त्वामेवायं रथो वोढुं संग्रामेऽर्हति धन्विनम् । त्वं चे.. रथमास्थाय योद्धुमर्हो मतो मम। शर्वशत्रुभिरायातो देवराज इवासुरैः
हे धनुर्धर, हा रथ फक्त तुलाच युद्धात वाहण्यास योग्य आहे. तू या रथावर बसून सर्व शत्रूंशी लढण्यास समर्थ आहेस, जसा देवराज असुरांशी लढतो.
ततो रथादवस्कन्द्य वीर्यवानरिमर्दनः। प्रणम्य देवान्गाण्डीवमादाय रुरुचे श्रिया
मग तो शूर, शत्रूंचा संहार करणारा, रथावरून खाली उतरला, देवांना वंदन केले, गांडीव उचलले आणि तेजाने उजळून गेला.
ततो विमुच्य बाहुभ्यां सङ्खचूडानि पाण्डवः । तौ च दुन्दुभिसन्नादौ प्रतिबद्ध्य तलावुभौ
मग पांडवाने आपल्या हातांनी शंखाच्या कड्या काढल्या आणि त्या दोन्ही डमरूच्या आवाजासारख्या तळव्यांना बांधल्या.
इन्द्रदत्ते च ते दिव्ये उद्धृत्यामुच्य कुण्डले । श्लक्ष्णान्केशान्मृदून्स्निग्धाञ्श्वेतेनोद्ग्रथ्य वाससा
इंद्राने दिलेली दिव्य कुंडले त्याने काढली, आणि आपल्या मऊ, गुळगुळीत, काळ्या केसांना पांढऱ्या वस्त्राने बांधून बाजूला ठेवले.
अथासौ प्राङ्मुखो भूत्वा शुचिः प्रयतमानसः। अभिदध्यौ महाबाहुः सर्वास्त्राणि रथोत्तमे
मग तो पूर्वेकडे तोंड करून, शुद्ध मनाने आणि एकाग्रतेने, त्या उत्तम रथात बसून सर्व अस्त्रांची ध्यानधारणा करू लागला.
ऊचुश्च पार्थं सर्वाणि प्राञ्जलीनि नृपात्मजम्। इमानि स्मो महोदार किङ्कराणीन्द्रनन्दन
सर्व अस्त्रे हात जोडून पार्थाला म्हणाली, 'हे महोदार, आम्ही तुझ्या सेवेसाठी येथे आलो आहोत, हे इंद्रपुत्रा.'
प्रणिपत्य ततः पार्थः समालभ्य च पाणिना। सर्वाणि मानसानीह भवतेत्यभ्यभाषत
मग पार्थाने वाकून, हात लावून सर्व अस्त्रांना नमस्कार केला आणि म्हणाला, 'तुम्ही सर्व माझ्यासाठी येथे आहात, हे माझ्या मनात आहे.'
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रह्लष्टवदनोऽभवत् । अधिज्यं तरसा कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः
अस्त्रे स्वीकारून त्याच्या चेहऱ्यावर आनंद झळकला, त्याने वेगाने गांडीव धनुष्य प्रत्यंचा चढवली आणि धनुष्य ताणले.
तस्य विक्षिप्यमाणस्य धनुषोऽभून्महास्वनः । यथा शैलस्य महतः शैलानाक्षिप्य जघ्रुषः
त्याने धनुष्य ताणताना मोठा गडगडाट झाला, जसा एखाद्या मोठ्या डोंगरावर प्रहार केल्यावर होतो.
सनिर्घाताऽभवद्भूमिर्दिक्षु वायुर्ववौ भृशम्। भ्रान्तद्विजं खमभवत्प्राकम्पन्त महाद्रुमाः
गडगडाटासह पृथ्वी थरथरली, सर्व दिशांना जोरदार वारा वाहू लागला, आकाशात पक्षी घुटमळू लागले आणि मोठमोठी झाडं हलू लागली.
तं शब्दं कुरवो राजन्विस्फोटमशनेरिव। तार्क्ष्यं शब्दमिव श्रुत्वा वित्रेसुर्दीनमानसाः
राजा, त्या आवाजाचा गडगडाट ऐकून — जणू काही वज्राचा कडकडाट किंवा गरुडाचा डरकाळी — कौरवांचे मन खचले आणि त्यांना भीतीने थरथरू लागले.
यथेन्द्रो व्याक्षिपद्भीमं विस्फोटमशनेर्भुवि । तथाऽर्जुनो धनुःश्रेष्ठं बाहुभ्यामाक्षिपद्बली
जसा इंद्र पृथ्वीवर वज्र उगारतो, तसाच बलवान अर्जुनाने आपल्या दोन्ही हातांनी श्रेष्ठ धनुष्य मागे ओढले.
महाशनिमहाशब्दसदृशो ज्यास्वनो महान् । शत्रून्वीरांश्च संतर्ज्य निग्रहस्थो रथे स्थितः
त्याच्या धनुष्याच्या प्रत्यंचेचा मोठा आवाज, जणू काही वज्राचा गडगडाट, रथावर उभा राहून शत्रू वीरांना धडकी भरवत अर्जुन त्यांना जिंकण्यास सज्ज झाला.
एकस्त्वं पाण्डवश्रेष्ठ बहूनोतान्महारथान्। कथं जेष्यसि संग्रामे सर्वशस्त्रास्त्रपारगान्
पांडवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुना, तू एकटा आहेस आणि तुझ्याविरुद्ध अनेक बलाढ्य महारथी उभे आहेत. सर्व अस्त्र-शस्त्रात निपुण असलेल्या त्यांना युद्धात तू कसा जिंकशील?
असहायो।सि कोन्तेय ससहायाश्च कौरवाः । अत एव महाबाहो भीतस्तिष्ठामि तेऽग्रतः
कुंतीपुत्रा, तू एकटाच आहेस, तर कौरवांकडे अनेक साथी आहेत. म्हणूनच, महाबाहू, मी तुझ्यासमोर घाबरून उभा आहे.
उवाच पार्थो मा भैषीः प्रहस्य स्वनवत्तदा
त्या वेळी पार्थाने हसत आणि गर्जना करत सांगितले, "भीऊ नकोस."
युध्यमानस्य मे वीर गन्धर्वैः सुमहाबलैः । सहायो घोषयात्रायां कस्तदासीत्सखा मम
वीरा, जेव्हा मी घोशयात्रेत बलाढ्य गंधर्वांशी लढलो, तेव्हा माझ्या मदतीला कोण होता? माझा मित्र कोण होता?
तथा प्रतिभये तस्मिन्देवदानवसंकुले। खाण्डवे युध्यमानस्य कस्तदासीत्सखा मम
तसंच, खांडववनात देव आणि दानव यांच्यातील भयंकर युद्धात मी लढत असताना, तिथे माझा सोबती कोण होता?
निवातकवचैः सार्धं पौलोमैश्च महाबलैः । युध्यतो देवराजार्थे कः सहायस्तदाऽभवत्
निवातकवच आणि बलाढ्य पौलोम यांच्याविरुद्ध, देवराजाच्या मदतीसाठी मी जेव्हा लढलो, तेव्हा माझ्या सोबत कोण होता?
स्वयंवरे तु पाञ्चाल्या राजभिः सह संयुगे। युध्यतो बहुभिस्तात कः सहायस्तदाऽभवत्
पंचाळीच्या स्वयंवरात, मी अनेक राजांशी युद्ध केले, तेव्हा माझ्या मदतीला कोण होता, प्रिय?
उपजीव्य गुरुं द्रोणं शुक्रं वैश्रवणं यमम्। वरुणं पावकं चैव कृपं कृष्णं च माधवम् । पिनाकपाणिनं चैव कथमेतान्न योधये
द्रोण, शुक्र, कुबेर, यम, वरुण, अग्नि, कृपाचार्य, कृष्ण आणि शंकर — या सर्वांकडून शिक्षण घेतल्यावर, मी या वीरांशी युद्ध का करू नये?
रथं वाहय मे शीघ्रं व्येतु ते मानसो ज्वरः
माझा रथ लवकर हाक, तुझ्या मनातील चिंता दूर होऊ दे.
उत्तरं सांरथिं कृत्वा शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम्। आयुधं सर्वमादाय ततः प्रायाद्धनञ्जयः
उत्तराला सारथी करून, शमी वृक्षाची प्रदक्षिणा केली आणि सर्व शस्त्रे घेऊन धनंजय पुढे निघाला.
ध्वजं च सिंहं मात्स्यस्य भ्रातॄणामायुधानि च। प्रणिधाय शमीमध्ये प्रयातुमुपचक्रमे
मात्स्य राजाच्या सिंहध्वजासह आणि भावांची शस्त्रे शमीच्या झाडामध्ये ठेवून, तो निघण्यास सज्ज झाला.
ततः काञ्चनलाङ्गूलं ध्वजं वानरलक्षणम् । दिव्यं मायामयं युक्तं विहितं विश्वकर्मणा । मनसा चिन्तयामास प्रसादं पावकस्य च
मग त्याने सोन्याच्या शेपटीचा, वानरचिन्ह असलेला, विश्वकर्म्याने केलेला अद्भुत आणि मायावी ध्वज व अग्नीच्या कृपेचा विचार केला.
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ध्वजे भूतान्ययोजयत्। रथे वानरमुच्छ्रित्य गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः
अग्नीने त्याचा विचार ओळखून, त्या ध्वजात सर्व भूतांना सामावून घेतले. अर्जुनाने रथावर वानरध्वज उभारला आणि गांडीव धनुष्य ताणले.
सपताकं विचित्राङ्गं सोपासङ्गं महाबलम्। खात्पपात रथे तूर्णं दिव्यरूपं मनोरमम्
तो रंगीबेरंगी, विविध अलंकारांनी सजलेला, बलवान आणि सुंदर दिव्य ध्वज, झेंड्याचा दंड आणि सर्व सजावट घेऊन, झपाट्याने रथावर उतरला.
रथमास्थाय बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः। बद्धासिः सतलत्राणः प्रगृहीतशरासनः । ततः प्रायादुदीचीं स कपिप्रवरकेतनः
कुंतीपुत्र, श्वेत घोड्यांचा रथ, तलवार कमरेला, कवच घातलेले, धनुष्य हातात घेऊन, वानरध्वज घेऊन उत्तर दिशेला निघाला.
सैन्याभ्याशं स संप्राप्य गृहीत्वा शङ्खमुत्तमम् । स्वनवन्तं महाशब्दं देवदत्तं धनञ्जयः । शशाङ्करूपं बीभत्सुः प्राध्मापयदरिंदमः
धनंजय सैन्याजवळ गेला आणि त्याने आपला उत्तम शंख, देवदत्त, उचलला. तो मोठ्या आवाजात घुमणारा होता. शत्रूंचा नाश करणारा बिभत्सू, चंद्रासारखा तेजस्वी, त्या शंखात फुंकला.
[ शशाङ्ककुन्दधवलं मुखे निक्षिप्य वासविः । उच्छ्वसद्गण्डयुगलं सिराल्याचितफालकम्
वासवीने चंद्रासारखा, कुंदासारखा शुभ्र शंख ओठांवर धरला. त्याच्या गालांमध्ये श्वास घेतल्याने फुगवटा आला होता आणि कपाळावर शिरा स्पष्ट दिसत होत्या.