला यमाकडे पाठवीन; नशीब साथ दिलं तर तो एकटा जाणार नाही.
सर्वानन्याननादृत्य दृष्ट्वा तमतिमानिनम् । सिंहः क्षुद्रमृगस्येव पतिष्ये तस्य मूर्धनि
सगळ्यांना दुर्लक्ष करून, मी त्या गर्विष्ठाला पाहिलं की, सिंह जसा एखाद्या दुर्बळ प्राण्यावर झडप घालतो, तसंच मी त्याच्या डोक्यावर तुटून पडेन.
हनिष्यामि तमेवाद्य शरैर्गाण्डीवनिःसृतैः । तस्मिन्हते भविष्यन्ति सर्व एव पराजिताः
आज मी गाण्डीवातून सुटलेल्या बाणांनी त्यालाच ठार मारीन; तो पडला की बाकीचे सगळे आपोआप पराभूत होतील.
शरैश्च शमयिष्येऽहं धार्तराष्ट्रं ससौबलम् । असभ्यानां च वक्तारं कुरूणां किल किल्विषम्
मी बाणांनी धृतराष्ट्राच्या सैन्याला आणि त्यांच्या ताकदीला शांत करीन, आणि कौरवांमध्ये वाईट बोलणाऱ्याचं तोंड बंद करीन.
राजानं नेह पश्यामि निरापिषमिदं बलम्। अभिद्रेव ह राजानं व्यक्तमित्यत्र निर्भयः
इथे मला राजा दिसत नाही, आणि या सैन्याला कुठलाही प्रमुख नाही; नक्कीच राजा पुढे कुठेतरी असेल—म्हणून भीती न बाळगता जिथे राजा असेल तिकडे घोडे चालवा.
आस्थितो मध्यमाचार्योप्यश्वत्थामाऽप्यनन्तरम्। कृपकर्णौ पुरस्तात्तु महेष्वासौ व्यवस्थितौ
मध्यभागी मुख्य आचार्य उभा आहे, त्याच्या मागे लगेच अश्वत्थामा आहे; समोर कृप आणि कर्ण हे दोघेही पराक्रमी धनुर्धारी उभे आहेत.
भूरिश्रवाः सोमदत्तो बाह्लीकश्च जयद्रथः । दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थिता युद्धविशारदाः
भूरिश्रवा, सोमदत्त, बाह्लीक आणि जयद्रथ—हे युद्धात निपुण—दक्षिण बाजूला उभे आहेत.
साल्वराजो द्युमत्सेनो वृषसेनश्च सौबलः। दशार्णश्चैव कालिङ्गो वामं पक्षं समाश्रितः
साल्व देशाचा राजा, द्युमत्सेन, सौबलाचा पुत्र वृषसेन, तसेच दशार्ण आणि कलींगाचे राजे हे डाव्या बाजूला आहेत.
पृष्ठतः कुरुमुख्यश्च भीष्मस्तिष्ठति दंशितः। सोऽर्धसैन्येन बलवान्सर्वेषां नः पितामहः
मागे कुरूंचे श्रेष्ठ भीष्म सज्ज आणि बलवान उभे आहेत, आपले पितामह, आणि त्यांच्या हाताखाली अर्धं सैन्य आहे.
दुर्योधनं न पश्यामि क्व नु राजा स तिष्ठति। उत्सृंज्यैतद्रथानीकं याहि यत्र सुयोधनः
मला दुर्योधन कुठेच दिसत नाही—तो राजा नेमका कुठे आहे? हे रथांचं सैन्य सोडून जिथे सुयोधन आहे तिथे चला.
तं हत्वा संनिवर्तिष्ये गाः स आदाय गच्छति। गवाग्रमभितो याहि यत्र राजा भविष्यति
त्याला मारून मी परत येईन; तो गायी घेऊन जाणार आहे—म्हणून गायींच्या पुढे जिथे राजा असेल तिकडे घ्या.
इत्युक्त्वा समरे पार्थो वैराटिमपराजितः। संस्पृशानो धनुर्दिव्यं त्वरमाणोऽगमत्तदा
असं म्हणून युद्धात विराटपुत्र अपराजित पार्थानं आपलं दिव्य धनुष्य हातात घेतलं आणि घाईने पुढे निघाला.
ततो भीष्मोऽब्रवीद्वाक्यं कुरुमध्ये परंतपः। चिरदृष्टोऽयमस्माभिर्धर्मज्ञो बान्धवप्रियः
मग भीष्म, शत्रूंचा संहार करणारा, कुरूंच्या मध्ये म्हणाला, "आपल्याला तो फार दिवसांनी दिसतो आहे—धर्म जाणणारा आणि आप्तांना प्रिय असलेला."
अतीव ज्वलते लक्ष्म्या पाकशासनिरागतः। एष दुर्योधनं पार्थो मार्गते निकृतिं स्मरन्
तो इतका तेजस्वी दिसतो, जणू इंद्राच्या दरबारातूनच आला आहे; पार्था दुर्योधनाचा शोध घेत आहे आणि त्याच्या कपटाचा विचार करत आहे.
सेनामत्यर्थमालोक्य त्वरते ग्रहणेऽस्य च। मृगं सिंह इवादातुमीक्षते पाकशासनिः
संपूर्ण सैन्य नीट पाहून, तो त्याला पकडायला घाई करतो; सिंह जसा आपल्या शिकारकडे लक्ष ठेवतो, तसाच पार्था धृतराष्ट्रपुत्राचा शोध घेत आहे.
नैषोऽन्तरेण राजानं बीभत्सुः स्थातुमर्हति। तस्य पार्ष्णि ग्रहीष्यामो जवेनाभिप्रधावतः
राजा नसता अर्जुनाला थांबवता येणार नाही; तो वेगाने पुढे धावत असताना आपण त्याच्या पाठीमागून पकडू.
न ह्येनमभिसंक्रुद्धमेको युद्ध्येत संयुगे। अन्यो देवान्महादेवात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात्। आचार्याच्च सपुत्राद्वा भारद्वाजान्महारथात्
लढाईत कोणीही एकटा, अगदी रागावला असला तरी, त्याला तोंड देऊ शकत नाही—फक्त महादेवांसारखे मोठे देव, देवकीपुत्र कृष्ण किंवा द्रोणाचार्य आणि त्यांचा वीर पुत्र, भारद्वाज घराण्यातील रथी सोडता.
किं नो गावः करिष्यन्ति द्रव्यं वा विपुलं तथा। दुर्योधनः पार्थगतः पुरा प्राणान्विमुञ्चति
आपल्याला गायी किंवा मोठं धन कशाला उपयोगाचं? दुर्योधन पार्थाच्या विरोधात गेला आहे, तो आधीच आपला जीव धोक्यात घालत आहे.
इत्युक्त्वा समरे भीष्मः सेनया सह कौरवः। अन्वधावत्तदा पार्थं धार्तराष्ट्रस्य रक्षणे
असं म्हणून भीष्म, कौरवांसह, त्या वेळी युद्धभूमीवर पार्थाच्या मागे धावला, धृतराष्ट्रपुत्राच्या रक्षणासाठी.
विक्रोशमात्रं यात्वा तु पार्थो वैराटिमब्रवीत्। इषुपातमात्रे सेनायाः स्थापयाश्वानरिंदम
फक्त आवाज जाईल इतपत अंतरावर गेल्यावर, पार्थाने विराटपुत्राला सांगितले: 'शत्रूंना जिंकणाऱ्या, सैन्यापर्यंत बाण पोहोचतील तिथे घोडे थांबव.'
एतदग्रं गवां दृष्टं मन्दं वाहय सारथे। याह्युत्तरेण सेनाया गाश्चैव प्रविभज्य च
'हे बघ, गायींचा पुढचा भाग इथे आहे; सारथ्या, हळू चालव. सैन्याच्या उत्तरेला जा आणि गायी विभागून ने.'
परिक्षिप्य गवां यूथमत्र योत्स्ये सुयोधनम् । गच्छन्ति सत्वरा गावः सगोपाः परिमोचय
'इथे गायींचा कळप वेढून घे, मी सुयोधनाशी लढेन. गायी आणि त्यांचे राखणारे वेगाने जात आहेत—त्यांना सोडून दे.'
तत्र गत्वा पशून्वीर सगोपान्परिमोचय। अन्तरेण च सेनायाः प्राङ्मुखो गच्छ चोत्तर
'तिथे जाऊन, वीर, गायी आणि त्यांचे राखणारे सोडून दे. सैन्याच्या मध्ये न जाता, पूर्वेकडे तोंड करून उत्तरेकडे जा.'
इमे त्वतिरथाः सर्वे मम वीर्यपराक्रमम्। पश्यन्तु कुरवो युद्धे महेन्द्रस्येव दानवाः
'तुझे हे सगळे मोठे रथी युद्धात माझी ताकद आणि पराक्रम पाहू देत, जसे दानवांनी महेंद्राचे बघितले होते.'
ततः स रथिनां श्रेष्ठो नाम विश्राव्य चात्मनः। निशिताग्राञ्शरांस्तीक्ष्णान्मुमोचांतकसन्निभान्
मग त्या सर्वश्रेष्ठ रथीने आपले नाव मोठ्याने सांगून, मृत्यूसारखे तीक्ष्ण आणि धारदार बाण सोडले.
शलभैरिव चाकाशं धाराभिरिव पर्वतम्। निरावकाशमभवच्छरैः क्षिप्तैः किरीटिना
जसा आकाशात टोळधाड भरते किंवा डोंगरावर पाऊस कोसळतो, तसा अर्जुनाच्या बाणांनी सर्व जागा भरून गेली, कुठेही मोकळीक राहिली नाही.
विकीर्यमाणास्तु शरैस्ते योधा धार्तराष्ट्रिकाः। गाश्चैव न च पश्यन्ति पार्थमुक्तैरजिह्मगैः
पार्थाने सोडलेल्या सरळ बाणांनी धृतराष्ट्राच्या सैन्यातील योद्धे असे घेरले गेले की, त्यांना ना गायी दिसल्या ना पार्था.
सा चापि बहुला सेना पार्थबाणाभिपीडिता। नापश्यद्विवृतां भूमिं नान्तरिक्षं दिशोपि वा
ती मोठी सेना पार्थाच्या बाणांनी इतकी त्रस्त झाली की, तिला ना मोकळी जमीन दिसली, ना आकाश, ना दिशा.
अर्जुनस्तु तदा हृष्टो दर्शयन्वीर्यमात्मनः। पीडयामास सैन्यानि गाण्डीवप्रसृतैः शरैः
मग अर्जुन आनंदाने, स्वतःचे शौर्य दाखवत, गांडीवातून सोडलेल्या बाणांनी सैन्याचा नाश करू लागला.