इदं तु चिन्तयन्नेव परिमुह्यामि केवलम्। निश्चयं नाधिगच्छामि नावगच्छामि किंचन
पण हे सगळं विचार करताना मी पूर्णपणे गोंधळलो आहे; मला काहीच ठाम कळत नाही, काहीच समजत नाही.
एवं वराङ्गरूपस्य लक्षणैः सूचितस्य च। केन कर्मविपाकेन क्लीबत्वं त्वामुपागतम्
तुझं सुंदर रूप आणि शुभ चिन्हं असूनही, कोणत्या कर्माच्या फळामुळे तुला हे अशक्तपण आलं आहे, हेच मला समजत नाही.
मन्ये त्वां क्लीबरूपेण चरन्तं शूलपाणिनम्। गन्धर्वराजप्रतिमं देवं वाऽपि शतक्रतुम्
तू जरी स्त्रीरूपात वावरत असलास, तरी मला वाटतं, तू शूलधारी, किंवा गंधर्वांचा राजा, किंवा अगदी इंद्रासारखा एखादा देव आहेस.
भ्रातुर्नियोगाञ्ज्येष्ठस्य संवत्सरमिदं व्रतम्। चरामि ब्रह्मचर्यं वै सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
माझ्या मोठ्या भावाच्या आज्ञेने मी हे एक वर्षाचं व्रत घेतलं आहे, ब्रह्मचर्य पाळतो आहे; हे मी तुला सत्य सांगतो.
नास्मि क्लीबो महाबाहो परवान्धर्मसंयुतः । उर्वशीशापसंभूतं क्लैब्यं समुपसंस्थितम्
मी नपुंसक नाही, महाबाहो, ना दुसऱ्याच्या धर्माने बांधलेला आहे; हे नपुंसकत्व उर्वशीच्या शापामुळेच माझ्यावर आलं आहे.
पुराऽहमाज्ञया भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्मि सुरालयम्। प्राप्तवानुर्वशी दृष्टा सुधर्मायां मया तदा
पूर्वी, माझ्या मोठ्या भावाच्या आज्ञेने मी देवांच्या लोकात गेलो होतो; तिथे सुधर्मा सभेत मी उर्वशीला पाहिलं.
नृत्यन्तीं परमं रूपं बिभ्रतीं वज्रिसन्निधौ । अपश्यं तामनिमिषं कूटस्थामन्वयस्य मे
ती नाचत होती, अत्यंत सुंदर दिसत होती, वज्रधारीच्या उपस्थितीत; मी तिला एकटक पाहिलं, माझ्या वंशाचा विचार करत.
रात्रौ समागता मह्यं शयनं रन्तुमिच्छया। अहं तामभिवाद्यैव मातृसत्कारमाचरम्
रात्री ती माझ्याकडे आली, माझ्या शय्येवर रमायला इच्छित होती; मी तिला नमस्कार केला आणि आईसारखा सन्मान दिला.
सा च मामशपत्क्रुद्धा शिखण्डी त्वं भवेति वै। श्रुत्वा तमिन्द्रो मामाह मा भैस्त्वं पार्थ षण्डता
ती रागावून मला शाप देऊन म्हणाली, 'तू शिखंडी होशील'; ते ऐकून इंद्राने मला सांगितलं, 'पार्था, या नपुंसकत्वाला घाबरू नकोस.'
उपकारो भवेत्तुभ्यमज्ञातवसतौ पुरा। इतीन्द्रो मामनुग्राह्य ततः प्रेषितवान्वृषा
इंद्राने माझ्यावर कृपा दाखवली आणि सांगितलं, 'तुझ्या अज्ञातवासात हे तुझ्यासाठी उपयुक्त ठरेल,' आणि मग मला परत पाठवलं.
तदिदं समनुप्राप्तं व्रतं चीर्णं मयाऽनघ । समाप्तव्रतमुत्तीर्णं विद्धि मां त्वं नृपात्मज
म्हणूनच हे व्रत माझ्यावर आलं आणि मी ते पूर्ण केलं, पापरहित राजा; आता समज, मी हे व्रत पार पाडलं आहे.
परमोऽनुग्रहो मेऽद्य यत्प्रतर्को न मे वृथा। न हीदृशाः क्लीबरूपा भवन्ति तु नरोत्तमाः
आज मला मोठा लाभ झाला, कारण माझा संशय खोटा नव्हता; खरं तर, उत्तम पुरुषांना असं नपुंसक रूप येत नाही.
सहायवानस्मि रणे युद्ध्येयममरैरपि । साध्वसं तत्प्रनष्टं मे किं करोमि ब्रवीहि मे
माझ्याजवळ साथीदार आहेत, मी अमरांशीसुद्धा युद्ध करू शकेन. आता माझा तो भीतीचा भाव नाहीसा झाला आहे. मला काय करावं ते सांग.
अहं ते संग्रहीष्यामि हयाञ्शत्रुनिर्बहण। शिक्षितो ह्यस्मि सारथ्ये निष्ठितः पुरुषर्षभ
मी तुझे शत्रूंचा नाश करणारे घोडे गोळा करतो. मला सारथ्याची उत्तम शिक्षा आहे आणि मी ठाम आहे, हे पुरुषश्रेष्ठा.
दारुको वासुदेवस्य यथा शक्रस्य मातलिः। तथा मां विद्धि सारथ्ये शिक्षितं नरपुङ्गव
जसा दारुक वासुदेवाचा सारथी आहे आणि मातली इंद्राचा, तसंच मला सुद्धा सारथ्याची उत्तम कला अवगत आहे, हे नरश्रेष्ठा, असं जाण.
अश्वा ह्येते महाबाहो तवैवाहवदुर्जयाः। योग्या रथवरे युक्ताः प्राणवन्तो जितश्रमाः
हे महाबाहू, हे घोडे फक्त तुझेच आहेत, युद्धात त्यांना हरवणं कठीण आहे. हे उत्तम रथासाठी योग्य आहेत, जुंपलेले, उत्साही आणि थकवा न जाणणारे आहेत.
यस्य यातेन पश्यन्ति भूमौ क्षिप्तं पदंपदम्। दक्षिणां यो धुरं वोढा सुग्रीवोण समो हयः
ज्याच्या पावलांनी जमिनीवर ठसे उमटतात आणि ज्याच्या चालण्याचा मागोवा घेता येतो, उजवी बाजू सांभाळणारा जो सुग्रीव नावाचा घोडा आहे, तो वाऱ्यासारखा वेगवान आहे.
योऽयं हयो धुर्यवरो वामां वहति शोभनः। तं मन्ये मेघपुष्पस्य जवेन सदृशं हयम्
हा जो घोडा आहे, तो धुर्यात सर्वात उत्तम असून डाव्या बाजूने सुंदरपणे ओढतो; त्याचा वेग मेघपुष्पासारखा आहे असं मला वाटतं.
योऽयं वहति वै पार्ष्णिं दक्षिणामञ्चितोद्यतः । वलाहकादभिमतस्तेजसा वीर्यवत्तरः
हा जो घोडा मागच्या उजव्या बाजूला ओढतो, सजग आणि उंचावलेला आहे, तो तुझ्या आवडीच्या वलाहकापेक्षा तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान आहे.
योऽयं काञ्चनसन्नाहो वामं वहति शोभनः । धुर्यं शैब्यस्य तं मन्ये जवेन बलवत्तरम्
हा जो सोन्याच्या हाराने सजलेला घोडा डावी बाजू ओढतो, तो शैब्याचा धुर्यातील घोडा आहे, मला तो वेगवान आणि अधिक बलवान वाटतो.
त्वामेवायं रथो वोढुं संग्रामेऽर्हति धन्विनम् । त्वं चे.. रथमास्थाय योद्धुमर्हो मतो मम। शर्वशत्रुभिरायातो देवराज इवासुरैः
हे धनुर्धर, हा रथ फक्त तुलाच युद्धात वाहण्यास योग्य आहे. तू या रथावर बसून सर्व शत्रूंशी लढण्यास समर्थ आहेस, जसा देवराज असुरांशी लढतो.
ततो रथादवस्कन्द्य वीर्यवानरिमर्दनः। प्रणम्य देवान्गाण्डीवमादाय रुरुचे श्रिया
मग तो शूर, शत्रूंचा संहार करणारा, रथावरून खाली उतरला, देवांना वंदन केले, गांडीव उचलले आणि तेजाने उजळून गेला.
ततो विमुच्य बाहुभ्यां सङ्खचूडानि पाण्डवः । तौ च दुन्दुभिसन्नादौ प्रतिबद्ध्य तलावुभौ
मग पांडवाने आपल्या हातांनी शंखाच्या कड्या काढल्या आणि त्या दोन्ही डमरूच्या आवाजासारख्या तळव्यांना बांधल्या.
इन्द्रदत्ते च ते दिव्ये उद्धृत्यामुच्य कुण्डले । श्लक्ष्णान्केशान्मृदून्स्निग्धाञ्श्वेतेनोद्ग्रथ्य वाससा
इंद्राने दिलेली दिव्य कुंडले त्याने काढली, आणि आपल्या मऊ, गुळगुळीत, काळ्या केसांना पांढऱ्या वस्त्राने बांधून बाजूला ठेवले.
अथासौ प्राङ्मुखो भूत्वा शुचिः प्रयतमानसः। अभिदध्यौ महाबाहुः सर्वास्त्राणि रथोत्तमे
मग तो पूर्वेकडे तोंड करून, शुद्ध मनाने आणि एकाग्रतेने, त्या उत्तम रथात बसून सर्व अस्त्रांची ध्यानधारणा करू लागला.
ऊचुश्च पार्थं सर्वाणि प्राञ्जलीनि नृपात्मजम्। इमानि स्मो महोदार किङ्कराणीन्द्रनन्दन
सर्व अस्त्रे हात जोडून पार्थाला म्हणाली, 'हे महोदार, आम्ही तुझ्या सेवेसाठी येथे आलो आहोत, हे इंद्रपुत्रा.'
प्रणिपत्य ततः पार्थः समालभ्य च पाणिना। सर्वाणि मानसानीह भवतेत्यभ्यभाषत
मग पार्थाने वाकून, हात लावून सर्व अस्त्रांना नमस्कार केला आणि म्हणाला, 'तुम्ही सर्व माझ्यासाठी येथे आहात, हे माझ्या मनात आहे.'
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रह्लष्टवदनोऽभवत् । अधिज्यं तरसा कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः
अस्त्रे स्वीकारून त्याच्या चेहऱ्यावर आनंद झळकला, त्याने वेगाने गांडीव धनुष्य प्रत्यंचा चढवली आणि धनुष्य ताणले.
तस्य विक्षिप्यमाणस्य धनुषोऽभून्महास्वनः । यथा शैलस्य महतः शैलानाक्षिप्य जघ्रुषः
त्याने धनुष्य ताणताना मोठा गडगडाट झाला, जसा एखाद्या मोठ्या डोंगरावर प्रहार केल्यावर होतो.
सनिर्घाताऽभवद्भूमिर्दिक्षु वायुर्ववौ भृशम्। भ्रान्तद्विजं खमभवत्प्राकम्पन्त महाद्रुमाः
गडगडाटासह पृथ्वी थरथरली, सर्व दिशांना जोरदार वारा वाहू लागला, आकाशात पक्षी घुटमळू लागले आणि मोठमोठी झाडं हलू लागली.